Adli Sicil (Sabıka) ve Arşiv Kaydının Silinmesi

Kavramın Tanımı ve Hukuki Çerçevesi

5352 sayılı Adli Sicil Kanunu uyarınca Türk mahkemeleri tarafından kesinleşmiş olan ceza ve güvenlik tedbiri mahkûmiyetleri Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce merkezi sistemde tutulur. Uygulamada "sabıka kaydı" olarak bilinen kayıtlar iki aşamalı bir sistemle saklanır: "Adli sicil kaydı" ve "Adli sicil arşiv kaydı". 5352 sayılı Kanun m. 9 uyarınca adli sicildeki bilgiler; a) Cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması, b) Ceza mahkûmiyetini bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikâyetten vazgeçme veya etkin pişmanlık, c) Ceza zamanaşımının dolması, d) Genel affın (veya fiilin suç olmaktan çıkarılmasının) gerçekleşmesi hallerinde Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce silinerek "arşiv kaydına" alınır.

Cezanın infazıyla birlikte güncel adli sicil kaydından çıkarılıp "arşiv kaydına" alınan bilgilerin tamamen silinmesi ise 5352 sayılı Kanun m. 12'de düzenlenmiştir. Arşiv bilgileri: 1) İlgilinin ölümü üzerine, 2) Anayasa m. 76 ile Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunlarda (örneğin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 48/A-5'te) bir hak yoksunluğuna neden olan mahkûmiyetler bakımından, kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren; "memnu (yasaklanmış) hakların iadesi kararı alınması kaydıyla onbeş (15) yılın" geçmesiyle, "memnu hakların iadesi kararı alınması koşulu aranmaksızın otuz (30) yılın" geçmesiyle, 3) Diğer (hak yoksunluğuna neden olmayan) mahkûmiyetler bakımından ise kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren "beş (5) yılın" geçmesiyle tamamen silinir!

Fiilin kanunla tamamen suç olmaktan çıkarılması veya kanun yararına bozma ya da yargılamanın yenilenmesi sonucunda verilen beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararlarının kesinleşmesi halinde ise süre beklenmeksizin adli sicil ve arşiv kaydı derhal tamamen silinir (5352 s. K. m. 12/2). Adli sicil ve arşiv kayıtlarının silinmesi işlemleri kural olarak Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce (yazılı başvuru veya e-Devlet başvurusu üzerine) yerine getirilir; yasaklanmış (memnu) hakların geri verilmesi kararı ise 5352 sayılı Kanun m. 13/A uyarınca cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren "üç yıllık" sürenin iyi halli geçirilmesi üzerine hükmü veren mahkemeden veya hükümlünün ikametgâhının bulunduğu yerdeki aynı derecedeki mahkemeden talep edilir.

Şartları ve Uygulama İlkeleri

• Cezanın infazı tamamlandığında (veya ertelenmiş cezanın denetim süresi bittiğinde) kayıt güncel "adli sicil kaydından" silinerek "arşiv kaydına" alınır (5352 s. K. m. 9).
• Özel kanunlarda hak yoksunluğuna yol açmayan suçlarda arşiv kaydı, arşive alınma koşullarının oluştuğu (infazın tamamlandığı) tarihten itibaren "5 yıl" geçmekle tamamen silinir (5352 s. K. m. 12/1-c).
• Anayasa m. 76 ve özel kanunlarda (memuriyet vb.) hak yoksunluğu doğuran suçlarda arşiv kaydı, "memnu hakların iadesi kararı alınırsa 15 yıl", alınmazsa "30 yıl" geçmekle silinir (5352 s. K. m. 12/1-b).
• Memnu (yasaklanmış) hakların geri verilmesi (5352 s. K. m. 13/A), cezanın infazının tamamlanmasından itibaren 3 yıl geçtikten sonra mahkemeden talep edilebilir.
• Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararları sabıka belgesinde görünmez; yalnız hâkim ve savcılar tarafından erişilen özel bir sistemde (CMK m. 231/13) tutulur.

Adli Sicil (Sabıka) ve Arşiv Kaydının Silinmesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Bu madde Türk hukuku mevzuatı çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uyuşmazlıklar için hukuki görüş niteliği taşımaz.