Çekişmeli Boşanma Dava Dilekçesi Unsurları ve Hazırlama Rehberi (TMK m. 161-166)

Hukuki Niteliği ve Usul Kuralları

Çekişmeli boşanma davası, eşler arasında boşanma iradesinde veya boşanmanın fer’i (eki) niteliğindeki velayet, nafaka ve tazminat sonuçlarında uzlaşma sağlanamadığı durumlarda 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 161 ila m. 166 hükümlerine dayanılarak açılan davadır. Kanunda zina (m. 161), hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (m. 162), suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (m. 163), terk (m. 164) ve akıl hastalığı (m. 165) özel boşanma sebepleri; evlilik birliğinin temelinden sarsılması (m. 166/1-2) ise genel boşanma sebebi olarak düzenlenmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 119 ve m. 194 uyarınca çekişmeli boşanma dava dilekçesinde dayanılan vakıaların yer, zaman ve olay örgüsüyle somutlaştırılması zorunludur. Dilekçelerin teatisi (dava ve cevaba cevap) aşamasında ileri sürülmeyen vakıalar, karşı tarafın açık muvafakati veya ıslah yoluyla dahi genişletme yasağına (HMK m. 141) takılabileceğinden dava dilekçesi yargılamanın omurgasını oluşturur.

Ayrıca yargılama süresince eş ve çocukların mağduriyetini önlemek amacıyla TMK m. 169 uyarınca geçici önlemlerin (tedbir nafakası, geçici velayet, ortak konutun tahsisi) ve gerekiyorsa 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruyucu tedbirlerin dava dilekçesinde açıkça talep edilmesi büyük önem taşır.

Dilekçede Bulunması Zorunlu Kanuni Unsurlar

[İL / İLÇE ADI] NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİNE

DAVACI            : [Adı Soyadı] (T.C. Kimlik No: [11 Haneli TCKN])
ADRES             : [Açık Tebligat Adresi]
VEKİLİ            : [Avukat Adı Soyadı - Adres]

DAVALI            : [Adı Soyadı] (T.C. Kimlik No: [11 Haneli TCKN])
ADRES             : [Açık Tebligat Adresi]

KONU              : Evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m. 166/1) [varsa özel sebep: ve TMK m. 161/162] nedeniyle tarafların boşanmalarına, müşterek çocuğun velayetinin davacıya verilmesine, nafaka ile maddi ve manevi tazminata hükmedilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR       :
1. EVLİLİK VE NÜFUS BİLGİLERİ: Taraflar [GG.AA.YYYY] tarihinde evlenmiş olup, bu evlilikten [GG.AA.YYYY] doğumlu [Çocuğun Adı] isimli müşterek çocukları bulunmaktadır.
2. EVLİLİK BİRLİĞİNİN TEMELİNDEN SARSILMASI VE KUSUR VAKIALARI:
   a) [Tarih ve olay belirtilerek birinci somut vakıa; örn. aile konutu giderlerine katılmama, ekonomik ve psikolojik baskı vakıalarının detaylı anlatımı...]
   b) [Tarih ve olay belirtilerek ikinci somut vakıa; örn. birlik görevlerinin ağır ihmali, hakaret veya darp raporu/kolluk başvurusu konu olaylar...]
   Açıklanan bu olaylar sonucunda ortak hayat davacı bakımından çekilmez hale gelmiş olup, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasında davalı tam/ağır kusurludur.
3. GEÇİCİ ÖNLEMLER VE VELAYET TALEBİ: TMK m. 169 uyarınca dava süresince ortak konutun davacı ve müşterek çocuğa tahsisine, çocuğun üstün yararı gözetilerek geçici ve nihai velayetinin davacıya verilmesine karar verilmesi gerekmektedir.
4. NAFAKA TALEPLERİ: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan davacı için dava tarihinden itibaren aylık [Tutar] TL tedbir (kesinleşme sonrası yoksulluk) nafakasına; müşterek çocuk için aylık [Tutar] TL tedbir (kesinleşme sonrası iştirak) nafakasına ve sonraki yıllarda TÜFE oranında artışa hükmedilmesini talep ederiz.
5. MADDİ VE MANEVİ TAZMİNAT (TMK m. 174): Boşanma nedeniyle mevcut ve beklenen menfaatleri zedelenen davacı lehine [Tutar] TL maddi tazminata; yaşanan olaylar nedeniyle kişilik hakları ağır biçimde saldırıya uğradığından [Tutar] TL manevi tazminata karar verilmesini istemekteyiz.

