Belçika Aile Mahkemesi Boşanma Kararlarının Türkiye’de Tescili ve Türkiye’deki Malların Paylaşımı

Belçika’da (Brüksel, Anvers, Gent, Liège, Charleroi, Limburg bölgelerinde) yaşayan Türk vatandaşları ve çifte vatandaşlar hakkında Belçika Aile Mahkemeleri (Fransızca: Tribunal de la famille, Felemenkçe: Familierechtbank) tarafından verilen boşanma kararları, Türkiye’de tanıtılmadığı veya nüfusa tescil edilmediği sürece Türk hukuk düzeninde hüküm doğurmaz. Ayrıca Belçika’da boşanan çiftlerin Türkiye’de edindikleri taşınmazların ve banka birikimlerinin paylaşımı, ayrıca yürütülmesi gereken bir mal rejimi tasfiyesi sürecidir.

1. Belçika’da Boşanma Türleri (EOT / EOO) ve BAEC/DABS Kesinleşme Tescili

Belçika hukukunda boşanma kararları esas olarak iki usulde verilir: Karşılıklı rızaya dayalı anlaşmalı boşanma (Felemenkçe: Echtscheiding door onderlinge toestemming – EOT / Fransızca: Divorce par consentement mutuel) ve kusur/ayrılık sebebine dayalı çekişmeli boşanma (Echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting – EOO).

Belçika’da 2019 yılından itibaren nüfus kayıtları merkezi dijital veri tabanına (DABS – Databank voor de Akten van de Burgerlijke Stand / BAEC – Banque de données des actes de l'état civil) aktarılmıştır. Mahkeme boşanma kararı kesinleştiğinde sistem üzerinden nüfus kaydına işlenir. Türkiye’deki işlemler için şu belgeler şarttır:

• Mahkeme Kararının Onaylı Örneği (Expédition / Uitgifte van het vonnis): Tribunal de la famille / Familierechtbank tarafından verilen gerekçeli boşanma kararı.
• Kesinleşme ve Nüfus Tescil Belgesi (Certificat de non-appel / Verklaring van geen hoger beroep ve Acte de divorce DABS/BAEC): Karara karşı kanun yoluna başvurulmadığını ve boşanmanın Belçika nüfus siciline işlendiğini gösteren resmi belge.
• Belçika e-Apostil Şerhi: Belçika Dışişleri Bakanlığı (FPS Foreign Affairs / FOD Buitenlandse Zaken) tarafından elektronik olarak düzenlenen ve karekod/doğrulama numarası içeren e-Apostil belgesi.

2. Türkiye’de Nüfusa Tescil (NHK m. 27/A) ve Aile Mahkemesinde Tanıma-Tenfiz

3. Belçika’da Boşanan Eşlerin Türkiye’deki Taşınmazları: Mal Paylaşımı Davası

Belçika’da yaşayan çiftler genellikle çalışma hayatları boyunca birikimlerini Türkiye’de ev, yazlık, arsa veya banka mevduatı olarak değerlendirmektedir. Belçika Aile Mahkemesi boşanmaya karar verirken Türkiye’deki taşınmazların tapu kaydı veya değer paylaşımı hakkında çoğunlukla hüküm kurmaz.

5718 sayılı MÖHUK m. 15/2 uyarınca; "Malların tasfiyesinde, taşınmazlar için bulundukları ülke hukuku uygulanır." Bu kural gereğince, Belçika’daki boşanma kararının Türkiye’de tanınması veya nüfusa tescil edilmesinin ardından, Türkiye’de bulunan gayrimenkuller için Türk Aile Mahkemesinde mal rejiminin tasfiyesi (edinilmiş mallara katılma alacağı ve değer artış payı alacağı) davası açılabilir. 01.01.2002 tarihinden sonra evlilik içinde bedeli ödenerek alınan taşınmazlar, tapuda tek bir eşin üzerine kayıtlı olsa dahi kural olarak yarı yarıya katılma alacağına konu olur.

4. Zamanaşımı ve İhtiyati Tedbir

Yabancı mahkemede verilen boşanma kararının Türkiye’de mal paylaşımı davası bakımından zamanaşımı süresi (10 yıl), Yargıtay Hukuk Genel Kurulu içtihatları uyarınca yabancı kararın kesinleşme veya Türkiye’de tanıma/tenfiz kararının kesinleşmesi süreçleriyle doğrudan bağlantılıdır. Eşin Türkiye’deki taşınmazları kaçırmasını önlemek için dava ile birlikte tapu kaydına ihtiyati tedbir konulması talep edilmelidir.

5. Sıkça Sorulan Sorular

Belçika’dan alınan elektronik Apostil (e-Apostil) Türkiye’deki mahkemelerde ve nüfusta geçerli midir?

Evet. Belçika Dışişleri Bakanlığı (FOD Buitenlandse Zaken / SPF Affaires étrangères) artık kağıt Apostil yerine elektronik doğrulama kodlu e-Apostil düzenlemektedir. Türkiye de e-Apostil doğrulama sistemini kabul ettiğinden, çıktı alınan e-Apostil belgesi ve Türkçe tercümesi Türk mahkemelerinde ve nüfus müdürlüklerinde geçerlidir.

Belçika’da anlaşmalı boşandık (EOT), noter protokolündeki mal paylaşımı Türkiye’deki evi kapsar mı?

Anlaşmalı boşanma protokolünde Türkiye’deki taşınmaz açıkça belirtilmiş ve devir borcu altına girilmişse, bu hüküm alacak hakkı doğurur; ancak tapunun kendiliğinden değişmesini sağlamaz. Tapuda devir yapılmıyorsa Türkiye’de tenfiz veya tapu/alacak davası açılması gerekir.

Türkiye’deki ev eşimin üzerine kayıtlı, boşanmayı Türkiye’de tanıtmadan evi satabilir mi?

Evet, tapuda tek başına malik görünen eş, üzerinde aile konutu şerhi veya mahkeme ihtiyati tedbiri yoksa taşınmazı üçüncü kişilere satabilir. Bu riski önlemek için vakit kaybetmeden tanıma/mal paylaşımı davası açılarak tapu kaydına ihtiyati tedbir konulmalıdır.

Brüksel veya Anvers Başkonsolosluğundan vekâlet vererek tüm süreci uzaktan yürütebilir miyim?

Evet. Brüksel veya Anvers T.C. Başkonsolosluğundan düzenlenecek fotoğraflı özel boşanma tanıma-tenfiz ve mal rejimi vekâletnamesi ile Türkiye’ye gelmenize gerek kalmadan hem boşanmanın tescili hem de mal paylaşımı davası yürütülür.