Tutuklama ve Adli Kontrol Kararına İtiraz Dilekçesi Rehberi (CMK m. 101, 105, 267)

Hukuki Niteliği ve Usul Kuralları

Tutuklama, kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkını (Anayasa m. 19, AİHS m. 5) doğrudan kısıtlayan en ağır koruma tedbiridir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m. 100 uyarınca tutuklama kararı verilebilmesi için; kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin (kaçma şüphesi veya delilleri yok etme/gizleme/değiştirme şüphesi) bulunması, ayrıca işin önemi ve verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olması zorunludur.

Sulh Ceza Hâkimliği veya kovuşturma aşamasında mahkeme tarafından verilen tutuklama, tutukluluğun devamı veya adli kontrol (CMK m. 109) kararlarına karşı CMK m. 101/5 ve m. 267 vd. uyarınca itiraz kanun yolu açıktır. 7499 sayılı Kanun değişikliğiyle 1 Haziran 2024 tarihinden itibaren CMK m. 268/1’deki genel itiraz süresi 7 günden "iki hafta"ya çıkarılmıştır. Bunun yanında şüpheli veya sanık, CMK m. 104/1 uyarınca soruşturma ve kovuşturma evrelerinin her aşamasında salıverilmesini (tahliyesini) talep edebilir.

Tutuklamaya itiraz dilekçesinde soyut ifadeler yerine; dosyadaki delillerin kuvvetli suç şüphesi oluşturmadığı, delillerin toplanmış olması nedeniyle karartma ihtimalinin bulunmadığı, sabit ikametgâh nedeniyle kaçma şüphesinin olmadığı ve CMK m. 109 kapsamındaki adli kontrol tedbirlerinin (imza, yurt dışı çıkış yasağı, güvence bedeli) amaca ulaşmak için yeterli olacağı somut olarak ortaya konulmalıdır.

Dilekçede Bulunması Zorunlu Kanuni Unsurlar

[KARARI VEREN] [...]. SULH CEZA HÂKİMLİĞİNE
(Veya İtirazı İncelemeye Yetkili Nöbetçi Sulh Ceza Hâkimliğine / Asliye Ceza Mahkemesine Gönderilmek Üzere)

SORUŞTURMA NO     : [YYYY/...] Soruşturma
SORGU NO          : [YYYY/...] Sorgu

TUTUKLAMA KARARINA İTİRAZ EDEN
ŞÜPHELİ           : [Adı Soyadı] (T.C. Kimlik No: [11 Haneli TCKN])
                    (Halen [... Ceza İnfaz Kurumunda] tutuklu)
MÜDAFİİ           : [Avukat Adı Soyadı - Adres]

SUÇ               : [İsnat Edilen Suç]
KARAR TARİHİ      : [GG.AA.YYYY]

KONU              : [Kararı Veren] [...]. Sulh Ceza Hâkimliğinin [GG.AA.YYYY] tarihli ve [YYYY/...] Sorgu sayılı tutuklama [veya adli kontrol] kararına CMK m. 101/5 ve m. 268 uyarınca itirazlarımızın sunulması ve şüphelinin tahliyesi talebidir.

