Hukuki Niteliği ve Usul Kuralları
İtirazın iptali davası (2004 s. İcra ve İflas Kanunu m. 67), genel haciz yoluyla başlatılan ilamsız icra takibine borçlunun süresinde itiraz ederek takibi durdurması (İİK m. 66) üzerine, alacaklının itirazın tebliği tarihinden itibaren 1 yıllık hak düşürücü süre içinde genel mahkemelerde açtığı davadır. Davanın kabulü halinde borçlunun itirazı iptal edilerek icra takibinin kaldığı yerden devamına (haciz aşamasına geçilmesine) karar verilir.
İİK m. 67/2 uyarınca bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse ve takip konusu alacak likit (belirli veya hesaplanabilir) nitelikte ise, alacaklının dava dilekçesinde açıkça talep etmesi şartıyla borçlu, hükmolunan tutarın %20’sinden aşağı olmamak üzere "icra inkâr tazminatına" mahkûm edilir.
Ticari davalar (TTK m. 5/A), tüketici davaları (TKHK m. 73/A), iş davaları (7036 s. K. m. 3) ve kira uyuşmazlıklarından (6325 s. K. m. 18/B) kaynaklanan itirazın iptali davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Arabuluculukta geçen süre 1 yıllık hak düşürücü süreyi durdurur.
Dilekçede Bulunması Zorunlu Kanuni Unsurlar
Geçerli İlamsız İcra Takibi ve 1 Yıllık Hak Düşürücü Süre (İİK m. 67/1)
İcra dairesi ve dosya numarası ile borçlunun itiraz dilekçesinin alacaklıya tebliğ edildiği tarih belirtilmeli; davanın 1 yıllık hak düşürücü süre içinde açıldığı ortaya konulmalıdır.
Dava Şartı Arabuluculuk Son Tutanağı
Ticari, iş, tüketici veya kira kaynaklı alacaklarda anlaşmazlık son tutanağının aslı veya onaylı örneği mutlaka dava dilekçesine eklenmelidir (HMK m. 115).
Asıl Alacak ve İşlemiş Faiz Kalemlerinin Gösterilmesi
İtirazın iptali davası takip talebindeki tutarla sınırlı olduğundan, iptali istenen asıl alacak ve takip tarihine kadar işlemiş faiz miktarları net biçimde yazılmalıdır.
Açık İcra İnkâr Tazminatı Talebi (%20 - İİK m. 67/2)
Mahkeme resen icra inkâr tazminatına hükmedemez; dilekçenin konu ve sonuç-istem bölümlerinde "%20’den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesi" açıkça talep edilmelidir.
Peşin Harç Mahsubu (492 s. Harçlar K. m. 29)
İlamsız takip başlatılırken icra veznesine yatırılan binde 5 peşin harcın, itirazın iptali davasında alınacak nispi peşin karar ve ilam harcından mahsup edilmesi talep edilmelidir.
Örnek Taslak Şablon Çerçevesi
[İLGİLİ YER] NÖBETÇİ ASLİYE [TİCARET / HUKUK] MAHKEMESİNE
DAVACI (ALACAKLI) : [Adı Soyadı / Unvanı] (T.C. Kimlik / Vergi No: [...])
ADRES : [Açık Tebligat Adresi]
VEKİLİ : [Avukat Adı Soyadı - Adres]
DAVALI (BORÇLU) : [Adı Soyadı / Unvanı] (T.C. Kimlik / Vergi No: [...])
ADRES : [Açık Tebligat Adresi]
DAVA DEĞERİ : [İtiraza Uğrayan Takip Çıkış Miktarı] TL (İcra dosyasına yatırılan peşin harcın mahsubu taleplidir)
KONU : [İcra Müdürlüğü]'nün [YYYY/...] Esas sayılı takip dosyasına davalı borçlu tarafından yapılan haksız itirazın İİK m. 67 uyarınca İPTALİ İLE TAKİBİN DEVAMINA ve %20'den aşağı olmamak üzere İCRA İNKÂR TAZMİNATINA hükmedilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR :
1. İCRA TAKİBİ VE İTİRAZ: Davacı müvekkil ile davalı arasındaki [ticari satım / hizmet / kira / sözleşme] ilişkisinden kaynaklanan [Asıl Alacak] TL asıl alacak ve [İşlemiş Faiz] TL işlemiş faiz olmak üzere toplam [Takip Çıkış Tutarı] TL alacağın tahsili amacıyla [İcra Müdürlüğü]'nün [YYYY/...] Esas sayılı dosyası üzerinden ilamsız icra takibi başlatılmıştır. Davalı borçlu, ödeme emrine haksız ve kötü niyetli olarak itiraz etmiş ve takip İİK m. 66 uyarınca durmuştur. İtiraz dilekçesi tarafımıza [GG.AA.YYYY] tarihinde tebliğ edilmiş olup, İİK m. 67 uyarınca 1 yıllık yasal süre içinde işbu davayı açmaktayız.
