Menfi Tespit ve İstirdat Dava Dilekçesi Rehberi (İİK m. 72)

Hukuki Niteliği ve Usul Kuralları

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) m. 72 uyarınca borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığının ispatı için menfi tespit davası açabilir. Örneğin sahte veya bedelsiz kalan bir kambiyo senedinin takibe konulması, ödeme emrine 7 günlük sürede itiraz edilememesi yüzünden gerçekte var olmayan bir borç için takibin kesinleşmesi ya da zamanaşımına uğramış/ödenmiş bir alacağın talep edilmesi hallerinde menfi tespit davası en etkili maddi hukuk başvuru yoludur.

Menfi tespit davasının icra takibinden önce mi yoksa takipten sonra mı açıldığı, ihtiyati tedbir hükümleri bakımından hayati bir fark yaratır: İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasında mahkeme, alacağın %15’inden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat karşılığında icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir (İİK m. 72/2). İcra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında ise ihtiyati tedbir yoluyla takibin durdurulmasına karar verilemez; ancak borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın %15’inden az olmamak üzere teminat göstermek şartıyla, mahkemeden icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini (ödenmemesini) isteyebilir (İİK m. 72/3).

Takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalan şahıs ise, ödediği tarihten itibaren bir (1) yıl içinde genel hükümler dairesinde mahkemeye başvurarak paranın geriye alınmasını (istirdat davası) isteyebilir (İİK m. 72/7). Menfi tespit davası devam ederken borç alacaklıya ödenirse, dava kendiliğinden istirdat davasına dönüşür (İİK m. 72/6).

Dilekçede Bulunması Zorunlu Kanuni Unsurlar

[İLGİLİ YER] NÖBETÇİ ASLİYE [HUKUK / TİCARET] MAHKEMESİNE

İHTİYATİ TEDBİR TALEPLİDİR

DAVACI (BORÇLU)   : [Adı Soyadı / Unvanı] (T.C. Kimlik / Vergi No: [...])
ADRES             : [Açık Tebligat Adresi]
VEKİLİ            : [Avukat Adı Soyadı - Adres]

DAVALI (ALACAKLI) : [Adı Soyadı / Unvanı]
ADRES             : [Açık Tebligat Adresi]

DAVA DEĞERİ       : [Takip Çıkış / Senet Miktarı] TL
KONU              : İİK m. 72 uyarınca [İcra Müdürlüğü ve Dosya No] sayılı takip dosyası [veya senet] nedeniyle davalıya borçlu olmadığımızın TESPİTİ (Menfi Tespit), öncelikle İİK m. 72/3 [veya 72/2] uyarınca İHTİYATİ TEDBİR kararı verilmesi ve %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR       :
1. TAKİP VE UYUŞMAZLIK ÖZETİ: Davalı tarafından müvekkil aleyhine [İcra Müdürlüğü]'nün [YYYY/...] Esas sayılı dosyası üzerinden [Tutar] TL bedelli takip başlatılmıştır. [Veya: Arabuluculuk son tutanağı Ek-1'de sunulmuştur.]
2. BORÇLU BULUNMADIĞIMIZA İLİŞKİN ESAS İTİRAZLARIMIZ:
   a) [Örn: Takip konusu alacak banka kanalıyla GG.AA.YYYY tarihinde tamamen ödenmiş olmasına rağmen / veya taraflar arasındaki sözleşme feshedilip senet bedelsiz kalmasına rağmen / veya ödeme emri usulsüz tebliğ edilerek takip kesinleştirilmiş olup davalıya herhangi bir borç bulunmamaktadır...]
   b) Davalı gerçekte mevcut olmayan bir alacağı haksız ve kötü niyetli olarak takibe koyarak müvekkili işbu davayı açmaya zorlamıştır.
3. İHTİYATİ TEDBİR TALEBİMİZ (İİK m. 72/3):
   İcra takibinin devamı halinde müvekkilin malvarlığı haczedilecek ve telafisi güç zararlar doğacaktır. İİK m. 72/3 uyarınca alacağın %15'inden az olmamak üzere mahkemenizce takdir edilecek teminat karşılığında İCRA VEZNESİNE GİRECEK PARANIN ALACAKLIYA ÖDENMEMESİ [takip öncesi ise İİK m. 72/2 uyarınca takibin durdurulması] yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ederiz.

HUKUKİ NEDENLER   : 2004 s. İİK m. 72, 6098 s. TBK, 6100 s. HMK ve ilgili mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER   :
1. [İcra Müdürlüğü] [YYYY/...] E. sayılı takip dosyası (Celbi talep olunur),
2. [Varsa: Arabuluculuk son tutanağı],
3. Banka dekontları, sözleşmeler, ticari defter ve kayıtlar,
4. Bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM    : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Öncelikle İİK m. 72/3 [veya 72/2] uyarınca teminat karşılığında icra veznesine girecek paranın davalıya ÖDENMEMESİ yönünde İHTİYATİ TEDBİR kararı verilmesine,
2. Davamızın kabulü ile davacının [İcra Müdürlüğü] [YYYY/...] Esas sayılı takip dosyası nedeniyle davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE ve takibin iptaline,
3. Haksız ve kötü niyetli takip nedeniyle İİK m. 72/5 uyarınca takip konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatının davalıdan tahsiline,
4. Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [GG.AA.YYYY]

                                                        Davacı (veya Vekili)
                                                            [Adı Soyadı]
                                                               [İmza]

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Noktalar

• İcra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında mahkeme sadece "%15 teminat" ile takibi durduramaz; sadece "icra veznesine giren paranın alacaklıya ödenmemesine" karar verebilir (İİK m. 72/3). Hacizleri de engellemek isteyen borçlu, icra dosyası borcunun tamamını icra veznesine nakden (veya teminat mektubuyla) depo edip üzerine %15 teminat yatırarak paranın alacaklıya ödenmemesi tedbirini uygulatmalıdır.
• Menfi tespit davasında ispat yükü kural olarak alacaklıdadır (davalı alacaklı alacağının varlığını ispat etmelidir); ancak davacı borçlu borcun ödendiğini, senedin bedelsiz kaldığını veya hata/hile/ikrah bulunduğunu iddia ediyorsa bu durumda ispat yükü davacı borçluya geçer ve senede karşı senetle (yazılı delille) ispat kuralı (HMK m. 201) uygulanır.
• Menfi tespit davası davalı alacaklı lehine sonuçlanırsa (dava reddedilirse), ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış olan alacaklı lehine İİK m. 72/4 uyarınca isteme gerek olmaksızın alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilir! (İhtiyati tedbir kararı alınmamışsa veya uygulanmamışsa bu tazminata hükmedilmez).
• İstirdat davasında (İİK m. 72/7) 1 yıllık süre hak düşürücü nitelikte olup paranın icra dairesine tamamen ödendiği tarihten başlar ve mahkemece resen gözetilir.
• Menfi tespit davası kısmi dava veya belirsiz alacak davası olarak değil, borçlu olunmadığı ileri sürülen tam tutar üzerinden açılmalı ve nispi harç bu değer üzerinden yatırılmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Bu sayfada yer alan taslak şablon ve açıklamalar yalnızca usul hukuku çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut uyuşmazlığın vakıaları, delilleri ve hukuki nitelendirmesi farklı olduğundan, standart şablonların doğrudan kullanılması hak kaybına yol açabilir.