ABD’de İkamet Eden Alacaklılar İçin Türkiye’de İcra Takibi, Kambiyo ve İlam Tenfizi

ABD'de Yaşayanlar İçin Türkiye'de Alacak Tahsili ve İcra Hukuku

Amerika Birleşik Devletleri'nde ikamet eden Türk vatandaşları, çifte vatandaşlar, Mavi Kart sahipleri veya ABD merkezli kişi ve şirketler; Türkiye'de bulunan borçlulardan olan kira alacaklarını, ticari alacaklarını, senet/çek bedellerini, ödünç (karz) sözleşmelerinden doğan alacaklarını veya ABD mahkemelerinde hükme bağlanmış alacaklarını 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) hükümleri çerçevesinde Türkiye'ye gelmelerine gerek kalmaksızın avukat aracılığıyla tahsil edebilirler.

Aynı şekilde, ABD'de yaşadığı halde Türkiye'deki adresine veya adına icra takibi başlatılan kişiler de ödeme emrine yasal süresi içinde itiraz etme, menfi tespit davası açma ve usulsüz tebligat şikayetinde bulunma haklarını vekilleri vasıtasıyla kullanabilirler.

Türkiye'de Başvurulabilecek İcra Takip Yolları (2004 s. İİK)

Alacağın niteliğine ve eldeki belgelere göre Türkiye'de uygulanacak takip prosedürleri şunlardır:

• Genel Haciz Yoluyla İlamsız İcra Takibi (İİK m. 42 vd.): Elinde mahkeme ilamı veya kambiyo senedi bulunmayan, ancak fatura, sözleşme, banka dekontu veya yazılı delile dayanan para ve teminat alacakları için başlatılır. Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde itiraz etmezse takip kesinleşir ve banka hesapları, araçları ile taşınmazları üzerine haciz konulur.
• Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu (İİK m. 167 vd.): Alacak çek, bono (emre muharrer senet) veya poliçeye dayanıyorsa uygulanır. Borçlunun itiraz süresi 5 gün olup, itiraz satıştan başka icra takip işlemlerini kendiliğinden durdurmaz.
• Kiralanan Taşınmazların İlamsız İcra Yoluyla Tahliyesi (İİK m. 269 vd.): ABD'de yaşayan mülk sahiplerinin Türkiye'deki kiracılarının kira bedelini ödememesi halinde, hem birikmiş kira alacağının tahsili hem de kiracının taşınmazdan tahliyesi (30 günlük ihtarlı ödeme emri ile) talep edilir.
• İlamlı İcra Takibi ve İhtiyati Haciz (İİK m. 24 vd., m. 257 vd.): Türk mahkemelerinden alınan kararların veya tenfiz edilmiş yabancı mahkeme ilamlarının icrasıdır. Alacağın vadesi gelmiş ve rehinle temin edilmemişse, borçlunun mal kaçırma ihtimaline karşı dava veya takip öncesi mahkemeden İhtiyati Haciz kararı alınabilir.

ABD Mahkemesi Alacak Kararlarının (Money Judgment) Türkiye'de Tenfizi

ABD'deki bir eyalet veya federal mahkemede görülen ticari veya hukuki bir dava sonucunda borçlu aleyhine kesinleşmiş bir para alacağı hükmü (Money Judgment) alınmışsa ve borçlunun malvarlığı Türkiye'de bulunuyorsa, bu karar doğrudan Türk icra dairelerine sunulamaz. Öncelikle 5718 sayılı MÖHUK m. 50-57 uyarınca Türkiye'deki Asliye Hukuk veya Asliye Ticaret Mahkemesinde Tenfiz Davası açılması gerekir.

MÖHUK m. 54 uyarınca Türk mahkemesi; ABD ile Türkiye arasında akdi veya fiili karşılıklılık (mütekabiliyet) bulunup bulunmadığını, kararın Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş olmasını, davalının savunma haklarına (usulüne uygun tebligat) riayet edilmiş olmasını ve kararın Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamasını inceler. Örneğin ABD mahkemelerince hükmedilen fahiş "cezalandırıcı tazminat" (punitive damages) kalemleri Türk hukukundaki zenginleşme yasağı ve kamu düzeni ilkesi uyarınca kısmen tenfiz dışı bırakılabilirken, gerçek zarar (compensatory damages) ve alacak kalemleri tenfiz edilerek Türkiye'de ilamlı icraya konulmaktadır.

Yabancılık Teminatı (Cautio Judicatum Solvi) Durumu

Türkiye'de dava açacak veya icra takibi başlatacak kişiler bakımından 6100 sayılı HMK m. 84 ve 5718 sayılı MÖHUK m. 48 hükümleri önem taşır:

• Türk Vatandaşları (ABD'de İkamet Edenler): Türkiye'de yerleşim yeri bulunmayan Türk vatandaşlarının Türkiye'de dava veya takip açarken teminat gösterme yükümlülüğü (HMK m. 84), Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı ve uluslararası sözleşmeler çerçevesinde dikkatle değerlendirilir; uygulamada Türk vatandaşlarından MÖHUK m. 48 kapsamında yabancılık teminatı istenmez.
• ABD Vatandaşları ve ABD Şirketleri: MÖHUK m. 48/1 uyarınca Türkiye'de dava açan veya icra takibine girişen yabancı gerçek ve tüzel kişiler mahkemenin belirleyeceği teminatı yatırmakla yükümlüdür; ancak mahkeme karşılıklılık esasına göre teminattan muafiyet de değerlendirebilir.

Sık Sorulan Sorular

ABD'de yaşıyorum, Türkiye'de adıma haksız bir icra takibi başlatılmış. Ne yapabilirim?

Ödeme emri usulüne uygun tebliğ edilmişse 7 gün içinde itiraz edilmesi gerekir. Ancak siz ABD'de ikamet ettiğiniz ve adresiniz konsolosluk/nüfus kayıtlarında yurt dışı olarak kayıtlı olduğu halde, tebligat Türkiye'deki eski bir adrese veya muhtara bırakılmışsa (7201 s. Tebligat Kanunu m. 25/a ihlali), İcra Mahkemesine "Usulsüz Tebligat Şikayeti" yapılarak tebligat tarihi öğrenme tarihine çekilir ve aynı anda takibe itiraz edilerek hacizler durdurulur. Süre kaçırılmışsa Menfi Tespit Davası (İİK m. 72) açılabilir.

Türkiye'de tahsil edilen alacak bedeli ABD'deki banka hesabıma gönderilebilir mi?

Evet. İcra dairesinden tahsil edilen paralar, müvekkilin Türkiye'de bulunan kendi banka hesabına doğrudan aktarılabileceği gibi, vekâletnamedeki yetki çerçevesinde uluslararası para transferi (SWIFT) yoluyla ABD'deki banka hesabına da gönderilebilir.

Borçlunun Türkiye'de hangi malları olduğunu nasıl öğrenebiliriz?

İcra takibi kesinleştikten sonra, avukat UYAP (Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi) üzerinden TAKBİS (Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi), EGM (araç kaydı), SGK (maaş kaydı), Posta Çeki ve Türkiye'deki tüm bankalara elektronik haciz/sorgu müzekkeresi göndererek borçlunun malvarlığını tespit ve haczedebilir.