Çifte Vatandaşlık, Mavi Kart Kütüğü ve Yurt Dışı Doğum/Kimlik Bilgilerinin Türkiye’de Tescili

Avustralya'da Yaşayanlar İçin Türk Vatandaşlığı, Mavi Kart ve Nüfus Hukuku

Avustralya'da (Sidney, Melbourne, Kanberra, Brisbane, Perth, Adelaide vb. şehirlerde) yaşayan Türk toplumu üyeleri bakımından hem Avustralya hem de Türkiye Cumhuriyeti mevzuatı çok vatandaşlığa (çifte vatandaşlığa) izin vermektedir. Ancak Avustralya vatandaşlığının kazanılması, Avustralya'da doğan çocukların Türk nüfus kütüklerine tescili, evlilik/boşanma bildirimleri ve iki ülke kimlik kayıtları arasındaki ad-soyadı veya doğum tarihi farklılıklarının giderilmesi 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu (TVK) ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu (NHK) çerçevesinde belirli usullere bağlanmıştır.

Avustralya ile Türkiye arasındaki coğrafi mesafe nedeniyle, Türkiye'deki mahkemelerde veya nüfus idarelerinde yürütülmesi gereken kayıt düzeltme, tespit ve tescil işlemlerinin vekâletname ile takip edilmesi ciddi zaman ve seyahat tasarrufu sağlamaktadır.

5901 Sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu Kapsamında İşlemler

Avustralya'da yaşayanların vatandaşlık ve kimlik statülerine göre yürütebilecekleri başlıca işlemler şunlardır:

• Çok Vatandaşlık (Çifte Vatandaşlık) Bildirimi (5901 s. TVK m. 44): Herhangi bir nedenle yabancı bir devlet vatandaşlığını (Avustralya vatandaşlığını) kazanan Türk vatandaşlarının, bu duruma ilişkin belgeleri (Australian Citizenship Certificate) ibraz etmeleri ve yapılacak inceleme sonucunda kayıtlı kişi ile aynı kişi olduklarının tespiti halinde, nüfus aile kütüklerindeki kayıtlarına çok vatandaşlığa sahip olduklarına dair açıklama yapılır.
• Avustralya'da Doğan Çocukların Vatandaşlığı (TVK m. 7): Türk vatandaşı anne veya babadan evlilik birliği içinde Avustralya'da doğan çocuk, doğumundan itibaren Türk vatandaşıdır. Evlilik birliği dışında doğan çocuk ise; annesi Türk vatandaşı ise doğumla, babası Türk vatandaşı ve annesi yabancı ise soybağının kurulması (tanıma veya babalık hükmü) ile Türk vatandaşlığını kazanır.
• Çıkma İzni ve Mavi Kart (TVK m. 25 ve m. 28): Herhangi bir nedenle izin alarak Türk vatandaşlığından çıkan kişilere ve bunların altsoylarına Mavi Kart düzenlenir. Mavi Kart sahipleri; Türkiye'de seçme-seçilme, muafen araç/ev eşyası ithali ve kamu görevine girme dışındaki tüm haklardan (miras, tapu edinimi, çalışma, dava açma, SGK/emeklilik) Türk vatandaşları gibi yararlanırlar.
• Yeniden Türk Vatandaşlığını Kazanma (TVK m. 13): Çıkma izni alarak Türk vatandaşlığını kaybedenler ile ana veya babalarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybeden çocuklar (ergin olmalarından itibaren 3 yıl içinde seçme hakkıyla - TVK m. 21), Türkiye'de ikamet şartı aranmaksızın yeniden Türk vatandaşlığını kazanmak için başvurabilirler.

Avustralya Belgelerine Apostil Alınması (DFAT) ve Nüfus Kayıt Düzeltme Davaları

Avustralya, 5 Ekim 1961 tarihli Lahey Apostil Sözleşmesi'ne taraftır. Avustralya'da düzenlenen resmi belgelerin (doğum belgesi, vatandaşlık sertifikası, Change of Name Certificate, mahkeme kararı veya yerel noter vekâletnamesi) Türkiye'deki mahkemelerde ve nüfus müdürlüklerinde geçerli olabilmesi için Avustralya Dışişleri ve Ticaret Bakanlığı (Department of Foreign Affairs and Trade - DFAT / Australian Passport Office) tarafından Apostil şerhi vurulması zorunludur.

Uygulamada en sık karşılaşılan hukuki sorun, Avustralya'ya göç ederken veya vatandaşlık alırken kişinin adının/soyadının İngilizce telaffuza göre değiştirilmiş olması ya da doğum tarihinin Avustralya kayıtlarında farklı yer almasıdır. 5490 sayılı NHK m. 35 uyarınca bu farklılıklar idari dilekçe ile düzeltilemez; Türkiye'deki yetkili Asliye Hukuk Mahkemesi'nde "Nüfus Kaydının Düzeltilmesi / Aynı Kişi Olduğunun Tespiti" davası açılarak iki ülke kayıtları birbirine uyumlu hale getirilir.

Sık Sorulan Sorular

Avustralya vatandaşlığı alırken adımı değiştirdim; Türkiye'de çifte vatandaşlık bildirimi yaparken sorun çıkar mı?

Avustralya vatandaşlık belgenizdeki (veya pasaportunuzdaki) isim ve doğum tarihi bilgileri Türkiye'deki nüfus kaydınızla birebir örtüşmüyorsa, nüfus idaresi "aynı kişi olduğunun tespit edilememesi" nedeniyle işlemi bekletebilir veya Türkiye'deki Asliye Hukuk Mahkemesinden kayıt düzeltme/isim ekletme ya da mutabakat kararı getirilmesini isteyebilir. Bu dava avukat aracılığıyla Türkiye'ye gelmeden yürütülür.

Avustralya'dan Türkiye'deki avukata nasıl vekâletname gönderebilirim?

Sidney veya Melbourne Başkonsolosluğu ya da Kanberra Büyükelçiliği Noterlik Servisi'nden e-Konsolosluk randevusu alarak doğrudan Türkçe vekâletname düzenletebilirsiniz. Konsolosluğa uzak bir eyalette (örneğin Batı Avustralya - Perth veya Queensland - Brisbane) yaşıyorsanız, Avustralya'daki bir Notary Public (dikkat: Justice of the Peace - JP onayı uluslararası apostil için yeterli değildir, mutlaka Public Notary olmalıdır) huzurunda vekâletname imzalayıp DFAT'tan Apostil alarak Türkiye'ye kargolayabilirsiniz.

18 yaşını geçen çocuğumun doğum bildirimi zamanında yapılmamışsa ne olur?

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 7. maddesi ve Uygulama Yönetmeliği uyarınca, yurt dışında doğup da 18 yaşını tamamladığı halde doğum bildirimi yapılmamış olan kişilerin Türk vatandaşı ana veya babadan dolayı vatandaşlık kazanmaları, doğum ve soybağı belgeleriyle yapılacak başvuru üzerine İçişleri Bakanlığı (Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü) tarafından yapılacak inceleme ve tescil kararı ile gerçekleştirilir.