Denizli il genelinde taşınmazların sınırlarının ve mülkiyet durumunun belirlenmesine yönelik kadastro çalışmaları, 2B (orman sınırları dışına çıkarılan yerler) kullanım kadastrosu, yenileme kadastrosu (3402 s.K. m. 22/a) ve belediyelerce yapılan 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 18. maddesi (parselasyon/DOP) uygulamaları, hem adli yargıda (Kadastro ve Asliye Hukuk Mahkemeleri) hem de idari yargıda (Denizli İdare Mahkemesi) teknik davalara konu olmaktadır.
3402 sayılı Kadastro Kanunu ve 6831 sayılı Orman Kanunu kapsamındaki tespitlere askı ilan süresi içinde yapılan itirazlar Denizli Kadastro Mahkemesinde; askı ilan süresi geçtikten ve tutanaklar kesinleştikten sonra açılacak tapu iptal ve tescil davaları ise genel mahkemelerde (Asliye Hukuk Mahkemesinde) görülür. İmar planları ve 18. madde parselasyon işlemlerinin iptali davalarında ise görevli yargı yeri Denizli İdare Mahkemesidir.
Bu rehberde; Denizli Kadastro Mahkemesindeki yargılama usulü, 30 günlük askı ilanı ve 10 yıllık hak düşürücü süreler, 2B arazilerinde kullanıcı ve muhdesat şerhi davaları ile imar planında kamu alanına ayrılan arsalar için açılan hukuki el atma davaları açıklanmaktadır.
Denizli Kadastro Mahkemesi, Askı İlanı ve 10 Yıllık Hak Düşürücü Süre
Kadastro müdürlüğünce düzenlenen kadastro tutanaklarına ve komisyon kararlarına karşı, 3402 sayılı Kadastro Kanunu m. 11 uyarınca 30 günlük askı ilan süresi içinde Kadastro Mahkemesinde dava açılabilir. Askı ilan süresi içinde dava açılan tutanaklar kesinleşmez ve kadastro müdürlüğünce re’sen mahkemeye devredilir. Kadastro Mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır, adli tatil hükümleri işlemez ve mahkemece mahallinde fen ve ziraat/orman bilirkişileri ile yerel bilirkişiler eşliğinde keşif yapılır.
30 günlük askı ilan süresi içinde dava açılmayan kadastro tutanakları, ilanın bitimini takip eden gün kesinleşir ve tapu kütüğüne tescil edilir. Ancak 3402 sayılı Kanun m. 12/3 uyarınca, bu tutanaklarda belirtilen haklara, sınırlandırma ve tespitlere ait tutanakların kesinleştiği tarihten itibaren "10 yıl" içinde, kadastrodan önceki hukuki sebeplere (tapu kaydı, vergi kaydı, zilyetlik, harici satış/taksim) dayanılarak genel mahkemelerde (Asliye Hukuk Mahkemesinde) tapu iptal ve tescil davası açılabilir. 10 yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra kadastro öncesi sebeplere dayanarak dava açılamaz.
- 30 Günlük Askı İlan Süresi (3402 s.K. m. 11): İlk tesis kadastrosu, 2B kullanım kadastrosu ve 22/a uygulama kadastrosu sonuçlarına karşı Kadastro Mahkemesinde dava açma süresidir.
- 22/a Yenileme Kadastrosu: Sınırlandırma, ölçü, çizim ve hesaplamalardan kaynaklanan hataları gidermek üzere yapılan uygulama kadastrosunda mülkiyet araştırması yapılmaz; sadece yüzölçümü ve sınır hatası incelenir.
- Orman Kadastrosu İtirazları (6831 s.K. m. 11): Orman kadastro komisyonlarınca düzenlenen tutanakların askı ilan tarihinden itibaren 30 gün içinde Kadastro Mahkemesinde, tapulu taşınmazlarda ise 10 yıl içinde genel mahkemelerde dava açılabilir.