HUKUKİ NEDENLER   : 4721 s. TMK m. 161-184, 6100 s. HMK ve ilgili mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER   :
1. Nüfus kayıt örneği ve sosyal-ekonomik durum (SED) araştırması,
2. Banka hesap hareketleri, SGK ve tapu/araç kayıtları (Celbi talep olunur),
3. [Varsa: Hastane raporları, soruşturma dosyası no, mesaj/fotoğraf dökümleri],
4. Tanık beyanları (Tanık isim ve adresleri ayrıca bildirilecektir),
5. Bilirkişi incelemesi ve karşı delil sunma hakkımız saklı kalmak kaydıyla her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM    : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Davamızın kabulü ile tarafların TMK m. 166/1 uyarınca BOŞANMALARINA,
2. Müşterek çocuk [Adı Soyadı]'nın geçici ve nihai VELAYETİNİN davacıya verilmesine,
3. Davacı için aylık [Tutar] TL tedbir (kesinleşme sonrası yoksulluk), müşterek çocuk için aylık [Tutar] TL tedbir (kesinleşme sonrası iştirak) nafakasının davalıdan tahsiline ve her yıl TÜFE oranında artırılmasına,
4. Davacı lehine [Tutar] TL maddi ve [Tutar] TL manevi tazminatın boşanma hükmünün kesinleşme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline,
5. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [GG.AA.YYYY]

                                                        Davacı (veya Vekili)
                                                            [Adı Soyadı]
                                                               [İmza]

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Noktalar

• Dava açıldıktan sonra gerçekleşen olaylar mevcut davada kusur belirlemesine esas alınamaz (ancak yeni bir dava konusu yapılarak mevcut davayla birleştirilebilir).
• Zina (TMK m. 161) ve hayata kast/pek kötü veya onur kırıcı davranış (TMK m. 162) sebeplerinde, eşin diğerini affetmesi hâlinde o vakıaya dayanarak dava açma hakkı ortadan kalkar.
• Özel hayatın gizliliğini ihlal ederek hukuka aykırı yöntemlerle (casus yazılım, ortam dinlemesi vb.) elde edilen kayıtlar HMK m. 189/2 uyarınca mahkemece delil olarak dikkate alınmaz ve cezai sorumluluk doğurabilir.
• Boşanmanın eki niteliğindeki maddi/manevi tazminat (TMK m. 174) ve yoksulluk nafakası (TMK m. 175) boşanma davası içinde talep edildiğinde ayrıca nispi harca tabi değildir; ancak boşanma kesinleştikten sonra ayrı dava olarak açılırsa 1 yıllık zamanaşımına (TMK m. 178) ve nispi harca tabidir.
• Mal rejiminin tasfiyesi (katılma alacağı, değer artış payı) boşanmanın eki (fer’i) sayılmaz; ayrı bir dava olarak açılması ve nispi harcının yatırılması gerekir.
• Ön inceleme aşamasına kadar delillerin somutlaştırılması ve mahkemece verilen kesin süre içinde tanık listesinin (isim ve açık adresleriyle) sunulması zorunludur; ikinci tanık listesi verilemez (HMK m. 240/2).

Sık Sorulan Sorular

Bu sayfada yer alan taslak şablon ve açıklamalar yalnızca usul hukuku çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut uyuşmazlığın vakıaları, delilleri ve hukuki nitelendirmesi farklı olduğundan, standart şablonların doğrudan kullanılması hak kaybına yol açabilir.