ABD Eyalet Mahkemesi Boşanma Kararlarının Türkiye'de Geçerliliği
Amerika Birleşik Devletleri'nde (New York, California, New Jersey, Texas, Florida, Illinois vb. eyaletlerde) ikamet eden Türk vatandaşlarının ABD eyalet mahkemelerinde (Supreme Court, Superior Court, Family Court veya Circuit Court) boşanmaları halinde, alınan boşanma kararı yalnızca ABD sınırları içinde hüküm doğurur. Bu karar Türkiye'de usulüne uygun olarak tanıtılmadığı veya nüfusa tescil edilmediği sürece, kişi Türkiye Cumhuriyeti nüfus kayıtlarında "evli" görünmeye devam eder.
ABD'den alınan boşanma kararının Türkiye'de geçerli hale getirilmesi için iki hukuki yol bulunmaktadır: 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A uyarınca İdari Tescil veya 5718 sayılı MÖHUK m. 50-58 uyarınca Aile Mahkemesinde Tanıma ve Tenfiz Davası.
ABD'den Alınması Gereken Belgeler ve "Secretary of State" Apostil Süreci
Hem Türkiye'de açılacak tanıma-tenfiz davasında hem de idari nüfus tescilinde, ABD mahkemesinden alınacak belgelerin eksiksiz ve 5 Ekim 1961 tarihli Lahey Sözleşmesi'ne uygun olarak Apostil şerhli olması şarttır. ABD'de mahkeme sisteminin eyalet bazlı işleyişi nedeniyle dikkat edilmesi gereken teknik hususlar şunlardır:
- Kesinleşmiş Boşanma İlamı (Certified Copy): Mahkeme kaleminden (County Clerk / Court Clerk) sadece özet sertifika değil, hakimin imzasını ve mahkeme mührünü taşıyan tam metin boşanma kararının (eyalete göre Final Judgment of Divorce, Final Decree of Dissolution of Marriage veya Judgment of Absolute Divorce) onaylı örneği (Certified Copy) alınmalıdır.
- Kesinleşme Şerhi (Certificate of No Appeal / Finality): Türk hukuku (MÖHUK m. 53/1-b ve NHK m. 27/A) kararın kesinleşmiş olmasını zorunlu kılar. ABD kararlarında kesinleşme tarihi karar metninde açıkça yazmıyorsa, mahkeme kaleminden karara karşı temyiz yoluna başvurulmadığını ve kararın kesinleştiğini gösteren Certificate of No Appeal veya Certificate of Disposition / Finality belgesi alınmalıdır.
- Eyalet Dışişleri Bakanlığı (Secretary of State) Apostili: ABD'de eyalet mahkemesi kararlarına apostil şerhi, kararın verildiği eyaletin Dışişleri Bakanı (Secretary of State) ofisi tarafından verilir. Bazı eyaletlerde (örneğin New York) mahkeme katibinin imzasının önce County Clerk tarafından tasdik edilmesi (Authentication), ardından Eyalet Sekreterliği'nden Apostil alınması gerekir.
