Taksirle Yaralama Suçu ve Cezası (TCK m. 89)

Kanuni Dayanak5237 s. TCK m. 89

Görevli MahkemeAsliye Ceza Mahkemesi

Şikâyet ve Uzlaştırma RejimiBilinçli taksir (TCK m. 89/5) hali hariç tüm fıkraları şikâyete (6 ay) ve CMK m. 253 uzlaştırmaya tabidir; bilinçli taksirle işlenen nitelikli haller (TCK m. 89/2, 3, 4) resen soruşturulur (TCK m. 89/1 basit hali bilinçli taksirle işlense dahi şikâyete ve uzlaştırmaya tabidir)

Dava Zamanaşımı Süresi8 yıl olağan dava zamanaşımı (TCK m. 66/1-e)

Kanuni Ceza SınırıTemel hal (TCK m. 89/1): 4 aydan 2 yıla kadar hapis veya adlî para cezası; birden fazla kişinin yaralanması (TCK m. 89/4): 9 aydan 5 yıla kadar hapis (7571 s. Kanun sonrası; eski sınırlar 3 ay-1 yıl ve 6 ay-3 yıl)

Suçun Hukuki Tanımı, Korunan Değer ve Unsurları

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 89. maddesinde düzenlenen taksirle yaralama suçu, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla bir kimsenin öngörülmeyerek vücuduna acı verilmesi, sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olunmasıdır. Uygulamada en sık karayolu trafik kazaları, iş kazaları, inşaat ve şantiye güvenliği ihlalleri ile tıbbi müdahale hataları (malpraktis) sonucunda karşımıza çıkar.

Suçun manevi unsuru taksirdir (TCK m. 22). Fail neticeyi öngörmemişse "adi (basit) taksir" (TCK m. 22/2); neticeyi öngörmesine rağmen gerçekleşmeyeceğine güvenerek veya şansına/maharetine dayanarak hareket etmişse "bilinçli taksir" (TCK m. 22/3) söz konusu olur ve verilecek ceza üçte birden yarısına kadar artırılır. 25 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanun ile TCK m. 89/1 temel cezası 3 ay - 1 yıldan 4 ay - 2 yıla, TCK m. 89/4 birden fazla kişinin yaralanması hali ise 6 ay - 3 yıldan 9 ay - 5 yıla yükseltilmiştir.

Kovuşturma usulü bakımından TCK m. 89/5 özel bir kural içerir: Taksirle yaralama suçunun soruşturulması ve kovuşturulması kural olarak şikâyete bağlıdır. Ancak suçun birinci fıkra (TCK m. 89/1) kapsamına giren basit hali hariç olmak üzere, TCK m. 89/2, 89/3 ve 89/4 kapsamındaki nitelikli hallerin "bilinçli taksirle" işlenmesi durumunda şikâyet aranmaz ve savcılıkça resen soruşturma yürütülür.

Temel Şekli, Nitelikli Halleri ve Ceza Hükümleri

5237 s. TCK m. 89

Temel Şekli ve Seçimlik Ceza Sistemi (TCK m. 89/1)

Taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, 4 aydan 2 yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır (7571 s. Kanun öncesi suçlarda 3 aydan 1 yıla kadar). Bu fıkra bilinçli taksirle işlense dahi şikâyete ve CMK m. 253 uzlaştırmaya tabidir.

5237 s. TCK m. 89

Birinci Derece Ağırlaşmış Neticeler (TCK m. 89/2)

Taksirle yaralama fiili mağdurun; duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına (a bendi), vücudunda kemik kırılmasına (b bendi), konuşmasında sürekli zorluğa (c bendi), yüzünde sabit ize (d bendi), yaşamını tehlikeye sokan bir duruma (e bendi) veya gebe bir kadının çocuğunun vaktinden önce doğmasına (f bendi) neden olmuşsa, birinci fıkraya göre belirlenen ceza yarısı oranında artırılır.

5237 s. TCK m. 89

İkinci Derece Ağırlaşmış Neticeler (TCK m. 89/3)

Fiilin mağdurun; iyileşmesi olanağı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girmesine (a bendi), duyularından veya organlarından birinin işlevinin yitirilmesine (b bendi), konuşma ya da çocuk yapma yeteneklerinin kaybolmasına (c bendi), yüzünün sürekli değişikliğine (d bendi) veya gebe bir kadının çocuğunun düşmesine (e bendi) neden olması halinde, birinci fıkraya göre belirlenen ceza bir kat artırılır.

5237 s. TCK m. 89

Birden Fazla Kişinin Yaralanması Hali (TCK m. 89/4)

Fiilin birden fazla kişinin yaralanmasına neden olması halinde, 9 aydan 5 yıla kadar hapis cezasına hükmolunur (7571 s. Kanun öncesi 6 aydan 3 yıla kadar). Bu fıkrada adlî para cezası seçimlik olarak öngörülmemiştir; ancak hükmedilen hapis cezası şartları varsa TCK m. 50/4 uyarınca (bilinçli taksir hariç) adlî para cezasına çevrilebilir.

5237 s. TCK m. 89

Bilinçli Taksir ve Şikâyet İstisnası (TCK m. 22/3 ve m. 89/5)

Kırmızı ışıkta geçme, alkollü araç kullanma veya aşırı hız gibi öngörülen neticenin gerçekleşmeyeceği inancıyla işlenen fiillerde bilinçli taksir hükümleri uygulanarak ceza 1/3’ten 1/2’ye kadar artırılır. TCK m. 89/2, 3 veya 4 kapsamındaki nitelikli haller bilinçli taksirle işlenmişse suç şikâyete tabi olmaktan çıkar ve uzlaştırma uygulanmaz.

5237 s. TCK m. 89

Şahsî Cezasızlık ve Cezanın Azaltılması Sebebi (TCK m. 22/6)

Taksirli hareket sonucu neden olunan netice, münhasıran failin kişisel ve ailevi durumu bakımından artık bir cezanın hükmedilmesini gereksiz kılacak derecede mağdur olmasına yol açmışsa ceza verilmez; bilinçli taksir halinde ise verilecek ceza yarıdan altıda bire kadar azaltılabilir.

Yargıtay Uygulama İlkeleri ve İspat Kriterleri

Bilinçli Taksirde Şikâyet Kuralı (Yargıtay 12. CD İçtihadı): TCK m. 89/5 uyarınca taksirle yaralamanın yalnızca TCK m. 89/1 kapsamındaki temel şekli bilinçli taksirle işlendiğinde dahi şikâyete tabidir; buna karşılık mağdurda kemik kırığı, hayati tehlike vb. (TCK m. 89/2-3) oluşmuşsa veya birden fazla kişi yaralanmışsa (TCK m. 89/4) ve olayda bilinçli taksir varsa suç resen kovuşturulur.
Birden Fazla Kişinin Yaralanmasında Şikâyetten Vazgeçme: TCK m. 89/4 kapsamında 3 kişinin yaralandığı bir kazada yaralılardan 2’si şikâyetinden vazgeçip 1’i şikâyetçi olmaya devam ederse, suç tek kişiye karşı işlenmiş sayılarak TCK m. 89/1 (ve varsa 89/2-3) üzerinden cezalandırma yapılır; ancak en az 2 yaralının şikâyeti devam ediyorsa TCK m. 89/4 uygulanır.
Kusur Oranı ve Adli Tıp Trafik İhtisas Dairesi Raporu: Taksirli suçlarda ceza miktarı TCK m. 22/4 uyarınca failin kusuruna göre belirlenir. Kaza tespit tutanağı ile bilirkişi raporları arasında çelişki bulunması halinde ATK Trafik İhtisas Dairesi veya İTÜ/Karayolları heyetinden kusur durumunu netleştiren rapor alınmadan hüküm kurulamaz.
Uzun Süreli Hapis Cezasının Adlî Para Cezasına Çevrilmesi (TCK m. 50/4): Adi taksirle işlenen suçlarda hükmedilen hapis cezası 1 yıldan fazla (uzun süreli) olsa dahi TCK m. 50/4 uyarınca adlî para cezasına çevrilebilir; ancak bilinçli taksir halinde bu hüküm uygulanamaz (yalnızca 1 yıl ve altındaki kısa süreli hapis cezaları çevrilebilir).

Ceza Muhakemesi Süreci: Soruşturmadan Kanun Yoluna

5271 Sayılı CMK

1. Soruşturma Aşaması (CMK m. 158-174)

Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ihbar veya şikâyet üzerine delillerin toplanması, şüpheli ifadesinin alınması ve koruma tedbirlerinin (adli kontrol/tutuklama) değerlendirilmesi.

