Tapuya Aile Konutu Şerhi Konulması Başvuru ve Dava Dilekçesi Rehberi (TMK m. 194)

Hukuki Niteliği ve Usul Kuralları

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 194/1 uyarınca eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez (satamaz, bağışlayamaz) veya aile konutu üzerindeki hakları (ipotek, intifa vb. ile) sınırlayamaz. TMK m. 194/3 gereğince aile konutu olarak özgülenen taşınmazın maliki olmayan eş, tapu kütüğüne konutla ilgili gerekli "aile konutu şerhinin" verilmesini doğrudan tapu müdürlüğünden isteyebilir.

Tapu Sicili Tüzüğü m. 49 ve Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü genelgeleri uyarınca, tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulması için mahkeme kararı alınmasına gerek yoktur! Malik olmayan eş; 1) Konutun aile konutu olduğunu kanıtlayan muhtarlıktan veya apartman yönetiminden alınmış belge (ya da nüfus müdürlüğünden alınan "Tarihçeli Yerleşim Yeri ve Diğer Adres Belgesi") ve 2) Evlilik birliğini gösteren "Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği" veya evlenme cüzdanı ile doğrudan Tapu Müdürlüğüne (veya e-Devlet WebTapu üzerinden) başvurarak harçsız şekilde aile konutu şerhi koydurabilir.

Ancak taşınmazın tapudaki ada/parsel bilgisi ile adres kaydı uyuşmuyorsa, eşler fiilen ayrı yaşıyor ve yerleşim yeri kaydı düşürülmüşse ya da malik olan eş konutu diğer eşten habersiz olarak üçüncü bir kişiye satmış veya bankaya ipotek etmişse; bu durumda Aile Mahkemesine başvurularak "aile konutu şerhi konulması" veya "rızasız yapılan tapu devrinin / ipoteğin iptali" davası açılır.

Dilekçede Bulunması Zorunlu Kanuni Unsurlar

========================================================================
[SEÇENEK A: DOĞRUDAN TAPU MÜDÜRLÜĞÜNE YAPILACAK İDARİ BAŞVURU DİLEKÇESİ]
========================================================================
                      [İLGİLİ İLÇE] TAPU MÜDÜRLÜĞÜNE

TALEPTE BULUNAN EŞ: [Adı Soyadı] (T.C. Kimlik No: [11 Haneli TCKN])
ADRES VE TELEFON  : [Açık Adres ve Telefon Numarası]
MALİK OLAN EŞ     : [Eşin Adı Soyadı] (T.C. Kimlik No: [11 Haneli TCKN])

KONU              : 4721 s. TMK m. 194/3 ve Tapu Sicili Tüzüğü m. 49 uyarınca aşağıda bilgileri yazılı taşınmazın tapu kaydına "AİLE KONUTU ŞERHİ" konulması talebidir.

AÇIKLAMALAR       :
Tapu maliki olan [Eşin Adı Soyadı] ile halen resmen evli bulunmaktayız. Müdürlüğünüzün [İl] İli, [İlçe] İlçesi, [Mahalle/Köy] Mahallesi, [Ada No] Ada, [Parsel No] Parsel, [B.Bölüm No] Nolu Bağımsız Bölümde kayıtlı bulunan ve "[Açık Posta Adresi]" adresinde yer alan taşınmazı eşimle birlikte ortak yaşam merkezi ve "aile konutu" olarak kullanmaktayız.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 194/3 uyarınca ekte sunulan yerleşim yeri belgesi ve nüfus kayıt örneği dikkate alınarak söz konusu taşınmazın tapu kütüğü beyanlar hanesine "AİLE KONUTUDUR" şerhinin işlenmesini saygıyla arz ve talep ederim. [GG.AA.YYYY]

                                                        Talepte Bulunan Eş
                                                           [Adı Soyadı]
                                                              [İmza]
EKLER: 1- Kimlik Fotokopisi ve Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği (Evlenme Cüzdanı)
       2- Yerleşim Yeri (İkametgâh) Belgesi ve Muhtarlık/Yönetim Belgesi

