Kavramın Tanımı ve Hukuki Çerçevesi
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 174/1 uyarınca, mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir. Boşanmada maddi tazminatın amacı, evlilik birliğinin sona ermesi nedeniyle eşin kaybettiği ekonomik destek, bakım, barınma ve sağlık güvencesi gibi mevcut veya beklenen menfaatlerin (mal rejimi tasfiyesinden bağımsız olarak) telafi edilmesidir. Maddi tazminata hükmedilebilmesi için tazminat talep eden eşin kusursuz veya karşı tarafa göre daha az kusurlu olması, karşı tarafın ise boşanmaya sebep olan olaylarda daha ağır kusurlu bulunması şarttır; eşit kusur halinde maddi tazminata hükmedilemez.
TMK m. 174/2 hükmüne göre, boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir. Manevi tazminat için yalnızca evliliğin sarsılması yeterli olmayıp; fiziksel, psikolojik veya ekonomik şiddet, sadakat yükümlülüğünün ihlali (aldatma), ağır hakaret, evden kovma gibi boşanmaya yol açan olayların aynı zamanda talep eden eşin kişilik haklarına saldırı teşkil etmesi ve talep edenin ağır ya da eşit kusurlu olmaması gerekir.
TMK m. 176 uyarınca maddi tazminatın toptan veya durumun gereklerine göre irat (dönemsel gelir) biçiminde ödenmesine karar verilebilir; manevi tazminatın ise irat biçiminde ödenmesine karar verilemez, tek seferde (toptan) hükmedilir. Boşanma davasının eki (fer'î) niteliğinde olarak boşanma davası içinde ileri sürülen maddi ve manevi tazminat talepleri nispi harca tabi değildir. Ancak boşanma hükmünün kesinleşmesinden sonra ayrı bir dava olarak açılması halinde nispi harca tabidir ve TMK m. 178 uyarınca boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.
Şartları ve Uygulama İlkeleri
- Maddi ve manevi tazminat için talep eden eşin kusursuz veya daha az kusurlu, karşı tarafın ise daha ağır kusurlu olması zorunludur (TMK m. 174).
- Eşlerin boşanmaya sebep olan olaylarda "eşit kusurlu" olmaları halinde her iki taraf lehine de maddi veya manevi tazminata hükmedilemez.
- Manevi tazminat için boşanmaya sebep olan olayların aynı zamanda talep eden eşin kişilik haklarına saldırı niteliği taşıması gerekir (TMK m. 174/2).
- Boşanma davası içinde talep edilen TMK m. 174 kapsamındaki maddi ve manevi tazminatlar davanın eki (fer'î) niteliğinde olduğundan ayrıca nispi harca tabi değildir.
- Boşanmadan sonra açılacak tazminat davaları, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıllık zamanaşımı süresine tabidir (TMK m. 178).
Boşanmada Maddi ve Manevi Tazminat Şartları: Kusur Derecesi ve Mevcut/Beklenen Menfaat (TMK m. 174) Hakkında Sık Sorulan Sorular
Boşanmada maddi tazminat (TMK m. 174/1) ile mal paylaşımı (katılma alacağı) aynı şey midir?
Hayır. Boşanmada maddi tazminat (TMK m. 174/1) kusura dayalıdır ve evliliğin sona ermesiyle kaybedilen mevcut/beklenen menfaatlerin karşılığıdır; mal rejiminin tasfiyesinden doğan katılma alacağı (TMK m. 231) ise evlilik içinde edinilen malların paylaşımı olup kural olarak kusura bağlı değildir (zina ve hayata kast istisnası hariç, TMK m. 236/2).
Aldatma (zina) olayında eşin yanında yer alan üçüncü kişiden boşanma davasında manevi tazminat istenebilir mi?
06.07.2018 tarihli ve 2017/5 E., 2018/7 K. sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca, evlilik birliği devam ederken eşlerden biri ile evli olduğunu bilerek birlikte olan üçüncü kişiye karşı diğer eş tarafından manevi tazminat isteminde bulunulamaz; tazminat yalnızca sadakat yükümlülüğünü ihlal eden kusurlu eşten talep edilebilir.
Boşanmada hükmedilen maddi ve manevi tazminata hangi tarihten itibaren faiz işler?
Boşanmanın eki niteliğindeki maddi ve manevi tazminat alacakları boşanma hükmünün kesinleşmesiyle muaccel olduğundan, yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre dava tarihinden değil, boşanma kararının kesinleşme tarihinden itibaren yasal faize hükmedilir.
Boşanmada Maddi ve Manevi Tazminat Şartları: Kusur Derecesi ve Mevcut/Beklenen Menfaat (TMK m. 174) İle İlgili Kanun, İçtihat ve Hesaplama Rehberleri
İlgili Çalışma Alanları
İlgili Temel Kanunlar
İlgili Hesaplama Araçları
Bu madde Türk hukuku mevzuatı çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uyuşmazlıklar için hukuki görüş niteliği taşımaz.