İsim ve Soyadı Değişikliği / Nüfus Kaydı Düzeltme Dava Dilekçesi Rehberi (TMK m. 27 / NHK m. 35)

Hukuki Niteliği ve Usul Kuralları

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 27/1 uyarınca "Adın değiştirilmesi, ancak haklı sebeplere dayanılarak hâkimden istenebilir." 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu (NHK) m. 35/1 uyarınca kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtların anlamını ve taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ad (isim) ve soyadı değişikliği, mevcut isme ikinci bir isim ekletilmesi veya iki isimden birinin sildirilmesi ile doğum tarihi/ana-baba adı gibi maddi hataların düzeltilmesi bu dava yoluyla gerçekleştirilir.

5490 sayılı NHK m. 36/1-a uyarınca nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme ve ad/soyadı değiştirme davaları, düzeltmeyi isteyen şahıslar tarafından "yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli Asliye Hukuk Mahkemesinde" açılır ve davada davalı (hasım) olarak ilgili "İlçe Nüfus Müdürlüğü" gösterilir. Yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre "haklı sebep" kavramı geniş yorumlanmaktadır: İsmin gülünç, alay konusu veya küçük düşürücü olması, mesleki ve sosyal hayatta karışıklığa yol açması, din/inanç değişikliği, kişinin aile ve sosyal çevresinde nüfustaki adından farklı bir adla tanınıp çağrılması veya soyadını değiştiren babanın/annenin soyadından kopma gibi kişisel nedenler haklı sebep sayılmaktadır.

TMK m. 27/2 uyarınca adın değiştirildiği nüfus siciline kayıt ve Basın İlan Kurumu ilan portalında ilan olunur. Ad değişmekle kişisel durum (medeni hal, soybağı, mirasçılık, borç ve alacaklar) değişmez (TMK m. 27/3). Evli erkeklerin soyadını değiştirmesi halinde eşin ve ergin olmayan çocukların soyadı da kendiliğinden değişir; velayet hakkına sahip annenin çocuğun üstün yararı doğrultusunda çocuğun soyadını kendi soyadıyla değiştirmesi de Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay içtihatları uyarınca mümkündür.

Dilekçede Bulunması Zorunlu Kanuni Unsurlar

[DAVACININ YERLEŞİM YERİ] NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE

DAVACI            : [Adı Soyadı] (T.C. Kimlik No: [11 Haneli TCKN])
ADRES             : [Açık Yerleşim Yeri Adresi]
VEKİLİ            : [Varsa Avukat Adı Soyadı - Adres]

DAVALI            : [İlgili İlçe] Nüfus Müdürlüğü - [İlçe/İl]

KONU              : 4721 s. TMK m. 27 ve 5490 s. NHK m. 36 uyarınca haklı nedenlerle nüfus kaydındaki "[Mevcut Adı / Soyadı]" olan [adımın / soyadımın] "[Yeni Adı / Soyadı]" olarak DEĞİŞTİRİLMESİ [veya mevcut adıma "..." adının eklenmesi] talebidir.

AÇIKLAMALAR       :
1. NÜFUS KAYIT BİLGİLERİ:
   Davacı, [İl] İli, [İlçe] İlçesi, [Mahalle/Köy] Mahallesi, Cilt No: [...], Hane No: [...], BSN: [...]'da nüfusa kayıtlı olup, nüfus kütüğünde [adı / soyadı] "[Mevcut Adı / Soyadı]" olarak yer almaktadır (Ek-1).
2. İSİM / SOYADI DEĞİŞİKLİĞİNİ GEREKTİREN HAKLI SEBEPLER (TMK m. 27):
   [SEÇENEK A - Sosyal Çevrede Farklı İsimle Tanınma:] Nüfus cüzdanımda adım "[Mevcut Ad]" olarak yazılı olmasına karşın, çocukluğumdan bu yana ailem, akrabalarım, arkadaşlarım ve iş çevrem tarafından "[Kullanılan Yeni Ad]" ismiyle çağrılmakta ve tanınmaktayım. Resmi işlemlerdeki ismim ile sosyal hayatta kullandığım ismin farklı olması günlük yaşamımda sürekli karışıklığa yol açmaktadır.
   [SEÇENEK B - Soyadı Değişikliği / Anlam Bozukluğu:] Mevcut "[Mevcut Ad/Soyadı]" ibaresi [telaffuz güçlüğü / küçük düşürücü veya alay konusu anlam taşıması / biyolojik baba ile duygusal ve ailevi bağın bulunmaması nedeniyle psikolojik rahatsızlık vermesi] sebebiyle sosyal ve mesleki hayatımda mağduriyete neden olmaktadır.
3. Yargıtay'ın yerleşik içtihatları uyarınca kişinin kendi benimsediği ve sosyal çevresinde tanındığı adı resmi kayıtlarda taşıma isteği TMK m. 27 kapsamında haklı sebep teşkil etmektedir.

