Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

Ölümlü bir trafik kazası sonucunda hayatını kaybeden kişinin yaşarken bakımını üstlendiği veya ileride üstlenmesi kuvvetle muhtemel olduğu kişilerin, ölüm nedeniyle uğradıkları maddi zararın giderilmesi amacıyla destekten yoksun kalma tazminatı talep etme hakları vardır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 53/1-b ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) m. 85, 90 ve 97 hükümleri bu tazminatın yasal çerçevesini oluşturur.

Kimler Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Talep Edebilir?

Destekten yoksun kalma tazminatı, mirasçılık sıfatından tamamen bağımsız bir haktır. Mirası reddeden kişiler dahi ölenin desteğinden yoksun kalmışlarsa bu tazminatı talep edebilirler:

• Varsayımsal (Karineye Dayalı) Destekliler: Ölenin eşi, çocukları ve anne-babası yaşam deneyimlerine göre ölenin doğal desteği kabul edilir. Küçük çocukların dahi ileride anne ve babasına destek olacağı Yargıtay içtihatlarıyla karine olarak kabul edilmektedir.
• Fiili Destek İspatına Tabi Olanlar: Kardeşler, nişanlı, resmi nikâh olmaksızın birlikte yaşayan eş veya ölenin düzenli olarak bakımını sağladığı üçüncü kişiler, ölenin kendilerine fiilen ve düzenli biçimde destek olduğunu ispatlamak koşuluyla tazminat talep edebilirler.

Aktüeryal Hesaplama Esasları ve TRH-2010 Yaşam Tablosu

Anayasa Mahkemesi'nin KTK m. 90 ve 92'deki genel şart atıflarını iptal eden kararları ve Yargıtay'ın yerleşik içtihatları uyarınca, destekten yoksun kalma tazminatı TBK hükümlerine ve Yargıtay'ın benimsediği aktüeryal ilkelere göre hesaplanır:

• Yaşam Tablosu: Destek süresinin belirlenmesinde TRH-2010 (Türkiye Hayat Tablosu) bakiye ömür verileri esas alınır.
• Aktif ve Pasif Dönem: Destek görenin ve ölenin çalışma süresi 60 yaşa kadar aktif dönem, 60 yaşından bakiye ömür sonuna kadar pasif (emeklilik) dönem olarak hesaplanır.
• Gelir Tespiti: Ölenin belgelenebilir gerçek geliri (bordro, vergi levhası, meslek odası emsal gelir yazısı) esas alınır; gelir ispatlanamıyorsa asgari ücret üzerinden hesaplama yapılır.
• Evlenme Şansı Tenzili: Sağ kalan eşin yeniden evlenme ihtimali nedeniyle, Yargıtay uygulamalarında kabul edilen tablolar (Moser/Stauffer-Schaetzle) uyarınca eşin yaşına ve çocuk sayısına göre evlenme şansı azaltımı (tenzili) uygulanır.

Sigorta Şirketi, Sürücü ve İşletenin Müteselsil Sorumluluğu

Kazada kusurlu bulunan aracın Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortacısı (Trafik Sigortası), kaza tarihindeki kişi başına ve kaza başına ölüm teminat limiti dahilinde destekten yoksun kalma tazminatından sorumludur. Aracın sigortasız olması veya kazaya karışan aracın tespit edilememesi halinde Güvence Hesabı'na başvurulur. Sigorta poliçe limitini aşan maddi zararlar ile TBK m. 56 kapsamındaki manevi tazminat talepleri ise kusurlu sürücü ve araç işleteninden talep edilir.

Sık Sorulan Sorular

Ölen kişiden kalan emekli maaşı veya miras, destekten yoksun kalma tazminatından düşülür mü?

Hayır. 6098 sayılı TBK m. 55/1 uyarınca, destekten yoksun kalma zararları hesaplanırken geri çevrilemeyen (rücu edilemeyen) sosyal güvenlik ödemeleri ile mirasçılık sıfatıyla elde edilen kazanımlar tazminattan indirilemez (mahsup edilemez). Yalnızca SGK tarafından bağlanan iş kazası kaynaklı rücuya tabi peşin sermaye değerli gelirler var ise mahsup konusu olur.

Destekten yoksun kalma tazminatı davasında zamanaşımı süresi kaç yıldır?

2918 sayılı KTK m. 109/2 hükmü uyarınca, kaza ceza kanunlarına göre suç teşkil eden bir fiilden doğmuşsa ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörüyorsa bu süre maddi ve manevi tazminat taleplerinde de uygulanır. Taksirle ölüme neden olma suçunda (TCK m. 85/1) dava zamanaşımı 15 yıl, birden fazla kişinin ölümü veya bir kişinin ölümüyle birlikte yaralanma halinde (TCK m. 85/2) 20 yıl olduğundan tazminat davası da bu süreler içinde açılabilir.

Ölen kişi kazada kısmen kusurluysa tazminat alınabilir mi?

Ölen kişinin kazada tam kusurlu olmaması kaydıyla, karşı tarafın kusur oranı nispetinde destekten yoksun kalma tazminatı talep edilebilir. Ölenin müterafik (birlikte) kusuru, hesaplanan tazminattan kusuru oranında azaltım (tenzil) yapılmasını gerektirir.