Araç Pert Bedeli

Meydana gelen bir trafik kazası sonucunda araçta oluşan hasarın onarım maliyetinin, aracın kaza tarihindeki piyasa rayiç değerine yaklaşması, bu değeri aşması veya aracın onarımının teknik/ekonomik açıdan mümkün olmaması durumunda tam hasar (pert) veya ağır hasar hali ortaya çıkar. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) m. 85, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 49 ve ilgili sigorta genel şartları çerçevesinde, araç maliki aracının kaza tarihindeki gerçek rayiç bedelini talep etme hakkına sahiptir.

Tam Hasar (Pert) ve Ağır Hasar Kriterleri

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMMS / Trafik Sigortası) Genel Şartları ve Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları uyarınca aracın pert kabul edilmesi şu esaslara dayanır:

• Ekonomik İmkânsızlık: Onarım masraflarının (KDV dahil parça ve işçilik giderleri) aracın riziko tarihindeki rayiç değerini aşması ya da sigorta eksperi tarafından onarımın ekonomik bulunmaması halinde araç tam hasarlı sayılır.
• Trafikten Çekme veya Hurda Belgesi: Tam hasar ödemesinin yapılabilmesi için kural olarak aracın ilgili mevzuat doğrultusunda hurdaya ayrıldığına veya trafikten çekildiğine dair belgenin sigortacıya ibrazı aranır. Ancak sigorta şirketine başvuru yapılmasına rağmen ödemenin eksik yapılması halinde bakiye rayiç bedel farkı için dava veya tahkim yoluna gidilebilir.
• Sovtaj (Hurda) Bedeli Mahsubu: Pert olan aracın hasarlı halinin ekonomik değerine sovtaj bedeli denir. Zarar sorumlusunun veya sigortacının ödeyeceği tazminat; aracın kaza tarihindeki ikinci el piyasa rayiç değerinden sovtaj bedelinin mahsup edilmesiyle (düşülmesiyle) hesaplanır.

Rayiç Değer Uyuşmazlıkları ve Sigorta Tahkim Başvurusu

Uygulamada sigorta şirketleri, aracın kaza tarihindeki piyasa rayiç değerini gerçek piyasa koşullarının altında belirleyebilmekte veya yüksek sovtaj tekliflerini esas alarak eksik ödeme yapabilmektedir. Araç maliki, sigorta şirketinin yaptığı ödemeyi ihtirazi kayıtla (fazlaya ilişkin hakları saklı tutarak) kabul ettikten sonra dahi, gerçek rayiç değer ile ödenen tutar arasındaki fark için 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 30 uyarınca Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurabilir veya dava açabilir. Yargılama sırasında makine mühendisi bilirkişi tarafından aracın marka, model, kilometre, donanım paketi ve önceki hasar geçmişi dikkate alınarak kaza tarihindeki gerçek rayiç bedeli tespit edilir.

İkame Araç (Araçtan Mahrumiyet) Tazminatı Talebi

Aracın pert olması durumunda yeni bir aracın satın alınması için gereken makul süre boyunca uğranılan araçtan mahrumiyet zararı (ikame araç bedeli), zorunlu trafik sigortası (ZMMS) teminatı dışında kalmakla birlikte; 6098 sayılı TBK m. 49 ve 2918 sayılı KTK m. 85 hükümleri uyarınca kusurlu aracın sürücüsünden ve işleteninden (veya kasko poliçesinde ikame araç klozu varsa kasko sigortacısından) talep edilebilir.

Sık Sorulan Sorular

Pert olan araç için ayrıca araç değer kaybı talep edilebilir mi?

Hayır. Yargıtay yerleşik içtihatlarına göre aracın tam hasara (perte) uğraması halinde araç sahibine aracın kaza tarihindeki ikinci el piyasa rayiç bedeli ödendiğinden, artık onarılmış bir araçtan söz edilemez ve ayrıca araç değer kaybı tazminatı istenemez. Ancak aracın kullanılamadığı makul süre için kusurlu sürücü ve işletenden ikame araç (araç mahrumiyet) bedeli talep edilebilir.

Trafik sigortası poliçe limiti pert bedelini karşılamaya yetmezse ne yapılır?

Karşı aracın ZMMS (Trafik Sigortası) poliçesindeki araç başına maddi hasar limiti, aracın pert rayiç bedelini karşılamakta yetersiz kalırsa; varsa karşı aracın İhtiyari Mali Mesuliyet (İMM) sigortasına, yoksa limit aşımında kalan bakiye zarar için kusurlu aracın sürücüsüne ve işletenine (araç sahibine) karşı KTK m. 85 uyarınca dava açılır.

Sigorta şirketi pert bedelini öderken "ibra" belgesi imzalatırsa fark talep edilebilir mi?

2918 sayılı KTK m. 111/2 uyarınca, tazminat miktarlarına ilişkin olup da yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmalar veya uzlaşmalar, yapıldıkları tarihten başlayarak 2 yıl içinde iptal edilebilir. Bu hüküm uyarınca gerçek zararla ödenen tutar arasında açık oransızlık varsa 2 yıllık hak düşürücü süre içinde bakiye zarar talep edilebilir.