HUKUKİ NEDENLER   : 4721 s. TMK m. 27, 5490 s. NHK m. 35-36, 6100 s. HMK ve ilgili mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER   :
1. Vukuatlı nüfus kayıt örneği ve yerleşim yeri belgesi,
2. Adli sicil kaydı ve kolluk (GBT) araştırması,
3. Tanık beyanları:
   a) [Tanık 1 Adı Soyadı] (TCKN: [...]) - Adres: [...]
   b) [Tanık 2 Adı Soyadı] (TCKN: [...]) - Adres: [...]
4. Her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM    : Yukarıda açıklanan nedenlerle; davamızın kabulü ile nüfus kaydında "[Mevcut Adı / Soyadı]" olan [adımın / soyadımın] "[Yeni Adı / Soyadı]" olarak DEĞİŞTİRİLMESİNE ve nüfus kütüğüne tesciline karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [GG.AA.YYYY]

                                                        Davacı (veya Vekili)
                                                            [Adı Soyadı]
                                                               [İmza]

EK: 1- Nüfus Kayıt Örneği ve Yerleşim Yeri Belgesi
    2- Adli Sicil Belgesi

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Noktalar

• 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 36/1-b uyarınca "aynı konuya ilişkin olarak nüfus kaydının düzeltilmesi davası ancak bir kere açılabilir." Bu nedenle talep edilen yeni isim veya soyadının özenle seçilmesi ve dilekçede doğru yazılması çok önemlidir.
• 18 yaşından küçük (ergin olmayan) çocukların isim değişikliği davası, velayet hakkına sahip anne ve baba tarafından (boşanma halinde velayet kendisine verilen eş tarafından) çocuğa velayeten açılır.
• Soyadı Kanunu m. 3 uyarınca seçilecek yeni soyadının Türkçe olması; rütbe, memuriyet, aşiret, yabancı ırk ve millet isimleriyle genel ahlaka uygun olmayan veya iğrenç ve gülünç olan soyadlarının seçilmemesi gerekir.
• İsim ve soyadı değişikliği davalarında davalı İlçe Nüfus Müdürlüğü yasal hasım olduğundan, dava kabul edilse dahi Nüfus Müdürlüğü aleyhine yargılama gideri ve vekâlet ücretine hükmedilmez; tüm harç, ilan ve yargılama giderleri davacı üzerinde bırakılır.
• Mahkeme kararı kesinleşip Basın İlan Kurumu aracılığıyla ilan edildikten sonra mahkeme kalemince Nüfus Müdürlüğüne gönderilir; Nüfus kayıtları güncellendikten sonra yeni kimlik kartı, ehliyet, pasaport ve diploma/tapu güncellemeleri kolaylıkla yapılabilir.

Sık Sorulan Sorular

Bu sayfada yer alan taslak şablon ve açıklamalar yalnızca usul hukuku çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut uyuşmazlığın vakıaları, delilleri ve hukuki nitelendirmesi farklı olduğundan, standart şablonların doğrudan kullanılması hak kaybına yol açabilir.