Kavramın Tanımı ve Hukuki Çerçevesi
Ecrimisil (haksız işgal tazminatı), 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 995 hükmü ile 08.03.1950 tarihli ve 22/4 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı çerçevesinde, bir malı kullanma ve ondan yararlanma hakkı bulunmayan kötüniyetli zilyedin, malı haksız olarak elinde bulundurması nedeniyle hak sahibine ödemekle yükümlü olduğu özel bir tazminat biçimidir. Ecrimisil hukuki niteliği itibarıyla haksız fiil sorumluluğuna benzer olup; en az kira geliri, en çok ise tam gelir yoksunluğu olarak nitelendirilir.
Paylı (müşterek) veya elbirliği (iştirak halinde) mülkiyete tabi taşınmazlarda paydaşlardan birinin diğer paydaşlardan ecrimisil talep edebilmesi için kural olarak "intifadan men" (yararlanmadan alıkoyma) koşulunun gerçekleşmiş olması aranır. Buna göre davacı paydaşın, dava açmadan önce taşınmazdan yararlanma iradesini karşı tarafa bildirmesi gerekir. Ancak taşınmazın kira geliri getiren bir yer olması, doğal ürün (fındık, zeytin, çay vb.) vermesi, paydaşlar arasında kullanım anlaşması bulunması veya davalının taşınmazın tamamında hak iddia etmesi gibi Yargıtay içtihatlarıyla belirlenen istisnai hallerde intifadan men şartı aranmaz.
25.05.1938 tarihli ve 1937/29 E., 1938/10 K. sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca ecrimisil alacakları beş yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Bu nedenle geriye dönük olarak dava tarihinden önceki en fazla beş yıllık dönem için ecrimisil talep edilebilir. Haksız işgalin sona ermesinden itibaren beş yıl geçtikten sonra açılan davalarda zamanaşımı def'i ileri sürüldüğünde istem reddedilir.
Şartları ve Uygulama İlkeleri
- Geriye dönük olarak dava tarihinden önceki en fazla 5 yıllık süre için ecrimisil talep edilebilir (25.05.1938 T. ve 29/10 s. Yargıtay İBK).
- Paydaşlar veya mirasçılar arasındaki ecrimisil taleplerinde istisnalar hariç "intifadan men" (kullanma iradesinin bildirilmesi) şartı aranır.
- Doğal ürün veren, kiraya verilen veya paydaşlarca fiili taksime konu edilen taşınmazlarda intifadan men koşulu aranmaz.
- Ecrimisil miktarı, taşınmazın imar durumu, yüzölçümü, konumu ve emsal kira bedelleri üzerinden bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
- Her dönem (yıl) tahakkuk eden ecrimisil alacağı için dönem sonundan itibaren yasal faiz talep edilebilir.
Ecrimisil (Haksız İşgal Tazminatı) Hakkında Sık Sorulan Sorular
Miras kalan evi tek başına kullanan mirasçıdan diğer mirasçılar doğrudan ecrimisil isteyebilir mi?
Miras kalan konutu kullanan mirasçıdan ecrimisil istenebilmesi için kural olarak diğer mirasçıların taşınmazdan yararlanma isteklerini (intifadan men) noter ihtarnamesi, icra takibi veya daha önce açılmış ortaklığın giderilmesi/elatmanın önlenmesi davası gibi bir yolla bildirmeleri gerekir; intifadan men tarihinden sonraki dönem için ecrimisil doğar.
İntifadan men şartının aranmadığı başlıca istisnalar nelerdir?
Taşınmazın bağ, bahçe gibi doğal ürün veren bir yer olması, üçüncü kişiye kiraya verilerek hukuki semere elde edilmesi, kamu malı olması, paydaşlar arasında fiili kullanma anlaşması bulunması veya işgalci paydaşın diğerlerinin paydaşlığını inkar etmesi hallerinde intifadan men şartı aranmaz.
Ecrimisil davasında görevli ve yetkili mahkeme hangisidir?
6100 sayılı HMK m. 2 uyarınca dava değerine bakılmaksızın görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise genel yetki kuralı gereğince davalının yerleşim yeri mahkemesi veya haksız fiil hükümlerine kıyasen taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir.
Ecrimisil (Haksız İşgal Tazminatı) İle İlgili Kanun, İçtihat ve Hesaplama Rehberleri
İlgili Çalışma Alanları
İlgili Temel Kanunlar
Emsal Yüksek Mahkeme Kararları
Bu madde Türk hukuku mevzuatı çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uyuşmazlıklar için hukuki görüş niteliği taşımaz.