Haksız Tutuklama, Gözaltı ve El Koyma Tazminat Dava Dilekçesi Rehberi (CMK m. 141-142)

Hukuki Niteliği ve Usul Kuralları

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m. 141 uyarınca suç soruşturması veya kovuşturması sırasında kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen ya da kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına (KYOK / takipsizlik) veya beraatlerine karar verilen kişiler, maddi ve manevi her türlü zararlarını Devletten (Maliye Hazinesinden) isteyebilirler.

CMK m. 142/1 gereğince tazminat istemi, karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç (3) ay ve her hâlde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir (1) yıl içinde yapılmalıdır. İstem, zarara uğrayanın oturduğu yer Ağır Ceza Mahkemesinde (o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise aynı yerdeki başka ağır ceza dairesinde) karara bağlanır (7499 s. Kanun değişiklikleri kapsamında belirli taleplerde Adalet Bakanlığı Tazminat Komisyonu usulü de dikkate alınmalıdır).

Haksız koruma tedbiri nedeniyle açılan bu davalar her türlü yargılama harcından muaftır. Maddi tazminat hesabında kişinin tutuklu kaldığı dönemde mahrum kaldığı net geliri (geliri ispatlanamıyorsa dahi net asgari ücret) ve beraat ettiği ceza dosyasında avukatına ödediği vekâlet ücreti; manevi tazminatta ise özgürlükten yoksun kalınan gün sayısı, sosyal ve mesleki statü ile tedbirin ağırlığı esas alınır.

Dilekçede Bulunması Zorunlu Kanuni Unsurlar

[DAVACININ OTURDUĞU YER] NÖBETÇİ AĞIR CEZA MAHKEMESİNE

DAVACI            : [Adı Soyadı] (T.C. Kimlik No: [11 Haneli TCKN])
ADRES             : [Açık Yerleşim Yeri Adresi]
VEKİLİ            : [Avukat Adı Soyadı - Adres]

DAVALI            : MALİYE HAZİNESİ ([İl] Defterdarlığı / Muhakemat Müdürlüğü)

DAVA KONUSU       : 5271 s. CMK m. 141-142 uyarınca haksız gözaltı ve tutuklama nedeniyle [Maddi Tutar] TL maddi ve [Manevi Tutar] TL manevi tazminatın yakalama/tutuklama tarihinden işleyecek yasal faiziyle davalı Hazineden tahsili talebidir (Harçtan muaftır).

AÇIKLAMALAR       :
1. CEZA YARGILAMASI VE HAKSIZ TUTUKLULUK SÜRECİ:
   Müvekkil, [Cumhuriyet Başsavcılığı / Mahkeme Adı]'nın [YYYY/...] Esas sayılı dosyası kapsamında yürütülen soruşturma/kovuşturmada [GG.AA.YYYY] tarihinde yakalanarak gözaltına alınmış, [GG.AA.YYYY] tarihinde tutuklanmış ve [GG.AA.YYYY] tarihinde tahliye edilinceye kadar toplam [Gün Sayısı] gün haksız yere özgürlüğünden yoksun bırakılmıştır.
2. BERAAT KARARI VE KESİNLEŞME:
   Yapılan yargılama sonucunda [Mahkeme Adı]'nın [GG.AA.YYYY] tarihli, [YYYY/...] E., [YYYY/...] K. sayılı ilamıyla müvekkilin üzerine atılı suçtan BERAATİNE karar verilmiş ve bu karar [GG.AA.YYYY] tarihinde kesinleşmiştir (Ek-1: Kesinleşme şerhli beraat kararı). Davamız CMK m. 142/1 uyarınca yasal süresi içinde açılmaktadır.
3. MADDİ VE MANEVİ ZARARLARIMIZ:
   a) Maddi Zarar: Müvekkil tutuklandığı dönemde [Mesleği/İşi] olarak çalışmakta olup, tutuklu kaldığı [Gün Sayısı] gün boyunca kazanç kaybına uğramış, ayrıca ceza davasında kendisini savunmak için avukatına vekâlet ücreti ödemiştir.
   b) Manevi Zarar: İşlemediği bir suçtan dolayı [Gün Sayısı] gün cezaevinde tutulan müvekkil, ailesinden ve sosyal çevresinden koparılmış, mesleki itibarı zedelenmiş ve derin bir elem ve ıstırap yaşamıştır.

HUKUKİ NEDENLER   : Anayasa m. 19/son, AİHS m. 5/5, 5271 s. CMK m. 141-144 ve ilgili mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER   :
1. [Mahkeme Adı]'nın [YYYY/...] E., [YYYY/...] K. sayılı ceza dosyası ve kesinleşme şerhi (Celbi talep olunur),
2. Tutuklama, tahliye ve cezaevi giriş-çıkış müzekkereleri,
3. SGK hizmet dökümü, maaş bordroları, ceza dosyası vekâlet ücreti makbuzu,
4. Ekonomik ve sosyal durum araştırması, bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM    : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Davamızın kabulü ile (fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla) [Maddi Tutar] TL MADDİ ve [Manevi Tutar] TL MANEVİ tazminatın gözaltına alınma/tutuklanma tarihi olan [GG.AA.YYYY] tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı Maliye Hazinesinden tahsili ile davacıya ödenmesine,
2. Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı Hazine üzerinde bırakılmasına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [GG.AA.YYYY]

                                                        Davacı (veya Vekili)
                                                            [Adı Soyadı]
                                                               [İmza]

EK: 1- Kesinleşme Şerhli Beraat Kararı
    2- Gelir Belgeleri ve Vekâletname

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Noktalar

• CMK m. 142/3 uyarınca dilekçede zarara uğrayanın açık kimliği, adresi, zarara uğradığı işlemin ve zararın nitelik ve niceliği yazılı olmalı ve belgeleri eklenmelidir; dilekçedeki bilgi ve belgelerin yetersizliği durumunda mahkeme eksikliğin 1 ay içinde giderilmesini, aksi hâlde istemin reddedileceğini bildirir.
• Avukat aracılığıyla açılan CMK m. 141 davalarında vekâletnamede "CMK m. 141-142 uyarınca koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davası açmaya" ilişkin özel yetki (veya genel dava vekâletnamesinin Yargıtay 12. Ceza Dairesi kriterlerine uygunluğu) kontrol edilmelidir.
• Manevi tazminat bölünemez nitelikte olduğundan sonradan ıslah yoluyla artırılamaz; baştan makul ve hakkaniyete uygun bir tutar talep edilmelidir (harçtan muaf olduğu için yüksek manevi tazminat talebi peşin harç yükü doğurmaz; kısmi redde nispi değil maktu/özel tarife hükümleri gözetilir).

Sık Sorulan Sorular