2B Arazileri, Kullanıcı Şerhi ve Hazine Taşınmazları (6292 Sayılı Kanun)
Denizli merkez ilçeleri (Pamukkale, Merkezefendi) ve mülhakat ilçelerde 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 2/B maddesi uyarınca bilim ve fen bakımından orman niteliğini tam olarak kaybetmiş olup Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan arazilerin (2B arazilerinin) fiili kullanıcılarına doğrudan satışı, 6292 sayılı Kanun hükümlerine göre yürütülmektedir.
2B kullanım kadastrosu sırasında taşınmazın fiili kullanıcısının (zilyedinin) veya üzerindeki bina ve ağaçların (muhdesatın) sahibinin yanlış tespit edilmesi ya da Hazine adına boş bırakılması halinde; 30 günlük askı süresi içinde Kadastro Mahkemesinde, askı kesinleştikten sonra ise Asliye Hukuk Mahkemesinde "beyanlar hanesindeki kullanıcı/muhdesat şerhinin iptali ve davacı adına tescili" davası açılabilir.
- Doğrudan Satın Alma Hakkı (6292 s.K. m. 6): Kadastro tutanağının beyanlar hanesinde 31/12/2011 tarihinden önce kullanıcı veya muhdesat sahibi olarak gösterilen kişiler, kanuni başvuru süresi içinde Milli Emlak Müdürlüğüne başvurarak taşınmazı rayiç bedel üzerinden doğrudan satın alma hakkına sahiptir.
- Kullanıcı Şerhi Davasında Husumet: Kullanıcı şerhinin düzeltilmesi davalarında Hazine (Maliye Hazinesi) ile birlikte beyanlar hanesinde lehine şerh verilen kişiye husumet yöneltilmesi zorunludur.
- Ecrimisil İhbarnamelerine İtiraz: Hazine arazilerinin işgali iddiasıyla Milli Emlak tarafından tebliğ edilen ecrimisil düzeltme ihbarnamelerine karşı 60 gün içinde Denizli İdare Mahkemesinde iptal davası açılabilir.
3194 Sayılı İmar Kanunu 18. Madde (DOP) Uygulaması ve İmar Kısıtlılığı
Denizli Büyükşehir Belediyesi ile Merkezefendi, Pamukkale ve diğer ilçe belediyeleri tarafından imar sınırları içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri maliklerinin muvafakati aranmaksızın birbirleriyle ve yol fazlalarıyla birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya (3194 sayılı İmar Kanunu m. 18 - arazi ve arsa düzenlemesi / şuyulandırma) karar verilebilir. Bu işlem sırasında "Düzenleme Ortaklık Payı (DOP)" olarak taşınmazların yüzölçümünden en fazla %45 oranında bedelsiz kesinti yapılabilir.
18. madde parselasyon planları belediye encümeni kararı sonrası 1 ay süreyle askıya çıkarılır. Parselasyon işleminde DOP oranının kanuni sınırı aşması, müstakil parsel verilebilecekken hisseli parsel tahsis edilmesi veya taşınmazın eski yerinden (bulunduğu adadan) haklı bir teknik zorunluluk olmaksızın çok uzağa taşınması halinde, askı ilanının son gününü (veya öğrenme/ret tarihini) izleyen 60 gün içinde Denizli İdare Mahkemesinde parselasyon işleminin iptali davası açılabilir.
- Hukuki El Atma (İmar Planında Okul, Park, Yol Alanında Kalma): Taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında kamu hizmet alanına (yeşil alan, park, okul, sağlık tesisi, yol) ayrılmasına rağmen kesinleşen plan tarihinden itibaren 5 yıl içinde idarece kamulaştırılmaması halinde, idareye uzlaşma başvurusu yapılarak Denizli İdare Mahkemesinde tam yargı (kamulaştırmasız hukuki el atma tazminatı) davası açılabilir.