AÇIKLAMALAR       :
1. USUL VE SÜRE: Şüpheli hakkında [...]. Sulh Ceza Hâkimliğinin [GG.AA.YYYY] tarihli ve [YYYY/...] Sorgu sayılı kararı ile tutuklama tedbiri uygulanmasına karar verilmiştir. Tefhim tarihinden itibaren CMK m. 268/1 uyarınca iki haftalık yasal süre içinde itirazlarımızı sunmaktayız.
2. KUVVETLİ SUÇ ŞÜPHESİ VE SOMUT DELİL BULUNMAMAKTADIR (CMK m. 100/1):
   CMK m. 100/1 uyarınca tutuklama kararı verilebilmesi için kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren "somut delillerin" bulunması şarttır. Somut dosyada [Delil durumuna ilişkin savunma; örn. soyut beyan dışında maddi delil bulunmadığı, meşru savunma veya suçun unsurlarının oluşmadığı hususları...].
3. KAÇMA VE DELİLLERİ KARARTMA ŞÜPHESİ YOKTUR (CMK m. 100/2):
   a) Şüpheli sabit ikametgâh sahibi olup [Meslek/Aile durumu] bulunmaktadır; ifadeye çağrıldığında kendi iradesiyle merkeze gelmiştir. Kaçma şüphesini gösteren hiçbir somut olgu yoktur.
   b) Soruşturma kapsamındaki kamera kayıtları, belgeler ve tanık beyanları dosya içerisine alınmış olup şüphelinin etki edebileceği veya karartabileceği bir delil kalmamıştır.
4. ÖLÇÜLÜLÜK İLKESİ VE ADLİ KONTROLÜN YETERLİLİĞİ (CMK m. 101/1, m. 109):
   Tutuklama istisnai ve en son başvurulacak koruma tedbiridir. CMK m. 101/1 uyarınca tutuklama kararında adli kontrol uygulamasının neden yetersiz kalacağı somut olgularla gerekçelendirilmelidir. İsnat edilen suçun niteliği ve olası infaz hükümleri gözetildiğinde tutuklama tedbiri ölçüsüzdür.

HUKUKİ NEDENLER   : Anayasa m. 19, AİHS m. 5, 5271 s. CMK m. 100, m. 101, m. 104, m. 105, m. 109, m. 267, m. 268.

SONUÇ VE İSTEM    : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. İtirazımızın kabulü ile [...]. Sulh Ceza Hâkimliğinin [GG.AA.YYYY] tarihli ve [YYYY/...] Sorgu sayılı tutuklama kararının KALDIRILMASINA ve şüphelinin BİHAKKIN TAHLİYESİNE,
2. Hâkimliğiniz aksi kanaatte ise CMK m. 109 uyarınca uygun görülecek bir ADLİ KONTROL tedbiri uygulanmak suretiyle şüphelinin serbest bırakılmasına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [GG.AA.YYYY]

                                                 Şüpheli (veya Müdafii)
                                                     [Adı Soyadı]
                                                        [İmza]

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Noktalar

• CMK m. 100/4 uyarınca sadece adli para cezasını gerektiren suçlarda veya vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler hariç olmak üzere hapis cezasının üst sınırı iki yıldan fazla olmayan suçlarda tutuklama kararı verilemez (tutuklama yasağı).
• İtiraz süresi (2 hafta) kaçırılmış olsa dahi tutuklu şüpheli veya sanık, CMK m. 104/1 uyarınca soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında tahliye (salıverilme) talebinde bulunabilir; bu talebin reddi kararına karşı da yeniden itiraz edilebilir.
• Soruşturma evresinde şüphelinin tutukluluk hâlinin devam edip etmeyeceği CMK m. 108 uyarınca en geç otuzar günlük süreler itibarıyla Sulh Ceza Hâkimliğince incelenir.
• Adli kontrol (imza yükümlülüğü, konutu terk etmeme veya yurt dışına çıkamama) kararlarına karşı da aynı usulle itiraz edilebilir veya yükümlülüğün kaldırılması/hafifletilmesi (CMK m. 110/2-3) talep edilebilir.
• Hukuka aykırı tutuklama veya gözaltı yahut beraatle sonuçlanan tutukluluk hallerinde, kararın kesinleşmesinden itibaren 3 ay ve her hâlde 1 yıl içinde CMK m. 141-142 uyarınca Ağır Ceza Mahkemesinde (veya Tazminat Komisyonunda) tazminat talep etme hakkı bulunmaktadır.

Sık Sorulan Sorular

Bu sayfada yer alan taslak şablon ve açıklamalar yalnızca usul hukuku çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut uyuşmazlığın vakıaları, delilleri ve hukuki nitelendirmesi farklı olduğundan, standart şablonların doğrudan kullanılması hak kaybına yol açabilir.