Ceza muhakemesinde görev kuralları kamu düzenine ilişkin olup yargılamanın her aşamasında mahkemece re’sen gözetilir (CMK m. 3-7). Denizli Adalet Sarayı bünyesinde ceza yargılaması; soruşturma evresinde özgürlüğü kısıtlayıcı koruma tedbirlerine karar veren Sulh Ceza Hâkimlikleri ile kovuşturma evresinde yargılama yapan Asliye Ceza Mahkemeleri, Ağır Ceza Mahkemeleri ve Çocuk Mahkemesi tarafından yürütülmektedir.
5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un 11. ve 12. maddeleri, bir suçun Asliye Ceza Mahkemesinde mi yoksa Ağır Ceza Mahkemesinde mi yargılanacağını net ölçütlere bağlamıştır. Mahkemelerin görevlerinin belirlenmesinde ağırlaştırıcı veya hafifletici nedenler gözetilmeksizin kanunda yer alan suç cezasının üst sınırı göz önünde bulundurulur (5235 s.K. m. 14).
Bu rehberde; Denizli Ağır Ceza ve Asliye Ceza Mahkemelerinin görev ayrımı, Denizli Sulh Ceza Hâkimliği sorgu ve tutuklama itiraz süreçleri, seri muhakeme (CMK m. 250) ve basit yargılama (CMK m. 251) usulleri ile kesinleşen cezaların infazı ve denetimli serbestlik kuralları ayrıntılı olarak incelenmektedir.
Denizli Ağır Ceza Mahkemesi ile Asliye Ceza Mahkemesi Arasındaki Görev Ayrımı
5235 sayılı Kanun m. 12 uyarınca Denizli Ağır Ceza Mahkemeleri (başkan ve iki üyeden oluşan heyet halinde); kanunların ayrıca görevli kıldığı haller saklı kalmak üzere, Türk Ceza Kanunu’nda yer alan yağma (m. 148, 149), irtikâp (m. 250/1 ve 2), resmi belgede sahtecilik (m. 204/2), nitelikli dolandırıcılık (m. 158), hileli iflas (m. 161), kasten öldürme (m. 81, 82), neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (m. 87/4), taksirle ölüme neden olma (m. 85/2) suçları ile ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve "on yıldan fazla" hapis cezalarını gerektiren suçlarla ilgili dava ve işlere bakmakla görevlidir.
5235 sayılı Kanun m. 11 uyarınca Sulh Ceza Hâkimliği ve Ağır Ceza Mahkemelerinin görevleri dışında kalan, üst sınırı 10 yıl veya daha az hapis cezasını ya da adli para cezasını gerektiren tüm suçlarla ilgili dava ve işlere ise tek hâkimli Denizli Asliye Ceza Mahkemelerince bakılır.
- Denizli Ağır Ceza Mahkemesi Görev Alanı: Kasten öldürme, yağma (gasp), nitelikli dolandırıcılık (bilişim, banka veya çek/senet kullanılarak işlenen dolandırıcılık - TCK m. 158), uyuşturucu madde ticareti (TCK m. 188), cinsel saldırı/istismar (üst sınırı 10 yılı aşan haller), zimmet, rüşvet ve birden fazla kişinin ölümüyle sonuçlanan taksirli trafik/iş kazaları.
- Denizli Asliye Ceza Mahkemesi Görev Alanı: Kasten yaralama (TCK m. 86), tehdit (m. 106), hakaret (m. 125), şantaj (m. 107), kişilerin huzur ve sükûnunu bozma (m. 123), hırsızlık (m. 141-142), basit dolandırıcılık (m. 157), güveni kötüye kullanma (m. 155), mala zarar verme (m. 151), özel belgede sahtecilik (m. 207), uyuşturucu madde kullanmak için bulundurma (m. 191) ve taksirle bir kişinin ölümüne veya yaralanmasına neden olma.
- Mülhakat İlçeler: Acıpayam, Çivril, Tavas, Sarayköy, Buldan, Çal, Çameli, Çardak ve Kale ilçelerindeki Asliye Ceza davaları kendi ilçe mahkemelerinde, Ağır Ceza davaları ise Denizli Ağır Ceza Mahkemesinde görülür.
Denizli Sulh Ceza Hâkimliği, Tutuklama ve Adli Kontrol İtirazları
5235 sayılı Kanun m. 10 uyarınca Denizli Sulh Ceza Hâkimlikleri, yürütülen soruşturmalarda hâkim tarafından verilmesi gerekli kararları almak, işleri yapmak ve bunlara karşı yapılan itirazları incelemek amacıyla kurulmuştur. Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısının talebi üzerine şüphelinin sorgusunu yaparak tutuklama (CMK m. 100) veya adli kontrol (CMK m. 109) kararı verme yetkisi Sulh Ceza Hâkimliğine aittir.
Sulh Ceza Hâkimliği kararlarına karşı, kararın öğrenildiği (yüzüne karşı verilmişse tefhim, yokluğunda verilmişse tebliğ) günden itibaren 2 hafta içinde itiraz edilebilir (CMK m. 268). Bir Sulh Ceza Hâkimliğinin kararına yapılan itirazı, numara itibarıyla izleyen Denizli Sulh Ceza Hâkimliği (son numaralı hâkimlik için 1. Sulh Ceza Hâkimliği) inceler. Ayrıca CMK m. 108 uyarınca soruşturma evresinde şüphelinin tutukluluk hali en geç 30’ar günlük süreler itibarıyla re’sen incelenir.
