Mahkemenin Hukuki Niteliği ve Görev Çerçevesi
Sulh Ceza Hâkimliği, 2014 yılında 6545 sayılı Kanun ile 5235 sayılı Kanun’un 10. maddesinde yapılan değişiklikle eski "Sulh Ceza Mahkemelerinin" kaldırılması üzerine kurulan, kovuşturma (dava) yapmayan ancak soruşturma evresinde hâkim kararı alınması gereken koruma tedbirleri ile bunlara karşı yapılan itirazları inceleyen ihtisaslaşmış bir ceza hâkimliğidir.
Cumhuriyet savcısının yürüttüğü ceza soruşturmasında şüphelinin tutuklanması (CMK m. 100), adli kontrol altına alınması (CMK m. 109), konut/işyeri araması (CMK m. 116), malvarlığına ve banka hesaplarına el konulması (CMK m. 127-128), iletişimin dinlenmesi (CMK m. 135) ve gözaltı süresinin uzatılması talepleri Sulh Ceza Hâkimliğince karara bağlanır.
Bunun yanı sıra Sulh Ceza Hâkimliği; Cumhuriyet savcılığının verdiği Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Kararlara (KYOK / Takipsizlik - CMK m. 173) yapılan itirazları, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu uyarınca verilen idari para cezalarına (trafik cezası vb.) karşı yapılan başvuruları ve 5651 sayılı Kanun kapsamındaki internet erişim engelleme / içerik çıkarma taleplerini inceler.
Sulh Ceza Hâkimliği Hangi Davalara ve İşlere Bakar?
Sorgu, Tutuklama ve Adli Kontrol Kararları (CMK m. 100-115)
Cumhuriyet savcısı tarafından tutuklama veya adli kontrol (yurt dışına çıkış yasağı, imza yükümlülüğü, konutu terk etmeme/ev hapsi, güvence bedeli) istemiyle sevk edilen şüphelinin müdafii huzurunda sorgusunun yapılması, tutuklama/adli kontrol kararı verilmesi ve soruşturma boyunca en geç 30’ar günlük sürelerle tutukluluk incelemesi yapılması.
Arama, El Koyma, İletişimin Tespiti ve Gizli Soruşturmacı Kararları
Soruşturma aşamasında konutta, işyerinde veya araçta adli arama kararı (CMK m. 119), bilgisayar ve cep telefonlarında imaj alma/inceleme (CMK m. 134), taşınır-taşınmazlara ve banka hesaplarına el koyma (CMK m. 128) ve telefon dinleme/teknik takip kararlarının verilmesi veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcı kararlarının 24 saat içinde onaylanması.
Savcılık KYOK (Takipsizlik) Kararlarına İtiraz İncelemesi (CMK m. 173)
Cumhuriyet savcısının verdiği Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karara (KYOK) karşı suçtan zarar görenin tebliğden itibaren 2 hafta içinde yaptığı itirazın incelenmesi; kamu davası açılması için yeterli şüphe varsa KYOK’un kaldırılması veya soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi.
Gözaltı Kararına ve Gözaltı Süresinin Uzatılmasına İtiraz (CMK m. 91/5)
Cumhuriyet savcısının gözaltına alma veya gözaltı süresini uzatma emrine karşı şüpheli, müdafii, eşi veya kanuni temsilcisinin hemen serbest bırakılma istemiyle yaptığı başvuruların 24 saat içinde dosya üzerinden incelenmesi.
Trafik Cezası ve İdari Para Cezalarına İtiraz (5326 s. Kabahatler K. m. 27)
Emniyet, jandarma, belediye, bakanlık il müdürlükleri ve diğer idari makamlarca verilen trafik idari para cezası, ehliyete el koyma ve Kabahatler Kanunu kapsamındaki idari yaptırım kararlarına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde yapılan başvurular.
İnternet Yayınlarına Erişimin Engellenmesi ve İçerik Çıkarma (5651 s. K. m. 8-9)
Kişilik haklarının veya özel hayatın gizliliğinin internet yayınları yoluyla ihlali ya da katalog suçlar nedeniyle URL bazlı içerik çıkarma ve erişimin engellenmesi başvuruları.
Yargılama Usulü, Yetki ve Kanun Yolu Kuralları
- Sulh Ceza Hâkimliği kararlarına karşı (tutuklama, adli kontrol, el koyma vb.), kararın öğrenildiği (tefhim veya tebliğ edildiği) tarihten itibaren 2 hafta içinde (7499 s. Kanun ile değişik CMK m. 268/1) kararı veren hâkimliğe verilecek dilekçeyle itiraz edilebilir.
- CMK m. 268/3-a uyarınca bir Sulh Ceza Hâkimliğinin kararına yapılan itirazı, o yerde birden fazla Sulh Ceza Hâkimliği varsa numara olarak kendisini izleyen hâkimlik (son numaralı hâkimlik için 1 numaralı hâkimlik); tek Sulh Ceza Hâkimliği bulunan ilçelerde ise yargı çevresinde bulunduğu Ağır Ceza Mahkemesinin bulunduğu yerdeki Sulh Ceza Hâkimliği inceler.
- 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 27 uyarınca trafik cezası ve idari para cezalarına karşı başvuru süresi tebliğ/tefhimden itibaren 15 gündür.
- Tutuklama ve tutukluluğun devamı kararlarında şüpheli veya müdafiin dinlenmesi ve müdafi yardımından yararlandırılması (CMK m. 101/3) kanuni zorunluluktur.
Sık Sorulan Sorular
Sulh Ceza Hâkimliğinin verdiği tutuklama kararına kaç gün içinde itiraz edilir?
7499 sayılı Kanun ile 1 Haziran 2024’ten itibaren yürürlüğe giren değişiklik uyarınca CMK m. 268/1 kapsamındaki itiraz süresi 7 günden 2 haftaya çıkarılmıştır. Şüpheli yüzüne karşı tutuklanmışsa sorgu gününden, gıyabında karar verilmişse tebliğden itibaren 2 hafta içinde itiraz dilekçesi verilebilir; ayrıca soruşturmanın her aşamasında tahliye talep edilebilir (CMK m. 104).
Savcılığın verdiği takipsizlik (KYOK) kararına itiraz nereye yapılır?
CMK m. 173/1 uyarınca suçtan zarar gören kişi, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 2 hafta içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı Ağır Ceza Mahkemesinin bulunduğu yerdeki Sulh Ceza Hâkimliğine itiraz edebilir.
Trafik para cezasına itiraz hangi mahkemeye ve kaç gün içinde yapılır?
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 27 uyarınca trafik idari para cezası tutanağının tebliğ veya tefhim edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde cezanın yazıldığı yer Sulh Ceza Hâkimliğine (veya e-Devlet/UYAP Vatandaş Portal üzerinden) itiraz başvurusu yapılabilir.
Sulh Ceza Hâkimliği İle İlgili Kanunlar, Davalar, Dilekçeler ve Hesaplamalar
İlgili Temel Kanunlar
Görev Alanındaki Dava Rehberleri
İlgili Dilekçe Şablonları
- Tutuklama ve Adli Kontrol Kararına İtiraz Dilekçesi Rehberi (CMK m. 101, 105, 267)
- Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karara (KYOK) İtiraz Dilekçesi Rehberi (CMK m. 173)
- İdari İşlemin İptali ve Yürütmenin Durdurulması Dava Dilekçesi Rehberi (İYUK m. 3, 27)
- Cumhuriyet Başsavcılığı Suç Duyurusu (Şikâyet) Dilekçesi Rehberi (CMK m. 158)