Hollanda’da Yerleşik Alacaklı ve Borçlular İçin Türkiye’de İcra Takibi ve İtiraz Yolları

Hollanda'da (Amsterdam, Rotterdam, Lahey, Utrecht, Eindhoven, Deventer vb.) yaşayan Türk vatandaşları ve ticari işletmeler; Türkiye'deki borçlulardan olan ödünç (borç) paralarını, kira alacaklarını, taşınmaz satış bedellerini, ticari fatura veya kambiyo senedi (çek, bono) alacaklarını 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) hükümleri çerçevesinde cebri icra yoluyla tahsil edebilirler. Aynı şekilde, yurt dışında yaşadığı için Türkiye'deki adresine yapılan tebligatlardan haberdar olamayan kişilere karşı başlatılan haksız icra takiplerine karşı da yasal koruma yolları mevcuttur.

1. Türkiye'deki Alacakların Tahsili ve İcra Takibi Türleri

Alacağın niteliğine ve elde bulunan belgelere göre Türkiye'deki İcra Müdürlükleri veya Mahkemeler nezdinde başvurulabilecek temel hukuki yollar şunlardır:

2. Kesinleşen Takipte Haciz İşlemleri (UYAP Sorgusu)

İcra takibi kesinleştiğinde (veya mahkemeden ihtiyati haciz kararı alındığında), alacaklı vekili UYAP Avukat Portal entegrasyonu üzerinden borçlunun Türkiye genelindeki malvarlığını sorgulayarak haciz talep edebilir:

• Banka Hesapları ve Mevduat Haczi: Türkiye'deki tüm bankalara elektronik haciz müzekkeresi gönderilerek borçlunun vadeli/vadesiz mevduatlarına bloke konulur.
• Taşınmaz ve Araç Haczi (TAKBİS ve EGM): Borçlu adına kayıtlı ev, arsa, tarla ve motorlu taşıtlar üzerine kaydi haciz ve yakalama şerhi işlenir; ardından kıymet takdiri ve elektronik satış (e-Satış) süreci işletilir.
• Maaş ve Üçüncü Kişilerdeki Hak ve Alacak Haczi (İİK m. 89): Borçlunun çalıştığı iş yerindeki maaşının 1/4'üne veya üçüncü kişilerden olan alacaklarına haciz ihbarnamesi gönderilir.

3. Haksız İcra Takiplerine Karşı Savunma: Gecikmiş İtiraz ve Menfi Tespit

Yurt dışında ikamet eden vatandaşların karşılaştığı en ciddi sorunlardan biri, kendileri Hollanda'da yaşarken Türkiye'deki eski bir adrese veya usulsüz tebligatla icra takibi yapılarak malvarlıklarına haciz konulmasıdır:

• Usulsüz Tebligat Şikâyeti ve Gecikmiş İtiraz (İİK m. 65): Adresi yurt dışında (MERNİS'te Hollanda adresli) olan bir kişiye 7201 sayılı Tebligat Kanunu m. 25/a'ya aykırı olarak yurt içinde yapılan tebligat usulsüzdür. İcra Hukuk Mahkemesi'ne başvurularak tebligat öğrenme tarihi itibarıyla düzeltilir ve takibe itiraz edilerek hacizler durdurulur.
• Menfi Tespit ve İstirdat Davası (İİK m. 72): Herhangi bir sebeple kesinleşmiş ancak gerçekte var olmayan, sahte senede dayanan veya ödenmiş bir borç nedeniyle yapılan takiplere karşı genel mahkemelerde Menfi Tespit (Borçlu Olmadığının Tespiti) Davası; para icra veznesinden tahsil edilmişse İstirdat (Geri Alma) Davası açılır.

4. Sık Sorulan Sorular

Türkiye'deki bir yakınıma banka üzerinden borç para gönderdim ancak geri ödemiyor; dekontla icra takibi yapılabilir mi?

Evet. Banka havale/EFT veya SWIFT dekontu ile ilamsız icra takibi başlatılabilir. Borçlu takibe itiraz ederse açılacak İtirazın İptali Davası'nda (İİK m. 67), dekont açıklaması ve HMK m. 200 uyarınca senetle ispat kuralları çerçevesinde alacağın varlığı incelenir.

Hollanda'dan Türkiye'deki icra takibi için nasıl vekâletname çıkartabilirim?

T.C. Amsterdam, Rotterdam veya Deventer Başkonsolosluklarından randevu alarak "Genel Dava ve İcra Vekâletnamesi" düzenletebilirsiniz. Vekâletname NBS sistemine işlendiğinden, kargo ile Türkiye'ye ulaşmasını beklemeden avukatınız elektronik ortamda örnek alarak acil itiraz veya takip işlemlerini başlatabilir.

Borçlu itiraz edip takibi haksız yere durdurursa ne olur?

İİK m. 67 uyarınca bir yıl içinde açılacak İtirazın İptali Davası'nda borçlunun itirazının haksızlığı kanıtlanırsa, mahkeme borçluyu asıl alacağın yanı sıra talep halinde %20'den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm eder.