Avusturya’da İkamet Edenler Hakkında Türkiye’deki Ceza Davaları, Yakalama ve İstinabe

Avusturya'da Yaşayanlar İçin Türkiye'de Ceza Soruşturması ve Kovuşturma Süreçleri

Avusturya'da (Viyana, Linz, Graz, Salzburg, Innsbruck, Bregenz vb. şehirlerde) ikamet eden Türk vatandaşları, Mavi Kart sahipleri veya yabancı uyruklular; Türkiye'de bulundukları dönemdeki bir olay, ticari/mali bir uyuşmazlık, sosyal medya paylaşımı, bilişim suçu iddiası, trafik kazası veya aile içi bir şikayet nedeniyle Türkiye'deki Cumhuriyet Başsavcılıkları tarafından yürütülen bir ceza soruşturması veya Ceza Mahkemelerinde açılmış bir kamu davası ile karşılaşabilmektedir.

Kişinin yurt dışında ikamet etmesi nedeniyle Türkiye'deki adrese çıkarılan tebligatların ulaşmaması, ifadeye çağrı kağıdına icabet edilememesi sonucunda 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 98. maddesi uyarınca hakkında Yakalama Emri düzenlenmesine ve Türkiye'ye girişte havalimanında veya sınır kapısında gözaltına alınma riskine yol açmaktadır.

CMK Madde 98 Uyarınca Yakalama Emri ve İfade / Sorgu Usulleri

5271 sayılı CMK m. 98/1 uyarınca soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından yakalama emri düzenlenebilir. Kovuşturma (mahkeme) evresinde ise CMK m. 199 ve m. 98/3 uyarınca sanığın savunması alınmadan (CMK m. 193/2 istisnası hariç) mahkumiyet hükmü kurulamayacağından, yurt dışında bulunan sanık hakkında mahkemece yakalama emri çıkarılabilmektedir. Bu durumun hukuki çözümü için izlenen yollar şunlardır:

• Müdafi (Avukat) Aracılığıyla Dosya İnceleme (CMK m. 153): Şüpheli veya sanığın Türkiye'ye gelmesine gerek olmaksızın, vekâletname verdiği avukatı (müdafii) soruşturma ve kovuşturma dosyasının tamamını (gizlilik kararı olan dosyalarda CMK m. 153/2'deki tutanakları) inceleyerek yakalama emrinin nedenini ve suçlamayı tespit eder.
• Uluslararası İstinabe veya SEGBİS Yoluyla Savunma Alınması: Şüpheli veya sanığın Avusturya'daki yerleşim yeri adresi resmi belgelerle (Meldezettel ve konsolosluk adres kaydı) savcılığa veya mahkemeye bildirilerek, ifadesinin uluslararası adli yardımlaşma (istinabe) yoluyla Avusturya adli makamları aracılığıyla veya ilgili Başkonsoloslukta teknik altyapı uygunsa SEGBİS üzerinden alınması ve yakalama emrinin geri alınması talep edilir.
• Güvence Belgesi (CMK m. 246) ve Planlı İfade: İfadesi alınmak üzere çıkarılan yakalama emirlerinde, avukat aracılığıyla savcılık veya mahkeme kalemi ile önceden koordinasyon sağlanarak kişinin Türkiye'ye geldiği gün doğrudan adliyede hazır edilmesi, müdafi huzurunda ifadesinin alınması ve aynı gün yakalama emrinin kaldırılması sağlanabilir.

Avusturya'da Yaşayan Mağdurlar (Müştekiler) İçin Türkiye'de Şikayet ve Dava Takibi

Ceza hukuku yalnızca şüpheli ve sanık müdafiliğini değil, aynı zamanda Avusturya'da yaşarken Türkiye'de bir suçun mağduru olan kişilerin haklarını da kapsar. Türkiye'deki taşınmazı üzerinde sahte vekâletname ile işlem yapılan, kira veya satış bedeli konusunda dolandırılan (TCK m. 157-158), Türkiye'deki malvarlığına zarar verilen veya internet üzerinden hakaret/tehdit suçlarına maruz kalan kişiler, Türkiye'ye gelmelerine gerek kalmaksızın avukatları aracılığıyla Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunabilir ve açılan ceza davasına "katılan" (müdafi/vekil aracılığıyla - CMK m. 237) sıfatıyla dahil olabilirler.

Sık Sorulan Sorular

Türkiye'de hakkımda yakalama kararı olup olmadığını Avusturya'dan öğrenebilir miyim?

Soruşturma aşamasındaki (henüz davaya dönüşmemiş) dosyalar ve bu dosyalarda verilen CMK m. 98 yakalama emirleri güvenlik nedeniyle e-Devlet kapısında görünmez. Hakkınızda bir soruşturma veya yakalama kararı olup olmadığı, ancak vekâletname verdiğiniz bir avukatın Cumhuriyet Başsavcılığı ve Sulh Ceza Hakimliği nezdinde yapacağı resmi dosya sorgulaması ve incelemesi ile kesin olarak tespit edilebilir.

Avusturya'dan ceza davası için nasıl vekâletname çıkarılır?

Viyana, Salzburg veya Bregenz'deki Türkiye Cumhuriyeti Başkonsolosluklarından e-Konsolosluk randevusu alınarak doğrudan Türkçe "Genel Dava Vekâletnamesi" düzenletilebilir (ceza davaları için vekâletnamede fotoğraf şartı yoktur). Alternatif olarak Avusturya noterinde (Notar) düzenlenen vekâletnameye Eyalet Mahkemesinden (Landesgericht) Apostil şerhi alınarak Türkiye'ye gönderilebilir.

Ceza davasında kesinleşmiş bir hapis veya adli para cezası varsa ne yapılabilir?

Tebligat Avusturya'daki adresinize usulüne uygun yapılmadan (örneğin siz yurt dışındayken Türkiye'deki eski adrese veya ilanen tebligatla) karar kesinleştirilmişse, CMK m. 40 uyarınca "Eski Hale Getirme" başvurusu ile birlikte istinaf/temyiz yoluna başvurulabilir ve infazın durdurulması talep edilebilir. Adli para cezalarında veya 5275 sayılı İnfaz Kanunu kapsamındaki denetimli serbestlik/erteleme hallerinde ise infaz savcılığı nezdinde gerekli hukuki başvurular yapılır.