Mahkemenin Hukuki Niteliği ve Görev Çerçevesi
Ağır Ceza Mahkemesi, 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un 9. ve 12. maddeleri uyarınca bir başkan ve yeteri kadar üyeden oluşan; duruşmalarda bir başkan ve iki üye (toplam 3 hâkim) ile toplanarak oybirliği veya oyçokluğuyla karar veren en üst ilk derece ceza mahkemesidir.
5235 sayılı Kanun m. 12’ye göre Ağır Ceza Mahkemesinin görevi iki temel kritere dayanır: Birincisi, cezasının üst sınırı ne olursa olsun kanunda ismen sayılan katalog suçlar (yağma, irtikâp, resmi belgede sahtecilik, nitelikli dolandırıcılık, hileli iflas, rüşvet, zimmet vb.); ikincisi ise TCK veya özel ceza kanunlarında ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve üst sınırı 10 yıldan fazla hapis cezasını gerektiren tüm suçlardır.
Ağır Ceza Mahkemesinde kovuşturma aşamasının yanı sıra, CMK m. 141-144 uyarınca haksız gözaltı, haksız tutuklama ve haksız el koyma nedeniyle Devlete (Hazineye) karşı açılan maddi ve manevi tazminat davaları da davacının yerleşim yeri Ağır Ceza Mahkemesinde görülür.
Ağır Ceza Mahkemesi Hangi Davalara ve İşlere Bakar?
Hayata ve Vücut Bütünlüğüne Karşı Ağır Suçlar (TCK m. 81-85, 87/4)
Kasten öldürme (TCK m. 81), nitelikli kasten öldürme (TCK m. 82), kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesi (TCK m. 83), kasten yaralama sonucunda ölüm meydana gelmesi (TCK m. 87/4) ve birden fazla kişinin ölümüne ya da bir kişinin ölümü ile birlikte bir veya birden fazla kişinin yaralanmasına neden olan taksirle öldürme (TCK m. 85/2 — ölümlü trafik veya iş kazaları) suçları.
Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Ağır Suçlar (TCK m. 102/2, 103)
Vücuda organ veya sair bir cisim sokulması suretiyle işlenen nitelikli cinsel saldırı (TCK m. 102/2) ve çocukların cinsel istismarı (TCK m. 103) suçları.
Malvarlığına Karşı Katalog Suçlar: Yağma (Gasp) ve Nitelikli Dolandırıcılık
Yağma / gasp (TCK m. 148) ve nitelikli yağma (TCK m. 149) suçları ile bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması, tacir veya şirket yöneticisi sıfatıyla ya da kamu kurumları zararına işlenen nitelikli dolandırıcılık (TCK m. 158) ve hileli iflas (TCK m. 161) suçları.
Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti Suçları (TCK m. 188)
Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak imal, ithal veya ihraç etme (TCK m. 188/1) ile ülke içinde satma, satışa arz etme, başkalarına verme, sevk etme, nakletme, depolama veya ticaret amacıyla bulundurma (TCK m. 188/3) suçları.
Kamu Güvenliğine ve Kamu İdaresinin Güvenilirliğine Karşı Katalog Suçlar
Parada sahtecilik (TCK m. 197), kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliği (TCK m. 204/2) ve resmi belge hükmündeki belgelerde sahtecilik (TCK m. 210), zimmet (TCK m. 247), irtikâp (TCK m. 250) ve rüşvet (TCK m. 252) suçları.
Devletin Güvenliğine, Anayasal Düzene Karşı Suçlar ve Haksız Tutuklama Tazminatı
TCK m. 302-339 arasında düzenlenen devletin güvenliğine, anayasal düzene ve devlet sırlarına karşı suçlar, silahlı örgüt (TCK m. 314), 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar ve CMK m. 141 uyarınca haksız yakalama/tutuklama tazminat davaları.
Yargılama Usulü, Yetki ve Kanun Yolu Kuralları
- CMK m. 150/3 uyarınca alt sınırı 5 yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı Ağır Ceza Mahkemesinde yapılan yargılamalarda, sanığın istemi aranmaksızın barodan zorunlu müdafi (avukat) görevlendirilir.
- Ağır Ceza Mahkemesinde duruşmalar bir başkan ve iki üye hâkim ile Cumhuriyet savcısının katılımıyla yapılır; heyet kompozisyonunun değişmesi halinde önceki tutanaklar okunur.
- On beş yıl ve daha fazla hapis cezalarına ilişkin Ağır Ceza Mahkemesi hükümleri, sanık veya katılan istinaf başvurusu yapmasa dahi Bölge Adliye Mahkemesince re’sen (kendiliğinden) incelenir (CMK m. 272/1).
- Haksız tutuklama ve gözaltı tazminatı davaları (CMK m. 142), beraat veya KYOK kararının kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren 3 ay ve her halde kararın kesinleşme tarihinden itibaren 1 yıl içinde zarara uğrayanın yerleşim yeri Ağır Ceza Mahkemesinde açılır.
Sık Sorulan Sorular
İnternet veya IBAN üzerinden yapılan dolandırıcılık davası hangi mahkemede görülür?
Bilişim sistemlerinin (internet ilan siteleri, sosyal medya) veya banka/kredi kurumlarının (IBAN hesabı kullandırılması) araç olarak kullanılması suretiyle işlenen dolandırıcılık suçu TCK m. 158/1-f kapsamında "nitelikli dolandırıcılık" sayıldığından, 5235 sayılı Kanun m. 12 uyarınca doğrudan Ağır Ceza Mahkemesinde görülür.
Ölümlü trafik kazası veya iş kazası davası Asliye Cezada mı Ağır Cezada mı görülür?
TCK m. 85/1 uyarınca taksirle bir kişinin ölümüne neden olma suçunun üst sınırı 6 yıl olduğundan görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesidir. Ancak kaza sonucunda birden fazla kişinin ölümüne ya da en az bir kişinin ölümü ile birlikte bir veya birden fazla kişinin yaralanmasına (TCK m. 85/2) neden olunmuşsa üst sınır 15 yıl olduğundan görevli mahkeme Ağır Ceza Mahkemesidir.
Ağır Ceza Mahkemesinde tutukluluk süresi en fazla ne kadardır?
CMK m. 102/2 uyarınca Ağır Ceza Mahkemesinin görevine giren işlerde kovuşturma evresinde tutukluluk süresi en çok 2 yıldır. Bu süre, zorunlu hallerde gerekçesi gösterilerek uzatılabilir; uzatma süresi toplam 3 yılı (terör ve devlet güvenliğine karşı suçlarda 5 yılı) geçemez.
Ağır Ceza Mahkemesi İle İlgili Kanunlar, Davalar, Dilekçeler ve Hesaplamalar
İlgili Temel Kanunlar
Görev Alanındaki Dava Rehberleri
İlgili Dilekçe Şablonları
- Tutuklama ve Adli Kontrol Kararına İtiraz Dilekçesi Rehberi (CMK m. 101, 105, 267)
- Basit Yargılama Usulü Kararına İtiraz Dilekçesi Rehberi (CMK m. 252)
- Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) İstinaf Başvuru Dilekçesi Rehberi (HMK m. 342 / CMK m. 273)
- Haksız Tutuklama, Gözaltı ve El Koyma Tazminat Dava Dilekçesi Rehberi (CMK m. 141-142)