Fransa Mahkeme ve Noter Boşanma Kararlarının Türkiye’de Tanınması ve Nüfusa Tescili

Fransa'da (Paris, Lyon, Marsilya, Strazburg, Bordeaux, Nantes, Lille vb.) yaşayan Türk vatandaşlarının Fransız Aile Mahkemeleri (Juge aux affaires familiales - JAF) veya 2017 yılından itibaren Fransa'da uygulanan avukat eşliğinde noter tescilli anlaşmalı boşanma (divorce par consentement mutuel par acte d'avocats déposé au rang des minutes d'un notaire) yoluyla gerçekleştirdikleri boşanmalar, Türkiye'de kendiliğinden hüküm doğurmaz. Bu kararların Türkiye'deki nüfus kayıtlarına işlenmesi için 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A veya 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) m. 50-58 hükümlerine göre işlem yapılması şarttır.

1. İdari Boşanma Tescili (NHK m. 27/A) ile Tanıma-Tenfiz Davası Arasındaki Farklar

Fransa'da verilen bir boşanma kararının Türkiye'de geçerli hale getirilmesinde izlenecek yol, kararın içeriğine ve tarafların birlikte hareket edip etmediğine göre belirlenir:

2. Fransa'dan Temin Edilmesi Gereken Belgeler

Gerek idari tescil gerekse Aile Mahkemesi'ndeki tanıma-tenfiz davası için Fransa makamlarından alınacak belgelerin eksiksiz ve usulüne uygun tasdikli olması gerekir:

• Boşanma Kararının Aslı veya Onaylı Örneği (Jugement de divorce / Convention de divorce): Kararın özetini değil, tamamını içeren onaylı suret (copie exécutoire / expédition certifiée conforme).
• Kesinleşme Şerhi (Certificat de non-appel / Certificat de non-pourvoi): Karara karşı kanun yoluna başvurulmadığını ve kararın kesinleştiğini gösteren belge ile tebliğ mazbataları (acte de signification) veya kesinleşmenin işlendiği Fransız evlilik kayıt örneği (acte de mariage portant mention du divorce).
• Apostil Şerhi (Apostille): Fransa ve Türkiye 1961 Lahey Apostil Sözleşmesi'ne taraftır. Karar ve kesinleşme belgesi üzerine Fransa'daki yetkili makamdan (Cour d'appel / Service Apostille) Apostil şerhi alınmalıdır.
• Yeminli Tercüme ve Tasdik: Belgelerin Türkçe tercümeleri Fransa'daki Türk Başkonsolosluğu tanınmış tercümanlarınca yapılıp konsoloslukça tasdik edilebilir veya Türkiye'de noter yeminli tercümana yaptırılarak noterden onaylatılabilir.

3. Fransa'da Noter Kanalıyla Yapılan Anlaşmalı Boşanmaların Durumu

Fransa'da 1 Ocak 2017'de yürürlüğe giren düzenleme ile mahkemeye gitmeksizin, her iki eşin kendi avukatı tarafından hazırlanan boşanma protokolünün (convention de divorce) noter siciline kaydedilmesiyle (attestation de dépôt) boşanma gerçekleşebilmektedir. 5490 sayılı NHK m. 27/A hükmü "yabancı ülke adlî veya idarî makamlarınca verilen boşanma kararları" ibaresini içerdiğinden, usulüne uygun kesinleşme/tescil belgesi ve Apostil şerhi bulunan bu işlemlerin Türkiye'de nüfusa tescili ve mahkemeler nezdindeki tanıma süreçleri titizlikle yürütülmelidir.

4. Sık Sorulan Sorular

Fransa'da boşandığım eski eşim Türk vatandaşı ve bana zorluk çıkarıyor; Türkiye'de nasıl boşanmış görünürüm?

Her iki taraf da Türk vatandaşı ise ve eski eşiniz konsolosluğa veya nüfus müdürlüğüne birlikte başvurmayı reddediyorsa, Türkiye'de Aile Mahkemesi'nde avukatınız aracılığıyla tek taraflı olarak Tanıma Davası açabilirsiniz. Davada eski eşinizin rızası aranmaz; Fransız mahkemesi kararının kesinleşmiş olması ve MÖHUK şartlarını taşıması yeterlidir.

Fransız mahkemesinin hükmettiği iştirak veya yoksulluk nafakasını eski eşimin Türkiye'deki malvarlığından tahsil edebilir miyim?

Evet. Ancak bunun için idari tescil yeterli değildir; Türkiye'de Aile Mahkemesi'nde Tenfiz Davası açarak Fransız mahkemesinin nafaka hükmüne icra edilebilirlik (tenfiz) kararı alınması gerekir. Tenfiz kararından sonra Türkiye'de icra takibi başlatılarak borçlunun Türkiye'deki taşınmazlarına, araçlarına ve banka hesaplarına haciz konulabilir.

Tanıma veya tenfiz davası için Türkiye'ye gelmem şart mı?

Hayır. Paris, Lyon, Marsilya, Strazburg, Bordeaux veya Nantes Başkonsolosluklarından vereceğiniz fotoğraflı özel boşanma/tanıma-tenfiz vekâletnamesi ile tüm süreç Türkiye'ye gelmenize gerek kalmadan avukatınız tarafından sonuçlandırılır.