- 18. Madde İptal Davası Süresi (İYUK m. 7): Parselasyon planının 1 aylık askı süresinin bitiminden (veya askı içinde yapılan itirazın reddi/zımni reddinden) itibaren 60 gündür.
- İmar Planı Değişikliği İptali: 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı kararlarına karşı Denizli İdare Mahkemesinde yürütmenin durdurulması istemli iptal davası açılabilir.
Sık Sorulan Sorular
Kadastro tespitinden sonra 10 yıl geçmişse tapu iptal davası açılabilir mi?
3402 sayılı Kadastro Kanunu m. 12/3 uyarınca kadastro tutanağının kesinleştiği tarihten itibaren 10 yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra "kadastrodan önceki hukuki sebeplere" (eski tapu, zilyetlik, kadastro öncesi miras taksimi vb.) dayanılarak dava açılamaz. Ancak "kadastrodan sonra doğan hukuki sebeplere" (örneğin kadastro tespitinden sonra gerçekleşen vefat ve muris muvazaası, vekâlet görevinin kötüye kullanılması, sahte vekâletname veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki kamu malı iddiası) dayanılarak 10 yıl geçtikten sonra da dava açılabilir.
Belediye 18. madde imar uygulaması ile arsadan en fazla yüzde kaç kesinti yapabilir?
3194 sayılı İmar Kanunu m. 18 uyarınca belediyeler tarafından düzenlemeye tabi tutulan yerlerin ihtiyacı olan yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha ve okul gibi umumi hizmet alanları için maliklerin arsa ve arazilerinden "Düzenleme Ortaklık Payı (DOP)" olarak düşülecek miktar, taşınmazların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin %45’ini geçemez.
İmar planında park veya okul alanında kaldığı için inşaat izni verilmeyen arsa sahibi ne yapabilir?
Uygulama imar planının kesinleşmesinden itibaren 5 yıl geçmiş olmasına rağmen ilgili idare (Belediye, Milli Eğitim Bakanlığı vb.) tarafından kamulaştırma veya imar planı değişikliği yapılmamışsa, mülkiyet hakkının özüne dokunan "hukuki el atma" oluşur. Malik, 2942 sayılı Kanun Geçici Madde 6 uyarınca önce ilgili idareye uzlaşma başvurusu yapmalı, 6 ay içinde uzlaşma sağlanamazsa Denizli İdare Mahkemesinde taşınmaz bedelinin tahsili için tam yargı davası açmalıdır.
2B arazisinde kullanıcı şerhi başkasının adına yazılmışsa nasıl düzeltilir?
2B kullanım kadastrosu askı ilanındaysa 30 gün içinde Denizli Kadastro Mahkemesinde (veya ilgili ilçe Kadastro Mahkemesinde); askı ilanı kesinleşmiş ve taşınmaz henüz 6292 sayılı Kanun kapsamında üçüncü kişiye tapuda devredilmemişse Asliye Hukuk Mahkemesinde Hazineye ve şerh lehtarına husumet yöneltilerek kullanıcı şerhinin iptali ve gerçek kullanıcı adına tespiti davası açılır.
İlgili Mevzuat, İçtihat ve Hesaplama Rehberleri
İlgili Temel Kanunlar
Emsal Yüksek Mahkeme Kararları
- Muris Muvazaası (Mirastan Mal Kaçırma) ve Tapu İptal Davası — Yargıtay İBK 1974/1 E., 1974/2 K.
- Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmelerinin Feshi ve Etkisi — Yargıtay İBK 1983/3 E., 1984/1 K.
- İmar Planında Kamu Hizmetine Ayrılan Taşınmazlarda Hukuki El Atma ve Tam Yargı Davası — Danıştay İDDK & 6. Daire İlkeleri
Bu sayfa Denizli Adliyesi mahkeme teşkilatı ve yürürlükteki mevzuat hakkında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uyuşmazlıklar için hukuki görüş niteliği taşımaz.