2. ZORUNLU ARABULUCULUK: Dava açılmadan önce [Arabuluculuk Bürosu]'nun [YYYY/...] başvuru numaralı dosyası üzerinden arabulucuya başvurulmuş, [GG.AA.YYYY] tarihli son tutanak ile anlaşma sağlanamamıştır (Ek-1).
3. ALACAĞIN VARLIĞI VE LİKİT NİTELİĞİ:
a) Müvekkil, davalıya [Fatura / Sözleşme / İrsaliye] kapsamında edimini eksiksiz ifa ve teslim etmiştir. Fatura ve irsaliyeler davalı yana tebliğ edilmiş olup 8 günlük yasal sürede fatura içeriğine herhangi bir itirazda bulunulmamıştır (TTK m. 21/2).
b) Davalının borcu belirli, muaccel ve likit (hesaplanabilir) nitelikte olmasına rağmen sırf takibi sürüncemede bırakmak amacıyla borca itiraz edilmiştir. Bu nedenle İİK m. 67/2 uyarınca davalının %20'den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilmesi gerekmektedir.
HUKUKİ NEDENLER : 2004 s. İİK m. 67, 6098 s. TBK, 6102 s. TTK, 6100 s. HMK ve ilgili mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER :
1. [İcra Müdürlüğü]'nün [YYYY/...] Esas sayılı takip dosyası (Celbi talep olunur),
2. Arabuluculuk anlaşmazlık son tutanağı aslı (Ek-1),
3. Sözleşme, faturalar, sevk irsaliyeleri, cari hesap ekstresi ve ihtarname,
4. Tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde mali müşavir bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Davamızın kabulü ile davalı borçlunun [İcra Müdürlüğü]'nün [YYYY/...] Esas sayılı takip dosyasına yaptığı haksız İTİRAZIN İPTALİNE ve takibin takip talebindeki koşullarla DEVAMINA,
2. İİK m. 67/2 uyarınca hükmolunan alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere İCRA İNKÂR TAZMİNATININ davalıdan tahsiline,
3. Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [GG.AA.YYYY]
Davacı (veya Vekili)
[Adı Soyadı]
[İmza]
EK: 1- Arabuluculuk Son Tutanağı Aslı
2- Fatura, İrsaliye ve Cari Hesap BelgeleriUygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Noktalar
- Borçlu ödeme emrine itiraz ederken "yetki itirazında" da bulunmuşsa, itirazın iptali davasına bakan mahkeme önce icra dairesinin yetkili olup olmadığını inceler; icra dairesi yetkisiz ise davanın esasına girmeden "icra dairesinin yetkisizliği nedeniyle dava şartı yokluğundan" davayı reddeder!
- İtirazın iptali davasında icra inkâr tazminatına (%20) hükmedilebilmesi için alacağın "likit" (borçlu tarafından miktarı bilinebilir veya basit bir hesaplamayla belirlenebilir) olması şarttır; yargılamayı ve bilirkişi değerlemesini gerektiren haksız fiil/tazminat alacaklarında inkâr tazminatına hükmedilmez.
- Borçlunun itirazı alacaklıya tebliğ edilmemişse 1 yıllık hak düşürücü süre işlemeye başlamaz; ancak alacaklı icra dosyasından tebligat çıkararak veya doğrudan 1 yıl içinde davayı açabilir.
- İtirazın iptali davası ıslah yoluyla takip talebindeki miktarın üzerine çıkarılamaz (ancak dava tamamen "alacak davasına" dönüştürülebilir).
Sık Sorulan Sorular
İcra inkâr tazminatı takip çıkış miktarı üzerinden mi yoksa sadece asıl alacak üzerinden mi hesaplanır?
Yargıtay yerleşik uygulamasına göre %20 icra inkâr tazminatı, mahkemece haklı bulunan "asıl alacak" tutarı üzerinden hesaplanır; işlemiş faiz üzerinden ayrıca inkâr tazminatı hesaplanmaz.
İtirazın iptali davasını kaybedersem ben de tazminat öder miyim?
İİK m. 67/2 uyarınca icra takibinde haksız ve kötü niyetli olduğu sabit olan alacaklı, davalı borçlunun talep etmesi halinde reddedilen tutarın %20’sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkûm edilir.