Kısıtlama ve Vasi Atanması (Vesayet) Talebi Dilekçesi Rehberi (TMK m. 405-409)

Hukuki Niteliği ve Usul Kuralları

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 405-408 hükümleri uyarınca; akıl hastalığı veya akıl zayıflığı (demans, Alzheimer, şizofreni vb. - m. 405), savurganlık, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı veya malvarlığını kötü yönetme (m. 406), beş yıl veya daha fazla kesinleşmiş hapis cezasının infazı (m. 407) ya da yaşlılığı, engelliliği, deneyimsizliği veya ağır hastalığı sebebiyle işlerini gerektiği gibi yönetememe (istek üzerine - m. 408) hallerinde ergin kişinin kısıtlanmasına ve kendisine bir "vasi" atanmasına karar verilir.

Vesayet işlerinde yetki, TMK m. 411 uyarınca küçüğün veya kısıtlının "yerleşim yeri (ikametgâhı) Sulh Hukuk Mahkemesine" aittir. Bu yetki kamu düzenine ilişkin kesin yetki kuralı olduğundan başka bir yer mahkemesinde başvuru yapılamaz. Vasi atanması davaları HMK m. 382/2-b-19 uyarınca "çekişmesiz yargı işi" niteliğindedir ve basit yargılama usulüne tabidir.

TMK m. 409 uyarınca usul kuralları kısıtlama sebebine göre farklılaşır: Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı (TMK m. 405) sebebiyle kısıtlamaya ancak "resmî sağlık kurulu raporu" üzerine karar verilebilir (mahkeme kısıtlanacak kişiyi tam teşekküllü devlet veya üniversite hastanesine sevk eder). Savurganlık, bağımlılık, kötü yönetim (TMK m. 406) veya kendi isteği üzerine (TMK m. 408) kısıtlamada ise kısıtlanacak kişinin hâkim tarafından bizzat dinlenilmesi zorunludur. Mahkeme TMK m. 414 uyarınca haklı sebepler engel olmadıkça öncelikle kısıtlının eşini veya yakın hısımlarından birini vasi olarak atar.

Dilekçede Bulunması Zorunlu Kanuni Unsurlar

[KISITLANACAK KİŞİNİN YERLEŞİM YERİ] NÖBETÇİ SULH HUKUK MAHKEMESİNE

TALEPTE BULUNAN
(VASİ ADAYI)      : [Adı Soyadı] (T.C. Kimlik No: [11 Haneli TCKN])
ADRES VE TELEFON  : [Açık Tebligat Adresi ve Cep Telefonu]
VEKİLİ            : [Varsa Avukat Adı Soyadı - Adres]

KISITLANMASI İSTENEN
(ADAY)            : [Kısıtlanacak Kişinin Adı Soyadı] (T.C. Kimlik No: [11 Haneli TCKN])
ADRES             : [Kısıtlanacak Kişinin Yerleşim Yeri Adresi]

KONU              : 4721 s. TMK m. 405 [veya m. 408 / m. 406] uyarınca [Annem / Babam / Eşim] olan [Adı Soyadı]'nın kısıtlanarak kendisine VASİ ATANMASI talebidir.

AÇIKLAMALAR       :
1. YAKINLIK VE SAĞLIK DURUMU:
   Kısıtlanması talep edilen [Adı Soyadı] ([Doğum Yılı] doğumlu), talep edenin [annesi / babası / eşi] olup mahkemeniz yargı çevresindeki yukarıda yazılı adreste ikamet etmektedir. Kendisi son dönemde ilerleyen [Alzheimer / Demans / Ağır nörolojik rahatsızlık / Yaşlılık ve ağır hastalık] nedeniyle günlük hukuki ve mali işlerini tek başına yürütememekte, bakım ve korunması için sürekli yardıma ihtiyaç duymaktadır (Ek-1: Mevcut tıbbi epikriz ve ilaç raporları).
2. KISITLAMA VE VASİ ATANMASI ZORUNLULUĞU:
   Kısıtlanması istenen yakınımızın emekli maaşının çekilmesi, banka işlemlerinin yapılması, sağlık ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi ile malvarlığı haklarının korunabilmesi için TMK m. 405 vd. uyarınca vesayet altına alınması zorunlu hale gelmiştir.
3. VASİLİK ÖNCELİĞİ VE MUVAFAKAT:
   Kısıtlanacak kişinin fiili bakımını bizzat üstlenmiş bulunmaktayım. Vasilik görevine engel bir durumum (TMK m. 418) yoktur. Diğer yakın hısımların da şahsımın vasi atanmasına muvafakati bulunmakta olup gerekirse duruşmada beyanları alınabilecektir.

