Yurt Dışında Yaşayan Mirasçılar İçin Türkiye'de Miras Süreci Nasıl İşler?
Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları, Mavi Kart sahipleri veya yabancı uyruklu mirasçılar, Türkiye'de vefat eden veya Türkiye'de malvarlığı (taşınmaz, banka mevduatı, araç, şirket hissesi) bırakan mirasbırakanlarının (murisin) terekesini Türkiye'ye gelmelerine gerek kalmaksızın vekâletname yoluyla intikal ettirebilirler.
5718 sayılı MÖHUK m. 20/1 uyarınca miras, ölenin milli hukukuna tabidir; ancak Türkiye'de bulunan taşınmazlar (gayrimenkuller) hakkında Türk hukuku münhasıran uygulanır. Dolayısıyla muris hangi ülke vatandaşı olursa olsun veya nerede vefat etmiş olursa olsun, Türkiye'deki taşınmazların mirasçılara geçişi 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) hükümlerine göre gerçekleştirilir.
1. Aşama: Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Alınması (TMK m. 598)
Miras bırakanın malvarlığı üzerinde işlem yapılabilmesi için ilk adım, kimlerin hangi pay oranında mirasçı olduğunu gösteren Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) alınmasıdır. 4721 sayılı TMK m. 598 uyarınca mirasçılardan her biri, diğer mirasçıların onayına ihtiyaç duymaksızın tek başına veya avukatı aracılığıyla veraset ilamı talep edebilir.
- Noterden Veraset İlamı: Tüm mirasçıların Türk vatandaşı olması ve nüfus kayıtlarında soybağının tereddütsüz görünmesi halinde noterliklerden alınabilir.
- Sulh Hukuk Mahkemesinden Veraset İlamı: Mirasçılar arasında Mavi Kart sahibi, yabancı ülke vatandaşı bulunması, ölümün yurt dışında gerçekleşmiş olması veya nüfus kayıtlarında eksiklik bulunması halinde noterler veraset ilamı veremez; bu durumda Sulh Hukuk Mahkemesi'nde hasımsız dava açılarak mirasçılık belgesi alınması zorunludur.
2. Aşama: Veraset ve İntikal Vergisi Beyannamesi ve Ek Süreler (7338 s. Kanun)
Veraset ilamı alındıktan sonra tapu devri veya bankadan para çekimi yapılabilmesi için vergi dairesinden "ilişik kesme belgesi" (temiz kağıdı) alınması şarttır. 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu'nun 9. maddesi uyarınca, ölümün ve mirasçıların bulunduğu yere göre beyanname verme süreleri farklılaştırılmıştır:
| Ölümün Gerçekleştiği Yer | Mirasçıların Bulunduğu Yer | Yasal Beyanname Verme Süresi (7338 s. VİVK m. 9) |
|---|---|---|
| Türkiye'de | Mirasçılar Türkiye'de bulunuyorsa | Ölüm tarihini takip eden 4 ay içinde |
| Türkiye'de | Mirasçılar yabancı bir memlekette bulunuyorsa | Ölüm tarihini takip eden 6 ay içinde |
| Yabancı Bir Memlekette | Mirasçılar Türkiye'de bulunuyorsa | Ölüm tarihini takip eden 6 ay içinde |
| Yabancı Bir Memlekette | Mirasçılar ölümün olduğu yabancı memlekette bulunuyorsa | Ölüm tarihini takip eden 4 ay içinde |
| Yabancı Bir Memlekette | Mirasçılar ölümün olduğu yerden başka bir yabancı memlekette ise | Ölüm tarihini takip eden 8 ay içinde |
3. Aşama: Tapu İntikali, Taksim ve Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şüyu)
Veraset ve İntikal Vergisi beyannamesi verilip vergi dairesinden ilişik kesme yazısı alındıktan sonra tereke üzerindeki mülkiyetin mirasçılara geçirilmesi ve paylaşımı aşamasına geçilir:
- Elbirliği Mülkiyetinden Paylı Mülkiyete Geçiş ve Tapu İntikali: Mirasın açılmasıyla mirasçılar tereke üzerinde "elbirliği mülkiyeti" (iştirak halinde mülkiyet) sahibi olurlar. Mirasçılardan birinin veya avukatının başvurusuyla tapuda intikal yapılabileceği gibi, TMK m. 644 uyarınca Sulh Hukuk Mahkemesi veya tapu müdürlüğü üzerinden elbirliği mülkiyetinin paylı (müşterek) mülkiyete dönüştürülmesi sağlanarak her mirasçının kendi hissesini tek başına satabilmesinin önü açılır.
- Miras Taksim Sözleşmesi: Mirasçılar kendi aralarında anlaşabiliyorsa, yazılı bir miras taksim sözleşmesi (TMK m. 676) ile hangi taşınmazın veya malvarlığının hangi mirasçıya kalacağını kararlaştırabilirler.
- Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şüyu) ve Miras Davaları: Mirasçılar arasında paylaşım konusunda anlaşma sağlanamazsa, arabuluculuk süreci sonrasında Sulh Hukuk Mahkemesinde ortaklığın giderilmesi davası açılarak taşınmazların aynen taksimi veya açık artırma yoluyla satılarak bedelin paylaştırılması sağlanır. Ayrıca muris muvazaası (mal kaçırma) nedeniyle tapu iptal ve tescil veya tenkis davaları da vekâletname ile takip edilir.
Sık Sorulan Sorular
Mirasbırakan yurt dışında vefat ettiyse Türkiye'de veraset ilamı nasıl alınır?
Yurt dışında vefat eden Türk vatandaşının veya Mavi Kart sahibinin ölüm olayı öncelikle çok dilli ölüm belgesi (Formül C) veya apostilli yerel ölüm belgesi ile Türk Başkonsolosluğu üzerinden Türkiye'deki nüfus kütüğüne işlenir. Ölüm kaydı nüfusa düştükten sonra Türkiye'de Sulh Hukuk Mahkemesi veya noterlikten veraset ilamı alınır.
Diğer mirasçılar vekâlet vermezse tek bir mirasçı intikal yapabilir mi?
Evet. Veraset ilamı almak, Veraset ve İntikal Vergisi beyannamesi vermek ve tapuda miras bırakanın üzerinden tüm mirasçılar adına elbirliği mülkiyeti olarak intikal tescili yaptırmak için tüm mirasçıların başvurusu şart değildir; tek bir mirasçının veya avukatının başvurusu ile bu işlemler tamamlanabilir.
Borca batık bir mirası yurt dışından reddetmek (reddi miras) mümkün müdür?
Evet. 4721 sayılı TMK m. 605 ve 606 uyarınca yasal mirasçılar, mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren 3 ay içinde Sulh Hukuk Mahkemesine başvurarak mirası kayıtsız şartsız reddedebilirler. Bunun için yurt dışından "mirası reddetme özel yetkisi" içeren vekâletname verilmesi yeterlidir. Ayrıca murisin ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise (TMK m. 605/2) süreye bağlı olmaksızın mirasın hükmen reddi davası açılabilir.
İlgili Mevzuat, Emsal İçtihat ve Hesaplama Araçları
İlgili Çalışma Alanları
İlgili Temel Kanunlar
Emsal Yüksek Mahkeme Kararları
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz.