Mesaj yazın

Kişilere Karşı Suçlar · 5237 s. TCK m. 86-88

Kasten Yaralama Suçu ve Cezası (TCK m. 86-87)

TCK m. 86-88 kapsamında kasten yaralama suçu, basit tıbbi müdahale (BTM), nitelikli haller, kemik kırığı, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama ve cezaları.

Kanuni Dayanak5237 s. TCK m. 86-88
Görevli MahkemeAsliye Ceza Mahkemesi (TCK m. 87/4 ölüm neticesinde Ağır Ceza Mahkemesi)
Şikâyet ve Uzlaştırma RejimiBasit tıbbi müdahale (TCK m. 86/2) ve ihmali davranışla işlenen (TCK m. 88) hali şikâyete (6 ay) ve CMK m. 253 uzlaştırmaya tabidir; TCK m. 86/1, 86/3 ve 87 halleri resen soruşturulur ve uzlaştırma kapsamı dışındadır
Dava Zamanaşımı Süresi8 yıl olağan dava zamanaşımı (TCK m. 66/1-e); TCK m. 87 ağırlaşmış hallerde üst sınıra göre 15 yıl (TCK m. 66/1-d)
Kanuni Ceza SınırıTemel hal (TCK m. 86/1): 1 yıl 6 aydan 3 yıla kadar hapis; BTM ile giderilebilir halde (TCK m. 86/2): 6 aydan 1 yıl 6 aya kadar hapis veya adlî para cezası (7550 s. Kanun sonrası; kadına karşı işlenirse alt sınır 9 aydan az olamaz)

Suçun Hukuki Tanımı, Korunan Değer ve Unsurları

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 86 ilâ 88. maddelerinde düzenlenen kasten yaralama suçu, bireyin vücut dokunulmazlığını ve beden bütünlüğünü koruma altına alan temel suç tiplerinden biridir. Suçun maddi unsuru; bir başkasının vücuduna acı verilmesi, sağlığının bozulması veya algılama yeteneğinin sarsılması seçimlik hareketlerinden herhangi birinin gerçekleştirilmesiyle oluşur. Fiziksel temas şart olmayıp mağdurun psikolojik sağlığının veya algılama kabiliyetinin kasten bozulması da TCK m. 86 kapsamında değerlendirilir.

Kasten yaralama suçunun manevi unsuru kasttır; failin mağdurun beden bütünlüğüne yönelik saldırıyı bilerek ve isteyerek (doğrudan kast) ya da neticeyi öngörmesine rağmen kabullenerek (olası kast - TCK m. 21/2) gerçekleştirmesi gerekir. 4 Haziran 2025 tarihinde yürürlüğe giren 7550 sayılı Kanun ile suçun temel şeklinin (TCK m. 86/1) alt sınırı 1 yıldan 1 yıl 6 aya; basit tıbbi müdahale (BTM) ile giderilebilecek hafif şeklinin (TCK m. 86/2) ceza sınırı ise 4 ay - 1 yıldan 6 ay - 1 yıl 6 aya yükseltilmiştir. Suç tarihine göre TCK m. 7/2 uyarınca lehe kanun değerlendirmesi yapılması zorunludur.

Kovuşturma rejimi açısından temel ayrım yaralamanın ağırlığı ve nitelikli hallerin varlığına dayanır. Yalnızca TCK m. 86/2 kapsamındaki basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek hafif yaralamalar (TCK m. 86/3 nitelikli halleri bulunmamak kaydıyla) ve TCK m. 88 kapsamındaki kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi halleri şikâyete ve CMK m. 253 uzlaştırma prosedürüne tabidir. Buna karşılık TCK m. 86/1 temel şekli, TCK m. 86/3 nitelikli halleri (eşe, altsoya, üstsoya, silahla vb.) ve TCK m. 87 neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama halleri şikâyete bağlı olmaksızın savcılıkça resen soruşturulur.

Temel Şekli, Nitelikli Halleri ve Ceza Hükümleri

5237 s. TCK m. 86-88

Basit Tıbbi Müdahale (BTM) ile Giderilebilir Hafif Yaralama (TCK m. 86/2)

Yaralama eyleminin mağdur üzerindeki etkisinin basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olması halinde, mağdurun şikâyeti üzerine 6 aydan 1 yıl 6 aya kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur (7550 s. Kanun öncesi suçlarda 4 aydan 1 yıla kadar). Suçun kadına karşı işlenmesi halinde cezanın alt sınırı 9 aydan az olamaz. BTM tespiti adli tabip veya Adli Tıp Kurumu raporuyla belirlenir.

5237 s. TCK m. 86-88

Nitelikli Haller ve Şikâyet Aranmaksızın Artırım (TCK m. 86/3)

Kasten yaralama suçunun; üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı (a bendi), beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı (b bendi), kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle (c bendi), kamu görevlisinin sahip bulunduğu nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle (d bendi), silahla (e bendi) veya canavarca hisle (f bendi) işlenmesi halinde şikâyet aranmaksızın verilecek ceza yarı oranında, canavarca his halinde ise bir kat artırılır.

5237 s. TCK m. 86-88

Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama (TCK m. 87/1-2)

Fiilin mağdurun duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına, konuşmasında sürekli zorluğa, yüzünde sabit ize, yaşamını tehlikeye sokan bir duruma veya gebe kadının vaktinden önce doğuma neden olması halinde (TCK m. 87/1) ceza bir kat artırılır (7550 s. Kanun sonrası 86/1 hallerinde 4 yıldan, 86/3 hallerinde 6 yıldan az olamaz). İyileşmesi olanağı bulunmayan hastalık, bitkisel hayat, organ yitimi, yüzün sürekli değişikliği veya çocuk düşürme hallerinde (TCK m. 87/2) ceza iki kat artırılır.

5237 s. TCK m. 86-88

Vücutta Kemik Kırılması veya Çıkığına Neden Olma (TCK m. 87/3)

Kasten yaralamanın vücutta kemik kırılmasına veya çıkığına neden olması halinde, kırık veya çıkığın hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre (Adli Tıp kriterlerine göre hafif 1, orta 2-3, ağır 4-5-6 puan) belirlenen ceza yarısına kadar artırılır. Olayda hem TCK m. 86/3 (ör. silahla yaralama) hem de kemik kırığı varsa artırım hükümleri zincirleme olarak uygulanır.

5237 s. TCK m. 86-88

Kasten Yaralama Sonucu Ölüm Meydana Gelmesi (TCK m. 87/4)

Failin öldürme kastı bulunmamasına rağmen kasten yaralama fiili sonucunda mağdurun ölmesi (TCK m. 23 neticesi sebebiyle ağırlaşmış suç) halinde; TCK m. 86/1 kapsamındaki hallerde 10 yıldan 14 yıla kadar (7550 s. Kanun öncesi 8-12 yıl), TCK m. 86/3 kapsamındaki hallerde ise 14 yıldan 18 yıla kadar (eski 12-16 yıl) hapis cezasına hükmolunur ve yargılama Ağır Ceza Mahkemesinde yapılır.

5237 s. TCK m. 86-88

Haksız Tahrik (TCK m. 29), Meşru Savunma (TCK m. 25) ve İhmali Davranış (TCK m. 88)

Suçun mağdurdan kaynaklanan haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında işlenmesi halinde TCK m. 29 uyarınca cezada dörtte birden dörtte üçe kadar tenzilat yapılır. Saldırıyı defetmek zorunluluğu ile orantılı işlenen fiillerde TCK m. 25 meşru savunma nedeniyle ceza verilmez. Kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi halinde (TCK m. 88) verilecek ceza üçte ikisine kadar azaltılabilir.

Yargıtay Uygulama İlkeleri ve İspat Kriterleri

  • Öldürmeye Teşebbüs ile Kasten Yaralama Ayrımı (Yargıtay CGK Kriterleri): Yargıtay Ceza Genel Kurulu yerleşik içtihatlarına göre; fail ile mağdur arasındaki husumetin boyutu, kullanılan aracın elverişliliği (kesici/delici alet veya ateşli silah), darbe sayısı ve şiddeti, hedef alınan vücut bölgesi (hayati organlar: baş, boyun, göğüs, batın), failin eylemine kendiliğinden mi yoksa engel bir dış nedenden ötürü mü son verdiği ve olay sonrası davranışları birlikte değerlendirilerek kastın yaralama mı yoksa öldürmeye teşebbüs mü olduğu tayin edilir.
  • Yüzde Sabit İz Değerlendirmesi (TCK m. 87/1-c): Yaralanmanın "yüz sınırları" (saçlı deri sınırı, kulaklar dahil çene altı ve yanak hatları) içinde kalması ve olay tarihinden itibaren en az 6 ay geçtikten sonra gün ışığında veya iyi aydınlatılmış ortamda, ilk bakışta fark edilir nitelikte kalıcı iz bırakıp bırakmadığı Adli Tıp raporu ile tespit edilmelidir.
  • Silah Kavramının Geniş Yorumu (TCK m. 6/1-f ve 86/3-e): Yalnızca ateşli silahlar ve bıçaklar değil; saldırı ve savunmada kullanılmaya elverişli sopa, taş, kül tablası, cam bardak, sıcak su, kemer veya ayakkabı (fırlatılması ya da sert darbe aracı olarak kullanılması) da Yargıtay uygulamasında TCK m. 6/1-f-4 uyarınca silah sayılır.
  • İlk Haksız Hareketin Tespiti ve Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesi: Karşılıklı kavgada ilk haksız saldırının kimden geldiği tüm delillerle kesin olarak belirlenemiyorsa, Yargıtay CGK kararları uyarınca "şüpheden sanık yararlanır" (in dubio pro reo) ilkesi gereği her iki taraf lehine TCK m. 29 kapsamında asgari oranda (1/4) haksız tahrik tenzili uygulanır.

Ceza Muhakemesi Süreci: Soruşturmadan Kanun Yoluna

5271 Sayılı CMK

1. Soruşturma Aşaması (CMK m. 158-174)

Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ihbar veya şikâyet üzerine delillerin toplanması, şüpheli ifadesinin alınması ve koruma tedbirlerinin (adli kontrol/tutuklama) değerlendirilmesi.

5271 Sayılı CMK

2. Alternatif Çözüm Yolları (CMK m. 253 / TCK m. 75)

Suçun uzlaştırma veya önödeme kapsamında olması halinde kamu davası açılmadan önce uzlaştırma bürosu veya önödeme ihtarı işlemlerinin yürütülmesi.

5271 Sayılı CMK

3. İddianamenin Değerlendirilmesi ve Kovuşturma (CMK m. 170-222)

Yeterli şüphe oluştuğunda düzenlenen iddianamenin görevli mahkemece kabulü ile kovuşturma (duruşma) aşamasına geçilmesi ve delillerin tartışılması.

5271 Sayılı CMK

4. Hüküm ve Bireyselleştirme Kurumları (CMK m. 223, 231 / TCK m. 50-51)

Yargılama sonunda beraat, mahkûmiyet, kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesi, erteleme veya koşulları varsa HAGB kararı verilmesi.

5271 Sayılı CMK

5. Kanun Yolları ve İnfaz (CMK m. 272-307 / 5275 s. Kanun)

İlk derece mahkemesi kararına karşı tebliğden itibaren 2 hafta içinde Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) ve koşulları varsa Yargıtay (Temyiz) denetimi.

Sık Sorulan Sorular

Basit tıbbi müdahale (BTM) ile giderilebilir yaralamada şikâyetten vazgeçilirse dava düşer mi?

Eğer olayda TCK m. 86/3 kapsamında sayılan nitelikli hallerden biri (örneğin eşe, altsoya, üstsoya, kardeşe karşı veya silahla işlenme) yoksa, TCK m. 86/2 kapsamındaki basit yaralama suçu takibi şikâyete bağlıdır ve hüküm kesinleşinceye kadar şikâyetten vazgeçilmesi halinde TCK m. 73/4 ve CMK m. 223/8 uyarınca düşme kararı verilir. Ancak TCK m. 86/3 nitelikli hallerinden biri mevcutsa şikâyetten vazgeçme kamu davasını düşürmez.

Eşe veya boşanılan eşe karşı basit yaralama suçu uzlaştırmaya tabi midir?

Hayır. TCK m. 86/3-a bendi uyarınca eşe veya boşandığı eşe karşı işlenen kasten yaralama suçu, yaralama basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde hafif olsa dahi şikâyete tabi değildir. CMK m. 253/1 uyarınca uzlaştırma kapsamında yer almadığından savcılıkça resen soruşturulur.

Kasten yaralama suçunda hem hapis hem adlî para cezası aynı anda verilebilir mi?

TCK m. 86/2 kapsamındaki basit yaralamada kanun metni "hapis veya adlî para cezası" şeklinde seçimlik ceza öngördüğünden, hâkim ikisinden yalnız birini seçebilir; hem hapis hem adlî para cezasına aynı anda hükmedemez. Seçilen hapis cezası daha sonra TCK m. 50 uyarınca adlî para cezasına çevrilebilir.

Kavga sırasında plastik terlik, bardak veya taş kullanılması silahla yaralama sayılır mı?

TCK m. 6/1-f-4 uyarınca saldırı ve savunmada kullanılmaya elverişli diğer şeyler de silah kapsamındadır. Yargıtay 3. Ceza Dairesi kararlarına göre cam bardak, taş, sopa gibi cisimler yaralamaya elverişli olduğundan silah sayılır; çok hafif ve yaralamaya elverişsiz plastik ev terliği gibi nesnelerde ise somut cismin ağırlığı ve niteliği incelenerek karar verilir.

Bu sayfada yer alan ceza hukuku bilgileri 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve ilgili özel ceza kanunları hükümleri çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her ceza soruşturması ve kovuşturması somut olayın delil durumuna göre değerlendirilir.

Mesaj yazın