HUKUKİ NEDENLER   : 4721 s. TMK m. 405-419, 6100 s. HMK m. 382-388 ve ilgili mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER   :
1. Vukuatlı nüfus kayıt örneği ve yerleşim yeri belgesi,
2. Mevcut hastane epikriz, ilaç kullanım raporları ve tam teşekküllü hastaneden alınacak Resmi Sağlık Kurulu Raporu,
3. Kolluk sosyal inceleme tutanağı, adli sicil kaydı ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM    : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Kısıtlanması istenen [Adı Soyadı]'nın TMK m. 409/2 uyarınca tam teşekküllü devlet/üniversite hastanesine sevk edilerek resmi sağlık kurulu raporunun alınmasına,
2. Talebimizin kabulü ile [Adı Soyadı]'nın TMK m. 405 uyarınca KISITLANMASINA ve kendisine talep eden [Adı Soyadı]'nın VASİ OLARAK ATANMASINA karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [GG.AA.YYYY]

                                                        Talepte Bulunan
                                                           [Adı Soyadı]
                                                              [İmza]

EK: 1- Kimlik Fotokopisi ve Nüfus Kayıt Örneği
    2- Mevcut Tıbbi Raporlar ve Yerleşim Yeri Belgesi

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Noktalar

• Özel hastanelerden, aile hekimlerinden veya tek hekimden alınan raporlarla kısıtlama ve vasi tayini kararı verilemez; mahkemenin üst yazısıyla sevk ettiği tam teşekküllü devlet veya üniversite hastanesi sağlık kurulundan "vasi tayini gerekip gerekmediğine dair" resmi heyet raporu alınması şarttır (TMK m. 409/2).
• Vasi atama kararı tek başına vasinin kısıtlının evini veya aracını satmasına yetki vermez! Vasi, kısıtlı adına taşınmaz satışı, alımı, kira sözleşmesi (3 yıldan uzun), dava açma ve sulh olma gibi işlemler için her seferinde Sulh Hukuk Mahkemesinden ayrıca "izin" (TMK m. 462) almak zorundadır.
• Vasi olarak atanan kişinin kısıtlının malvarlığı ile kendi menfaati çatışıyorsa (örneğin kısıtlı ile vasi aynı mirasta birlikte mirasçı iseler ve miras paylaşımı yapılacaksa) vasi o işlemde kısıtlıyı temsil edemez; o işlem için ayrıca "temsil kayyımı" (TMK m. 426) atanması gerekir.
• TMK m. 417 uyarınca vasiliğe atanan kişi, bu durumu öğrendiği (kararın kendisine tebliğ edildiği) tarihten itibaren on (10) gün içinde vasilikten kaçınma hakkını (60 yaşını doldurma, 4 çocuk velayeti vb.) kullanabilir; ilgili olan herkes de vasinin atandığını öğrendiği günden itibaren 10 gün içinde atamanın kanuna aykırılığını ileri sürebilir (TMK m. 422).
• Vasi kural olarak iki (2) yıl için atanır; vesayet makamı bu süreyi her defasında ikişer yıl uzatabilir (TMK m. 456) ve vasi her yıl mahkemeye hesap raporu sunmakla yükümlüdür (TMK m. 454).

Sık Sorulan Sorular

Bu sayfada yer alan taslak şablon ve açıklamalar yalnızca usul hukuku çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut uyuşmazlığın vakıaları, delilleri ve hukuki nitelendirmesi farklı olduğundan, standart şablonların doğrudan kullanılması hak kaybına yol açabilir.