Hollanda Mahkemesi (Rechtbank) Boşanma ve Ouderschapsplan Velayet Kararlarının Türkiye’de Tenfizi

Hollanda’da yaşayan Türk vatandaşları ve çifte vatandaşlar bakımından Hollanda Bölge Mahkemeleri (Rechtbank) tarafından verilen boşanma kararları (Echtscheidingsbeschikking), kendine özgü bir kesinleşme usulüne tabidir. Hollanda hukukunda mahkemenin boşanma kararı vermesiyle evlilik kendiliğinden sona ermez; kararın kanuni süresi içinde belediye nüfus siciline tescil edilmesi şarttır. Bu usul tamamlanmadan Türkiye’de ne nüfus müdürlüğünde tescil ne de Aile Mahkemesinde tanıma-tenfiz yapılabilir.

1. Hollanda Hukukunda Boşanmanın Kesinleşmesi: Burgerlijke Stand Tescili (6 Ay Kuralı)

Hollanda Medeni Kanunu (Burgerlijk Wetboek Book 1, Art. 1:163) uyarınca, Rechtbank tarafından verilen boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren en geç 6 ay içinde evliliğin yapıldığı yer belediyesinin nüfus kütüğüne (Registers van de Burgerlijke Stand – evlilik Hollanda dışında yapılmışsa Lahey Belediyesi / Gemeente Den Haag ulusal siciline) tescil ettirilmesi zorunludur. 6 ay içinde belediye siciline tescil edilmeyen Hollanda mahkemesi boşanma kararı, Hollanda hukukuna göre dahi hükümsüz hale gelir.

Bu nedenle Türkiye’deki işlemler için yalnızca mahkeme kararı (Beschikking) yeterli değildir; aşağıdaki belgelerin birlikte temin edilmesi gerekir:

• Echtscheidingsbeschikking: Rechtbank tarafından verilen gerekçeli boşanma kararının onaylı örneği (Gross / Afschrift).
• Akten van berusting veya Verklaring van geen hoger beroep: Tarafların istinaf/temyiz hakkından feragat ettiğine dair belge (Akten van berusting) ya da mahkeme kaleminden alınan temyiz başvurusu yapılmadığına dair kesinleşme belgesi (Verklaring van geen hoger beroep).
• Bewijs van inschrijving / Uittreksel Burgerlijke Stand: Boşanmanın belediye nüfus siciline işlendiğini gösteren tescil belgesi (veya çok dilli Formül B evlenme/boşanma kayıt örneği).
• Apostil Şerhi: Hem mahkeme kararına hem de kesinleşme/tescil belgelerine Rechtbank kalemi tarafından vurulmuş 1961 Lahey Apostil şerhi.

2. Ouderschapsplan (Ebeveynlik Planı), Ortak Velayet ve Türkiye’de Tenfiz

Hollanda’da müşterek çocuğu bulunan eşlerin boşanırken mahkemeye bir Ebeveynlik Planı (Ouderschapsplan) sunmaları yasal zorunluluktur ve mahkeme çoğunlukla bunu kararın ayrılmaz bir parçası (ek) haline getirir. Ayrıca Hollanda hukukunda boşanma sonrasında kural olarak ortak velayet (gezamenlijk gezag) devam eder.

Türkiye Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin güncel ve yerleşik içtihatları (Türkiye’nin Ek 7 No’lu Protokol’ü onaylaması sonrası) uyarınca, yabancı mahkemece verilen ortak velayet kararları Türk kamu düzenine aykırı sayılmamakta ve Türkiye’de Aile Mahkemesinde tenfiz edilebilmektedir. Ancak velayet, kişisel ilişki ve nafaka (kinderalimentatie / partneralimentatie) hükümlerinin Türkiye’de icra kabiliyeti kazanması için konsolosluk tescili (NHK m. 27/A) yetmez; Türkiye’de Aile Mahkemesinde tenfiz davası (MÖHUK m. 50) açılması şarttır.

3. Hollanda Boşanma Kararlarının Türkiye’ye İşlenmesi Tablosu

4. Rotterdam, Amsterdam ve Deventer Başkonsolosluklarından Vekâletname

Sürecin Türkiye’ye gelmeden avukat aracılığıyla yürütülmesi için Hollanda’daki T.C. Başkonsolosluklarından (Rotterdam, Amsterdam veya Deventer) randevu alınarak fotoğraflı özel boşanma tanıma ve tenfiz vekâletnamesi düzenlenebilir. Acil durumlarda Hollanda noterinde (Notaris) fotoğraflı vekâletname düzenlenip Rechtbank’tan Apostil alınarak Türkiye’ye gönderilmesi de hukuken geçerlidir.

5. Sıkça Sorulan Sorular

Hollanda’da "Flitsscheiding" veya belediye/noter anlaşmasıyla ayrıldık, Türkiye’de geçerli mi?

5490 sayılı NHK m. 27/A uyarınca yabancı ülke adli veya idari makamlarınca verilen ve o ülke hukukuna göre kesinleşmiş boşanma kararları şartları taşıyorsa tescil edilebilir. Ancak sadece noter sözleşmesi olup mahkeme veya yetkili nüfus makamı kararı niteliği taşımayan anlaşmaların Türkiye’de tanınmasında engel çıkabildiğinden, Rechtbank onaylı ilam ve Burgerlijke Stand tescili esas alınmalıdır.

Hollanda’da boşandım ama 6 ay içinde belediyeye (Gemeente) kaydettirmedim, Türkiye’de tanıtabilir miyim?

Hayır. Hollanda hukukuna göre 6 ay içinde Burgerlijke Stand siciline kaydedilmeyen boşanma kararı hukuki geçerliliğini yitirir. Öncelikle Hollanda’da kararın geçerliliği sağlanmalı veya Türkiye’de doğrudan Türk Aile Mahkemesinde yeni bir boşanma davası açılmalıdır.

Hollanda mahkemesinin verdiği ortak velayet (gezamenlijk gezag) kararı Türkiye’de kabul edilir mi?

Evet. Yargıtay’ın güncel içtihatları doğrultusunda, yabancı mahkemelerin verdiği ortak velayet kararları Türk kamu düzenine aykırı görülmemekte ve Aile Mahkemesince tenfiz edilerek nüfus kayıtlarına işlenmektedir.

Türkiye’deki ev ve arsalarımız Hollanda boşanma kararında paylaşılmadı, ne yapmalıyım?

Hollanda mahkemesi Türkiye’deki taşınmazların tapu kaydını doğrudan değiştiremez. Boşanma kararının Türkiye’de tanınması/tescilinden sonra, Türkiye’deki taşınmazlar için Türk Aile Mahkemesinde mal rejiminin tasfiyesi ve katılma alacağı davası açılması gerekir.