- Arama, El Koyma ve Dijital İnceleme (CMK m. 116-134): Konutta, işyerinde arama yapılması ve cep telefonu/bilgisayar gibi dijital materyallerin incelenmesi kararları Sulh Ceza Hâkimliğince verilir.
- KYOK (Takipsizlik) İtirazı (CMK m. 173): Denizli veya mülhakat Cumhuriyet Başsavcılıklarınca verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlara karşı tebliğden itibaren 2 hafta içinde Denizli Sulh Ceza Hâkimliğine itiraz edilir.
- İdari Para Cezası ve Trafik Cezası İtirazları (5326 s.K. m. 27): Kabahatler Kanunu ve Karayolları Trafik Kanunu uyarınca kesilen idari para cezalarına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde Sulh Ceza Hâkimliğine başvurulabilir.
Seri Muhakeme, Basit Yargılama, HAGB ve İnfaz Süreçleri
Ceza muhakemesinde yargılamaların hızlandırılması amacıyla CMK m. 250’de "Seri Muhakeme Usulü" ve CMK m. 251’de "Basit Yargılama Usulü" düzenlenmiştir. Seri muhakeme usulünde (örneğin hakkı olmayan yere tecavüz, trafik güvenliğini tehlikeye sokma, ruhsatsız silah bulundurma gibi katalog suçlarda), şüpheli müdafii huzurunda bu usulün uygulanmasını kabul ederse Cumhuriyet savcısı tarafından belirlenen temel cezadan yarı oranında (1/2) azaltım yapılarak yaptırım uygulanır ve mahkemece denetlenerek hüküm kurulur.
Basit yargılama usulünde ise Asliye Ceza Mahkemesi, üst sınırı 2 yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasını gerektiren suçlarda duruşma açmaksızın yazılı beyan alarak dosya üzerinden karar verebilir ve sonuç cezada dörtte bir (1/4) oranında azaltım yapabilir. Bu karara 2 hafta içinde itiraz edilirse karar tamamen ortadan kalkar ve mahkemece normal duruşma açılarak yargılama yapılır.
- Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması - HAGB (CMK m. 231): Hükmolunan 2 yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezalarında şartları varsa HAGB kararı verilebilir (7499 sayılı Kanun değişikliği sonrası verilen HAGB kararlarına karşı istinaf kanun yolu açıktır).
- Erteleme ve Seçenek Yaptırımlar (TCK m. 50-51): 1 yıl ve altındaki kısa süreli hapis cezalarının adli para cezasına çevrilmesi veya 2 yıl ve altındaki hapis cezalarının ertelenmesi.
- İnfaz ve Denetimli Serbestlik (5275 s.K.): Kesinleşen mahkûmiyet kararları Denizli Cumhuriyet Başsavcılığı İlamat ve İnfaz Bürosuna gönderilir; koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik süreleri suç tarihine ve suçun türüne göre müddetname ile hesaplanır.
Sık Sorulan Sorular
Bilişim sistemleri veya banka hesabı (IBAN) kullanılarak yapılan dolandırıcılık suçuna hangi mahkeme bakar?
5237 sayılı TCK m. 158/1-f uyarınca bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenen dolandırıcılık suçu "nitelikli dolandırıcılık" kapsamındadır. 5235 sayılı Kanun m. 12 uyarınca TCK m. 158’deki tüm nitelikli dolandırıcılık suçlarında görevli mahkeme Denizli Ağır Ceza Mahkemesidir.
Sulh Ceza Hâkimliğinin verdiği tutuklama kararına itiraz süresi kaç gündür?
CMK m. 268 uyarınca Sulh Ceza Hâkimliği tarafından verilen tutuklama veya adli kontrol kararlarına karşı, kararın şüphelinin yüzüne karşı açıklandığı (tefhim edildiği) tarihten itibaren 2 hafta içinde itiraz dilekçesi verilebilir. Ayrıca soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında şüpheli/sanık veya müdafii tarafından tahliye talebinde bulunulabilir (CMK m. 104).
Asliye Ceza Mahkemesinden eve duruşma yapılmadan "Basit Yargılama Kararı" gelirse ne yapılmalıdır?
CMK m. 251 uyarınca basit yargılama usulü ile duruşmasız olarak verilen mahkûmiyet veya HAGB kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde kararı veren Denizli Asliye Ceza Mahkemesine yazılı dilekçe ile itiraz edilebilir. İtiraz edildiğinde dosya üzerinden verilen hüküm tamamen ortadan kalkar ve mahkeme duruşma günü belirleyerek tarafları ve tanıkları duruşmada dinler.
Haksız yere gözaltına alınan veya tutuklanıp beraat eden kişi tazminat davası açabilir mi?
Evet. CMK m. 141 ve m. 142 uyarınca soruşturma veya kovuşturma sırasında tutuklandıktan sonra hakkında kovuşturmaya yer olmadığına (KYOK) veya beraatine karar verilen kişiler, kararın kesinleştiğinin kendilerine tebliğinden itibaren 3 ay ve her halde kesinleşme tarihinden itibaren 1 yıl içinde oturdukları yer Ağır Ceza Mahkemesinde (Denizli Ağır Ceza Mahkemesinde) Maliye Hazinesine karşı maddi ve manevi tazminat davası açabilirler.
İlgili Mevzuat, İçtihat ve Hesaplama Rehberleri
İlgili Temel Kanunlar
Emsal Yüksek Mahkeme Kararları
Bu sayfa Denizli Adliyesi mahkeme teşkilatı ve yürürlükteki mevzuat hakkında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uyuşmazlıklar için hukuki görüş niteliği taşımaz.