Haczedilmezlik (Emekli Maaşı / Meskeniyet) Şikâyet Dilekçesi Rehberi (İİK m. 82, 5510 s. K. m. 93)

Hukuki Niteliği ve Usul Kuralları

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) m. 82-83 ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 93 hükümleri, borçlunun ve ailesinin asgari yaşam standardını ve barınma hakkını korumak amacıyla belirli mal ve gelirlerin haczedilemeyeceğini emredici olarak düzenlemiştir. Uygulamada en sık karşılaşılan üç haczedilmezlik şikâyeti şunlardır: 1) Emekli maaşına ve emekli maaşının yattığı banka hesabına konulan haczin/blokenin kaldırılması (5510 s. K. m. 93), 2) Çalışan maaşının 1/4’ünü aşan haciz veya maaş hesabının tamamına konulan banka blokesinin kaldırılması (İİK m. 83), 3) Borçlunun haline münasip tek evi üzerine konulan haczin kaldırılması ("meskeniyet şikâyeti" - İİK m. 82/1-12).

5510 sayılı Kanun m. 93/1 uyarınca sigortalılar ve hak sahiplerinin gelir, aylık ve ödenekleri (emekli maaşları); SGK’nın prim alacakları (m. 88) ve "nafaka borçları" dışında, borçlunun hacizden sonra vereceği açık muvafakati bulunmadıkça "haczedilemez". İİK m. 83/a uyarınca haciz konulmadan önce (örneğin banka kredi sözleşmesi imzalanırken) borçludan alınan "emekli maaşımın veya evimin haczedilmesine muvafakat ediyorum" şeklindeki önceden feragat anlaşmaları kesin olarak hükümsüzdür!

İİK m. 82/1-12’de düzenlenen "meskeniyet (haline münasip ev) iddiası" ise borçlunun kendisi ve ailesinin barınması için zorunlu olan tek konutunun haczedilememesini sağlar. Haczedilmezlik iddiası, icra müdürünün işlemine karşı İİK m. 16 uyarınca haczin öğrenildiği tarihten itibaren "yedi (7) gün" içinde İcra Hukuk Mahkemesine yapılacak "şikâyet" başvurusu ile ileri sürülür (ancak emekli maaşının yattığı banka hesabına konulan bloke/haczin kaldırılması için önce icra müdürlüğüne de talep açılabilir ve talebin reddi üzerine 7 gün içinde İcra Mahkemesine şikâyet edilebilir).

Dilekçede Bulunması Zorunlu Kanuni Unsurlar

[İLGİLİ YER] NÖBETÇİ İCRA HUKUK MAHKEMESİNE

                                                     TEDBİR TALEPLİDİR

İCRA DOSYA NO     : [... İcra Müdürlüğünün YYYY/... Esas] sayılı dosyası

ŞİKÂYET EDEN
(DAVACI/BORÇLU)   : [Adı Soyadı] (T.C. Kimlik No: [11 Haneli TCKN])
ADRES             : [Açık Tebligat Adresi]
VEKİLİ            : [Varsa Avukat Adı Soyadı - Adres]

KARŞI TARAF
(DAVALI/ALACAKLI) : [Adı Soyadı / Banka-Şirket Unvanı] - Adres: [...]
VEKİLİ            : [Varsa Alacaklı Vekili Adı Soyadı - Adres]

HACZİ ÖĞRENME T.  : [GG.AA.YYYY] (7 günlük yasal şikâyet süresi içindedir)

KONU              : [... İcra Müdürlüğünün YYYY/... E.] sayılı dosyasından [5510 s. K. m. 93'e aykırı olarak emekli maaşıma ve maaş hesabıma konulan haczin/blokenin / İİK m. 82/1-12 uyarınca halime münasip tek evim üzerine konulan haczin] KALDIRILMASI (HACZEDİLMEZLİK ŞİKÂYETİ) talebidir.