5271 Sayılı CMK

2. Alternatif Çözüm Yolları (CMK m. 253 / TCK m. 75)

Suçun uzlaştırma veya önödeme kapsamında olması halinde kamu davası açılmadan önce uzlaştırma bürosu veya önödeme ihtarı işlemlerinin yürütülmesi.

5271 Sayılı CMK

3. İddianamenin Değerlendirilmesi ve Kovuşturma (CMK m. 170-222)

Yeterli şüphe oluştuğunda düzenlenen iddianamenin görevli mahkemece kabulü ile kovuşturma (duruşma) aşamasına geçilmesi ve delillerin tartışılması.

5271 Sayılı CMK

4. Hüküm ve Bireyselleştirme Kurumları (CMK m. 223, 231 / TCK m. 50-51)

Yargılama sonunda beraat, mahkûmiyet, kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesi, erteleme veya koşulları varsa HAGB kararı verilmesi.

5271 Sayılı CMK

5. Kanun Yolları ve İnfaz (CMK m. 272-307 / 5275 s. Kanun)

İlk derece mahkemesi kararına karşı tebliğden itibaren 2 hafta içinde Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) ve koşulları varsa Yargıtay (Temyiz) denetimi.

Sık Sorulan Sorular

Alkollü trafik kazasında yaralama olursa şikâyetten vazgeçme davayı düşürür mü?

Güvenli sürüş yeteneğini ortadan kaldıracak düzeyde (özellikle 1.00 promil üzeri veya somut sürüş kusuruyla birlikte) alkollü araç kullanarak kazaya sebebiyet verilmesi bilinçli taksir (TCK m. 22/3) kabul edilir. Eğer yaralama TCK m. 89/1 (basit/kemik kırıksız tek kişi) düzeyindeyse bilinçli taksir olsa bile şikâyete tabidir ve vazgeçmeyle düşer; ancak kemik kırığı, hayati tehlike (TCK m. 89/2-3) veya birden fazla yaralı (TCK m. 89/4) varsa şikâyetten vazgeçme kamu davasını düşürmez (ayrıca TCK m. 179 trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu resen yürür).

Taksirle yaralama suçu uzlaştırma kapsamında mıdır?

Adi taksirle işlenen tüm taksirle yaralama halleri (TCK m. 89/1, 2, 3, 4) ile bilinçli taksirle işlenen TCK m. 89/1 hali şikâyete bağlı olduğundan CMK m. 253/1-a uyarınca uzlaştırma kapsamındadır. Nitelikli hallerin (TCK m. 89/2, 3, 4) bilinçli taksirle işlenmesi ise şikâyete tabi olmadığından uzlaştırma dışındadır.

Kendi kusuruyla kaza yapıp eşinin veya çocuğunun ağır yaralanmasına neden olan sürücüye ceza verilir mi?

TCK m. 22/6 uyarınca taksirli hareket sonucu meydana gelen netice, failin kişisel ve ailevi durumu bakımından artık bir cezaya hükmedilmesini gereksiz kılacak derecede ağır mağduriyetine yol açmışsa (örneğin eşinin veya çocuğunun ağır yaralanması) adi taksirde ceza verilmez; bilinçli taksirde ise ceza yarıdan altıda bire kadar azaltılabilir.

Ceza davasında uzlaşma sağlanırsa hukuk mahkemesinde tazminat davası açılabilir mi?

CMK m. 253/19 uyarınca uzlaştırmanın sağlanması ve edimin yerine getirilmesi halinde, mağdur uzlaşma konusu suç nedeniyle tazminat (maddi ve manevi) davası açamaz; açılmış olan davadan feragat edilmiş sayılır.

İlgili Ceza Kanunları, Muhakeme Kurumları ve Başvuru Dilekçeleri

İlgili Çalışma Alanları

İlgili Ceza Mevzuatı

İlgili Dilekçe Rehberleri

Ceza Muhakemesi & İnfaz Kurumları

Bu sayfada yer alan ceza hukuku bilgileri 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve ilgili özel ceza kanunları hükümleri çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her ceza soruşturması ve kovuşturması somut olayın delil durumuna göre değerlendirilir.