Dava Zamanaşımı Hesaplayıcı
TCK m. 66 Dava Zamanaşımı Süreleri
Suç tarihinde 18 yaşını doldurmuş kişiler için olağan ve kesilme halinde uzamış (olağanüstü) süreler.
| Suçun cezasının üst sınırı | Olağan süre | En uzun (kesilme halinde) |
|---|---|---|
| 5 yıla kadar hapis veya adli para cezası | 8 yıl | 12 yıl |
| 5 yıldan fazla, 20 yıldan az hapis | 15 yıl | 22 yıl 6 ay |
| 20 yıl ve daha fazla hapis | 20 yıl | 30 yıl |
| Müebbet hapis | 25 yıl | 37 yıl 6 ay |
| Ağırlaştırılmış müebbet hapis | 30 yıl | 45 yıl |
Hesaplama Yöntemi ve Hukuki Çerçeve
Dava zamanaşımı, belirli bir süre geçtikten sonra devletin o suç nedeniyle kamu davası açma ve sürdürme yetkisinin sona ermesidir. 5237 sayılı TCK m. 66 uyarınca süre, suçun kanunda yer alan cezasının üst sınırına göre belirlenir; seçimlik cezalarda hapis cezası esas alınır.
Süre, tamamlanmış suçlarda suçun işlendiği günden, teşebbüste son hareketin yapıldığı günden, kesintisiz suçlarda kesintinin gerçekleştiği ve zincirleme suçlarda son suçun işlendiği günden işlemeye başlar. Çocuklara karşı üstsoy veya üzerinde hüküm ve nüfuzu olanlarca işlenen suçlarda süre, çocuğun 18 yaşını bitirdiği günden başlar.
Fiili işlediği sırada 12-15 yaş arasında olanlar için sürelerin yarısı, 15-18 yaş arasında olanlar için üçte ikisi uygulanır. Şüphelinin savcılıkta ifadesinin alınması, tutuklama kararı, iddianame düzenlenmesi veya mahkûmiyet kararı zamanaşımını keser; kesilmeyle süre yeniden işler ancak toplamda kanuni sürenin en fazla yarısı kadar uzayabilir (TCK m. 67).
Dava zamanaşımı, şikâyete bağlı suçlardaki altı aylık şikâyet süresinden (TCK m. 73) ve kesinleşmiş cezanın infaz edilememesiyle ilgili ceza zamanaşımından (TCK m. 68) farklı bir kurumdur.
Formül ve Yasal Parametreler
Olağan Zamanaşımı
Suç tarihi + TCK m. 66'daki süre (yaşa göre 1/2 veya 2/3 oranında indirilmiş).
Olağanüstü (Uzamış) Zamanaşımı
Kesilme halinde: Olağan süre × 1,5. Bu süre hiçbir şekilde aşılamaz (TCK m. 67/4).
Esas Alınan Ceza
Suçun kanundaki cezasının üst sınırı; dosyadaki delillere göre daha ağır nitelikli hal varsa onun üst sınırı (TCK m. 66/3-4).
Sıkça Sorulan Sorular
Dava zamanaşımı ile şikâyet süresi aynı şey mi?
Hayır. Şikâyete bağlı suçlarda mağdur, fiili ve faili öğrendiği günden itibaren altı ay içinde şikâyette bulunmalıdır (TCK m. 73). Dava zamanaşımı ise her suç için ayrıca işler ve şikâyet süresi dolmasa bile zamanaşımı dolmuşsa dava açılamaz.
Zamanaşımı hangi durumlarda kesilir?
Şüpheli veya sanıklardan birinin savcı huzurunda ifadesinin alınması veya sorguya çekilmesi, tutuklama kararı verilmesi, iddianame düzenlenmesi ve mahkûmiyet kararı verilmesi zamanaşımını keser (TCK m. 67/2). Kesilmeyle süre yeniden başlar, ancak toplamda kanuni sürenin en fazla yarısı kadar uzayabilir.
Zamanaşımı dolarsa ne olur?
Soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir; kovuşturma aşamasında ise mahkeme davanın düşmesine karar verir (CMK m. 223/8). Zamanaşımı, yargılamanın her aşamasında re'sen dikkate alınır.
Zamanaşımında hangi ceza esas alınır?
Mahkemenin vereceği ceza değil, suçun kanunda öngörülen cezasının üst sınırı esas alınır. Dosyadaki delillere göre suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hali varsa, o nitelikli halin üst sınırı dikkate alınır (TCK m. 66/3-4).
Zamanaşımı uygulanmayan suçlar var mı?
TCK İkinci Kitap Dördüncü Kısmında yer alan ve ağırlaştırılmış müebbet, müebbet veya on yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlar yurt dışında işlenmişse dava zamanaşımı uygulanmaz (TCK m. 66/7).