AÇIKLAMALAR       :
1. HACİZ İŞLEMİ VE SÜRE:
   Davalı alacaklı tarafından aleyhime yürütülen [... İcra Müdürlüğünün YYYY/... E.] sayılı takip dosyasında; [GG.AA.YYYY] tarihinde [emekli maaşımdan kesinti yapıldığını / maaşımın yattığı banka hesabına bloke konulduğunu / 103 davetiyesinin tebliğiyle tek konutuma haciz konulduğunu] öğrenmiş bulunmaktayım. İİK m. 16 uyarınca 7 günlük yasal sürede şikâyette bulunmaktayız.
2. HUKUKA AYKIRILIK NEDENLERİ:
   [SEÇENEK A - EMEKLİ MAAŞI / MAAŞ HESABI BLOKESİ İSE:]
   a) 5510 sayılı Kanun m. 93/1 uyarınca emekli gelir ve aylıkları (SGK prim ve nafaka alacakları hariç) borçlunun hacizden sonraki açık muvafakati bulunmadıkça haczedilemez. Takip konusu alacak nafaka borcu olmayıp, icra dosyasında hacizden sonra verdiğim hiçbir muvafakatim yoktur (İİK m. 83/a).
   b) Ayrıca [... Bankası ... Şubesi TR... IBAN] numaralı hesabım münhasıran maaşımın yattığı hesap olup, bu hesaba "mevduat haczi" adı altında bloke konulması maaşın tamamının haczedilmesi sonucunu doğurduğundan İİK m. 83 ve 5510 s. K. m. 93'e açıkça aykırıdır.
   [SEÇENEK B - MESKENİYET (HALİNE MÜNASİP EV) İDDİASI İSE:]
   a) Haciz konulan [İl, İlçe, Mahalle, Ada, Parsel, B.Bölüm] sayılı taşınmaz, ailemle birlikte içinde barındığım, başımı soktuğum tek konutumdur. Türkiye genelinde adına kayıtlı başka hiçbir taşınmazım yoktur (Ek-1: Tapu Kayıtları).
   b) Söz konusu konut sosyal ve ekonomik durumuma uygun, mütevazı ve İİK m. 82/1-12 anlamında "halime münasip ev" niteliğindedir. Keşif ve bilirkişi incelemesiyle bu husus sabit olacaktır.

HUKUKİ NEDENLER   : 2004 s. İİK m. 16, m. 82, m. 83, m. 83/a; 5510 s. K. m. 93; 6100 s. HMK.
HUKUKİ DELİLLER   : İcra dosyası, SGK emeklilik/maaş belgesi, banka hesap ekstresi, tapu kayıtları, nüfus aile kayıt tablosu, keşif ve bilirkişi incelemesi.

SONUÇ VE İSTEM    : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Şikâyetimizin kabulü ile [... İcra Müdürlüğünün YYYY/... E.] sayılı dosyasından [emekli maaşım ve TR... IBAN nolu maaş hesabım üzerine / ... Ada ... Parsel ... Nolu bağımsız bölümdeki halime münasip evim üzerine] konulan HACZİN (VE BLOKENİN) KALDIRILMASINA,
2. Haksız haciz nedeniyle maaşımdan kesilen tutarların tarafıma İADESİNE,
3. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [GG.AA.YYYY]

                                                        Şikâyet Eden (veya Vekili)
                                                              [Adı Soyadı]
                                                                 [İmza]
EK: 1- SGK Emekli Belgesi ve Maaş Hesabı Ekstresi / Tapu ve Nüfus Kayıtları

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Noktalar

• Meskeniyet (haline münasip ev - İİK m. 82/1-12) şikâyetinde 7 günlük süre "haczin öğrenildiği tarihten" (örneğin 103 davetiyesinin veya kıymet takdiri raporunun tebliğinden ya da borçlunun icra dosyasında işlem yapmasından) itibaren başlar; 7 günlük hak düşürücü süre kaçırılırsa o takip dosyası için meskeniyet hakkından vazgeçilmiş sayılır!
• Emekli maaşı veya çalışan maaşı banka hesabına yattığında, icra müdürlüğü bankaya "normal mevduat haciz müzekkeresi" göndermiş ve banka da hesabın maaş hesabı olduğunu gözetmeden hesabın tamamına bloke koymuşsa; önce icra müdürlüğüne banka hesap ekstresiyle başvurularak blokenin kaldırılması istenebilir, icra müdürlüğü reddederse 7 gün içinde İcra Hukuk Mahkemesine şikâyet edilir.
• 5838 sayılı Kanunla 4077 sayılı Kanuna ve 6502 sayılı TKHK/Bireysel Emeklilik mevzuatına paralel olarak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu içtihatları uyarınca; borçlunun emekli maaşının yattığı hesaptan kredi taksiti çekilmesine dair kredi sözleşmesinde yer alan "virman / takas-mahsup talimatları", İİK m. 83/a kapsamındaki önceden feragat yasağına tabi olmadığından (icra takibi dışındaki doğrudan banka kesintilerinde) Tüketici Mahkemesinde dava konusu edilmektedir.
• Meskeniyet şikâyetinde mahkemece yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesinde; borçlunun haczedilen evinin değeri, borçlunun ailesiyle barınabileceği mütevazı bir evin değerinden fazla çıkarsa, mahkeme "evin satılmasına, satış bedelinden haline münasip ev alabileceği tutarın borçluya ödenmesine, artan kısmın alacaklıya verilmesine" karar verir (İİK m. 82/3).
• Borçlunun birden fazla konutu (veya tam hisseli başka bir evi) varsa meskeniyet iddiası dinlenmez; ancak borçlunun sadece tek bir evi veya miras kalan hisseli bir evi varsa meskeniyet iddiasında bulunabilir.

Sık Sorulan Sorular

Bu sayfada yer alan taslak şablon ve açıklamalar yalnızca usul hukuku çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut uyuşmazlığın vakıaları, delilleri ve hukuki nitelendirmesi farklı olduğundan, standart şablonların doğrudan kullanılması hak kaybına yol açabilir.