Mahkemenin Hukuki Niteliği ve Görev Çerçevesi
Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi ile Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi; 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) ile 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nda (SMK) düzenlenen fikri mülkiyet (telif hakları, yazılım, müzik, sinema, edebiyat eserleri) ve sınai mülkiyet (marka, patent, faydalı model, tasarım, coğrafi işaret) haklarından doğan hukuk ve ceza davalarına bakmak üzere HSK tarafından kurulan tek hâkimli ihtisas mahkemeleridir.
Müstakil Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi yalnızca İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa ve Antalya gibi büyük merkezlerde kurulmuş olup; Denizli dahil diğer illerde Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin görevine giren davalara HSK kararıyla belirlenen Asliye Hukuk Mahkemesi (genellikle 3. Asliye Hukuk Mahkemesi, 1 veya 2 daire olan yerlerde 1. Asliye Hukuk Mahkemesi), ceza davalarına ise Asliye Ceza Mahkemesi "Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi sıfatıyla" bakar.
Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesi (YİDD) kararlarına karşı açılacak iptal davalarında ise ülke genelinde yalnızca Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi kesin yetkilidir (SMK m. 156/2).
Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi Hangi Davalara ve İşlere Bakar?
Marka Hakkına Tecavüzün Önlenmesi, Hükümsüzlük ve Tazminat Davaları (SMK m. 25-29, 149)
Tescilli markanın izinsiz kullanımı veya iltibas (karıştırılma ihtimali) yaratılması nedeniyle marka hakkına tecavüzün tespiti, durdurulması, taklit ürünlere el konulması, maddi-manevi tazminat ve yoksun kalınan kazanç (lisans örneksemesi) davaları ile markanın hükümsüzlüğü ve 5 yıl kullanmama nedeniyle iptali davaları.
Patent, Faydalı Model ve Tasarım Hükümsüzlüğü ve Tecavüz Davaları
Yenilik ve buluş basamağı şartlarını taşımayan patent veya faydalı modellerin ya da ayırt edici niteliği bulunmayan endüstriyel tasarımların hükümsüzlüğü ile sınai mülkiyet hakkına tecavüz nedeniyle açılan önleme ve tazminat davaları.
TÜRKPATENT YİDD Kararlarının İptali Davaları (SMK m. 156/2)
Türk Patent ve Marka Kurumu Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesinin marka, patent veya tasarım tescil/itiraz süreçlerinde verdiği nihai kararlara karşı, kararın bildiriminden itibaren 2 ay içinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde açılan iptal davaları.
Telif Hakkı (Eser Sahipliği), Yazılım, Fotoğraf ve Müzik Eseri Davaları (5846 s. FSEK)
Bilgisayar yazılımları, mimari projeler, fotoğraflar, sinema, müzik ve edebiyat eserlerinin izinsiz çoğaltılması, yayılması veya dijital platformlarda paylaşılması nedeniyle FSEK m. 68 uyarınca rayiç bedelin 3 katına kadar telif tazminatı ve manevi tazminat davaları.
Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi Görevleri (SMK m. 30, FSEK m. 71-72)
Başkasına ait marka hakkına iktibas veya iltibas suretiyle tecavüz ederek mal üreten, satışa arz eden veya satanlar hakkında (1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve adli para cezası - SMK m. 30) ve korsan eser/yazılım çoğaltma suçları hakkında yürütülen ceza kovuşturmaları.
Yargılama Usulü, Yetki ve Kanun Yolu Kuralları
- SMK m. 156/2 uyarınca TÜRKPATENT kararlarının iptali davalarında Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi kesin yetkilidir ve dava açma süresi kararın tebliğinden itibaren 2 aydır.
- Marka, patent, tasarım veya telif hakkı tecavüzünden doğan ve konusu bir miktar paranın ödenmesi olan tazminat/alacak davalarında dava açılmadan önce ticari dava şartı arabulucuya (TTK m. 5/A) başvurulması zorunludur; ancak marka/patent hükümsüzlüğü veya YİDD kararı iptali davası para alacağıyla birlikte (kümülatif) açılıyorsa Yargıtay 11. HD içtihadı uyarınca arabuluculuk şartı aranmaz.
- SMK m. 159 uyarınca sınai mülkiyet hakkı sahibi, dava açmadan önce veya dava sırasında taklit ürünlerin toplatılması, gümrüklerde alıkonulması veya internet erişiminin engellenmesi için ihtiyati tedbir talep edebilir.
Sık Sorulan Sorular
Denizli’de marka veya telif hakkı ihlali davası hangi mahkemede açılır?
Müstakil Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi bulunmayan illerde HSK kararı uyarınca 3. Asliye Hukuk Mahkemesi (o yerde üçten az daire varsa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi) "Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi sıfatıyla" bu davalara bakar.
TÜRKPATENT marka başvurumu reddetti, hangi sürede ve nerede dava açabilirim?
Öncelikle yayıma veya ret kararına karşı TÜRKPATENT Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesine (YİDD) 2 ay içinde idari itiraz yapılır. YİDD’nin verdiği nihai ret kararına karşı ise kararın tebliğinden itibaren 2 aylık hak düşürücü süre içinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde YİDD kararının iptali davası açılır.