| Kriter / Durum | NHK m. 27/A İdari Tescil (Konsolosluk / Nüfus) | MÖHUK m. 50-58 Tanıma ve Tenfiz Davası (Aile Mahkemesi) |
|---|---|---|
| Eşlerin Vatandaşlık Durumu ve Başvuru Şekli | Eski eş ABD vatandaşı (yabancı) ise Türk eş tek başına başvurabilir. İkisi de Türk vatandaşı ise birlikte (veya 90 gün içinde) başvuru şarttır. | Türk vatandaşı olan eski eş işbirliği yapmasa dahi tek taraflı dava açılabilir; karşı tarafın rızası aranmaz. |
| Velayet, Nafaka ve Mal Paylaşımı Hükümleri | Yalnızca boşanmayı nüfusa işler; ABD kararındaki Child Custody, Alimony / Child Support hükümlerini Türkiye'de icra edilebilir yapmaz. | Tenfiz kararı ile velayet, nafaka ve tazminat hükümleri Türkiye'de ilamlı icraya konulabilir ve nüfusa işlenir. |
| Başvuru Yeri | ABD'deki Türk Başkonsoloslukları (New York, Los Angeles, Chicago, Houston, Miami, Boston) veya Türkiye'de İl Nüfus Müdürlüğü | Türkiye'deki Görevli Aile Mahkemesi (Türkiye'de yerleşim yeri yoksa İstanbul, Ankara veya İzmir Aile Mahkemeleri - MÖHUK m. 51) |
| Türkiye'ye Gelme Zorunluluğu | Yoktur (Özel yetkili vekâletname ile avukat başvurabilir) | Yoktur (Tüm duruşmalar avukat tarafından takip edilir) |
ABD'den Türkiye'deki Avukata Boşanma / Tanıma-Tenfiz Vekâletnamesi Verme
ABD'de yaşayan müvekkiller Türkiye'ye seyahat etmeden tüm süreci iki yoldan biriyle verecekleri fotoğraflı özel vekâletname ile başlatabilirler:
- Türk Başkonsolosluğu Yolu: Vaşington Büyükelçiliği veya New York, Los Angeles, Chicago, Houston, Boston, Miami Başkonsolosluklarından e-Konsolosluk randevusu alınarak doğrudan Türkçe ve fotoğraflı "Tanıma ve Tenfiz / Boşanma" vekâletnamesi düzenlenir.
- Notary Public + Apostil Yolu: Konsolosluğa uzak bir eyalette yaşayanlar, avukatın hazırlayacağı vekâletname metnine fotoğraflarını yapıştırarak ABD'deki yerel bir Notary Public huzurunda imzalar, ardından bulundukları eyaletin Secretary of State makamından Apostil alarak belgeyi kargo ile Türkiye'ye gönderirler.
Sık Sorulan Sorular
ABD'de boşandığım eşim Amerikan vatandaşı; Türkiye'de dava açmak zorunda mıyım?
Eğer ABD mahkeme kararında sadece boşanmanın Türkiye'deki nüfus kütüğüne işlenmesi amaçlanıyorsa (Türkiye'de nafaka veya mal paylaşımı icrası gerekmeyecekse), eski eşinizin Amerikan vatandaşı olması nedeniyle 5490 sayılı Kanun m. 27/A uyarınca onun imzası veya vekâleti gerekmeden tek başınıza veya avukatınız aracılığıyla idari tescil yaptırabilirsiniz.
ABD'deki boşanma kararında yer alan "Marital Settlement Agreement" Türkiye'de geçerli olur mu?
ABD'de tarafların imzaladığı ve mahkeme kararına (Final Judgment) atıfla dahil edilen (incorporated into the judgment) anlaşma protokollerindeki nafaka, tazminat ve velayet hükümleri, mahkeme kararıyla bütünleşmiş olmak kaydıyla Türkiye'de Aile Mahkemesinde açılacak tenfiz davasına konu edilebilir. Ancak Türkiye'de bulunan taşınmazların mülkiyet devrine ilişkin hükümler, MÖHUK m. 21 ve m. 54/1-b uyarınca Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girdiğinden doğrudan tenfiz edilemez; bunlar için Türkiye'de ayrı hukuki işlem yapılması gerekir.
Tanıma ve tenfiz davasında ABD'deki eski eşime tebligat nasıl yapılır?
Eski eş de Türkiye'deki bir avukata vekâlet verirse tebligat doğrudan avukatına yapılır ve dava çok kısa sürede sonuçlanır. Karşı taraf vekâlet vermezse, 1965 tarihli Lahey Tebligat Sözleşmesi (Türkiye ve ABD taraftır) veya Türk vatandaşı ise 7201 sayılı Tebligat Kanunu m. 25/a uyarınca Türk Başkonsolosluğu aracılığıyla ABD'deki adresine yurt dışı tebligatı çıkarılır.
İlgili Mevzuat, Emsal İçtihat ve Hesaplama Araçları
İlgili Çalışma Alanları
İlgili Temel Kanunlar
Emsal Yüksek Mahkeme Kararları
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz.