Mahkemenin Hukuki Niteliği ve Görev Çerçevesi
Vergi Mahkemesi, 2576 sayılı Kanun’un 6. maddesi uyarınca genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları (vergi ziyaı cezası, özel usulsüzlük cezası) ile tarifelere ilişkin davaları ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un uygulanmasına ilişkin davaları çözümleyen idari yargı ilk derece mahkemesidir.
Vergi Mahkemelerinde genel dava açma süresi İdare Mahkemelerinden farklı olarak 60 gün değil, tebliği izleyen günden itibaren 30 gündür (İYUK m. 7/1); 6183 sayılı Kanun kapsamındaki ödeme emrine, ihtiyati hacze ve ihtiyati tahakkuka karşı dava açma süresi ise 15 gündür (6183 s. K. m. 15, 20, 58).
Vergi yargılamanın en önemli özelliği İYUK m. 27/4 hükmüdür: Vergi tarhiyatlarına (vergi/ceza ihbarnamelerine) karşı Vergi Mahkemesinde dava açılması, dava edilen vergi ve cezaların tahsil işlemlerini kendiliğinden durdurur (ayrıca yürütmenin durdurulması kararı alınmasına gerek yoktur). Buna karşılık ihtirazi kayıtla verilen beyannameler üzerine yapılan işlemler ile tahsilat aşamasındaki ödeme emirlerine karşı açılan davalar tahsilatı kendiliğinden durdurmaz; bunlarda mahkemeden yürütmenin durdurulması (YD) talep edilmelidir.
Vergi Mahkemesi Hangi Davalara ve İşlere Bakar?
Vergi ve Ceza İhbarnamelerinin İptali Davaları (213 s. VUK)
Vergi inceleme raporuna veya takdir komisyonu kararına dayanılarak re’sen, ikmalen veya idarece tarh edilen KDV, kurumlar vergisi, gelir vergisi, ÖTV, tapu harcı ve emlak vergisi ile kesilen vergi ziyaı cezaları ve özel usulsüzlük cezalarının tebliğinden itibaren 30 gün içinde iptali davaları.
6183 Sayılı Kanun Kapsamında Ödeme Emrine İtiraz Davaları (m. 58)
Vadesinde ödenmeyen kamu alacaklarının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrine karşı, tebliğden itibaren 15 gün içinde "böyle bir borcum yoktur", "kısmen ödedim" veya "zamanaşımına uğradı" sebepleriyle açılan iptal davaları.
Limited ve Anonim Şirket Ortak ve Kanuni Temsilcilerinin Sorumluluk Davaları
Şirketten tahsil edilemeyen kamu alacakları için 6183 s. Kanun m. 35 ve mükerrer m. 35 ile VUK m. 10 uyarınca limited şirket ortakları (sermaye payları oranında) ve kanuni temsilciler (müdür/yönetim kurulu üyeleri) adına düzenlenen ödeme emirlerinin iptali davaları.
İhtiyati Haciz ve İhtiyati Tahakkuk İşlemlerinin İptali (6183 s. K. m. 15, 20)
Vergi incelemesi devam ederken mükellefin malvarlığına ve banka hesaplarına uygulanan ihtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk kararlarına karşı 15 gün içinde açılan iptal davaları.
İhtirazi Kayıtla Verilen Beyannameler ve Düzeltme-Şikâyet Davaları (VUK m. 116-126)
Beyannameye ihtirazi kayıt konularak tahakkuk ettirilen vergilere karşı 30 gün içinde açılan davalar ile vergi hatalarının düzeltilmesi ve Maliye Bakanlığına yapılan şikâyet başvurusunun reddi üzerine açılan davalar.
Gümrük Vergileri ve Ek Tahakkuk / Ceza Kararlarının İptali (4458 s. Gümrük K.)
Gümrük müdürlüklerince yapılan ek tahakkuk ve para cezası kararlarına karşı Gümrük Kanunu m. 242 uyarınca üst makama yapılan idari itirazın reddi üzerine Vergi Mahkemesinde açılan davalar.
Yargılama Usulü, Yetki ve Kanun Yolu Kuralları
- Vergi/ceza ihbarnamelerine karşı dava açma süresi tebliği izleyen günden itibaren 30 gün (İYUK m. 7); ödeme emri, ihtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk işlemlerine karşı ise 15 gündür (6183 s. K. m. 15, 58).
- Mükellef ihbarname tebliğinden itibaren 30 gün içinde uzlaşma talep etmiş ve uzlaşma sağlanamamışsa, uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanağın tebliğinden itibaren dava açma süresi (kalan süre 15 günden az ise 15 gün olarak uzayarak) işlemeye devam eder (VUK Ek m. 7).
- İYUK m. 27/4 uyarınca tarhiyat aşamasında (ihbarnameye karşı) açılan vergi davaları tahsil işlemlerini ilk derece mahkemesi kararına kadar kendiliğinden durdurur.
- Vergi Mahkemesi kararlarına karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairesine istinaf başvurusu yapılabilir.
Sık Sorulan Sorular
Vergi ceza ihbarnamesine karşı dava açılınca vergi dairesi haciz yapabilir mi?
Hayır. 2577 sayılı İYUK m. 27/4 uyarınca vergi mahkemelerinde vergi uyuşmazlıklarından doğan davaların açılması, tarh edilen vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlerin ve bunların zam ve cezalarının dava konusu edilen bölümünün tahsil işlemlerini kendiliğinden durdurur. Vergi dairesi mahkeme kararı çıkmadan tahakkuk fişi kesemez ve ödeme emri/haciz uygulayamaz.
Vergi dairesinden gelen ödeme emrine karşı kaç gün içinde dava açılır?
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m. 58 uyarınca ödeme emrine karşı tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 gün içinde Vergi Mahkemesinde dava açılmalıdır. Ödeme emrine karşı açılan dava tahsilatı kendiliğinden durdurmadığından dava dilekçesinde mutlaka Yürütmenin Durdurulması (YD) talep edilmelidir.