========================================================================
[SEÇENEK B: RIZASIZ SATIŞ/İPOTEK HALİNDE AİLE MAHKEMESİ DAVA DİLEKÇESİ]
========================================================================
[İLGİLİ YER] NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİNE
                                                      İHTİYATİ TEDBİR TALEPLİDİR

DAVACI EŞ         : [Adı Soyadı] (T.C. Kimlik No: [11 Haneli TCKN]) - Adres: [...]
VEKİLİ            : [Avukat Adı Soyadı - Adres]
DAVALILAR         : 1- [Malik Olan Eşin Adı Soyadı] (TCKN: [...]) - Adres: [...]
                    2- [Taşınmazı Devralan 3. Kişi veya İpotek Lehdarı Banka] - Adres: [...]
KONU              : TMK m. 194 uyarınca açık rızam alınmaksızın aile konutu üzerinde yapılan [satış işleminin iptali ile tapunun eş adına tescili / ipoteğin kaldırılması (fekki)], tapuya aile konutu şerhi konulması ve öncelikle İHTİYATİ TEDBİR kararı verilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR       :
1. Davalı eşim ile [GG.AA.YYYY] tarihinden bu yana evli olup, dava konusu [Ada/Parsel/B.Bölüm] sayılı taşınmazı kesintisiz olarak aile konutu olarak kullanmaktayız.
2. Davalı eşim, TMK m. 194/1 hükmüne aykırı olarak açık rızamı almaksızın aile konutumuzu [GG.AA.YYYY] tarihinde diğer davalıya devretmiştir [veya lehine ipotek tesis etmiştir]. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun yerleşik içtihadı (2013/2-2056 E., 2015/1201 K.) uyarınca tapuda şerh bulunmasa dahi eşin açık rızası olmadan yapılan işlem kesin hükümsüzdür.

SONUÇ VE İSTEM    : Öncelikle taşınmazın devrinin önlenmesi için tapu kaydına İHTİYATİ TEDBİR konulmasına, yargılama sonunda davalılar arasındaki [tapu devrinin iptali ile davalı eş adına tesciline / ipoteğin kaldırılmasına] ve taşınmaz kaydına AİLE KONUTU ŞERHİ konulmasına karar verilmesini arz ve talep ederim. [GG.AA.YYYY]

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Noktalar

• Tapu Müdürlüğüne doğrudan yapılan aile konutu şerhi başvuruları 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca her türlü tapu harcından ve döner sermaye ücretinden muaftır; e-Devlet (WebTapu) üzerinden de başvuru başlatılabilir.
• Aile konutu şerhi yalnızca eşlerin sürekli olarak ortak yaşamlarını sürdürdükleri "tek bir konut" için konulabilir; yazlık, yayla evi veya kiraya verilen yatırım amaçlı ikinci taşınmazlar üzerine aile konutu şerhi konulamaz.
• Boşanma davası açılmış olması taşınmazın aile konutu niteliğini ortadan kaldırmaz; boşanma davasına bakan Aile Mahkemesinden de TMK m. 169 ve m. 194 uyarınca aile konutunun tahsisi ve tapuya şerh konulması ara kararı talep edilebilir.
• Tapuya konulan aile konutu şerhi; şerhin konulduğu tarihten sonra malik olan eşin kendi rızasıyla yapacağı satış ve ipotekleri engeller, ancak malik olan eşin borçları nedeniyle alacaklıların "cebri icra (haciz) yoluyla" taşınmazı sattırmasına engel olmaz.
• Boşanma kararının kesinleşmesi, evliliğin iptali veya malik olmayan eşin rızası (yahut ölümü) halinde aile konutu şerhi malik olan eşin başvurusuyla tapudan terkin edilir.

Sık Sorulan Sorular

Bu sayfada yer alan taslak şablon ve açıklamalar yalnızca usul hukuku çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut uyuşmazlığın vakıaları, delilleri ve hukuki nitelendirmesi farklı olduğundan, standart şablonların doğrudan kullanılması hak kaybına yol açabilir.