Yurt Dışından Verilen Vekâletnamenin Azilname ile İptali, Süre ve Yetki Sınırlandırması

İtalya'da (Roma, Milano, Torino, Bologna, Venedik vb.) ve genel olarak yurt dışında yaşayan vatandaşlar; geçmiş yıllarda Türkiye'deki bir yakınlarına, emlakçıya, muhasebeciye veya avukata verdikleri vekâletnamelerin kapsamını unutabilmekte ya da vekil ile aralarındaki güven ilişkisinin sarsılması nedeniyle bu yetkileri derhal sonlandırmak isteyebilmektedir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) uyarınca vekâlet sözleşmesi karşılıklı güvene dayanır ve vekil eden, verdiği yetkiyi her zaman geri alma hakkına sahiptir.

1. Vekâletnamenin İptali (Azilname) ve TBK m. 512 Hükmü

6098 sayılı TBK madde 512 uyarınca "Vekâlet veren ve vekil, her zaman sözleşmeyi tek taraflı olarak sona erdirebilir." Vekâletnamenin iptal edilmesi işlemine hukuk dilinde azil, bu işlemi belgeleyen resmi noter/konsolosluk evrakına ise azilname denir:

• Süresiz Vekâletname Tehlikesi: Türk hukukunda vekâletnameler, üzerinde açıkça bir bitiş tarihi yazmadığı sürece (vekil edenin ölümü, ehliyetini kaybetmesi veya iflası halleri dışında) süresiz olarak geçerlidir. 10 veya 15 yıl önce verilmiş bir vekâletname, azilname ile iptal edilmedikçe bugün de kullanılabilir.
• Konsolosluktan Anında Azilname Düzenlenmesi: T.C. Roma Büyükelçiliği veya T.C. Milano Başkonsolosluğu (veya bulunulan ülkedeki herhangi bir Türk Başkonsolosluğu) noterlik servisine başvurularak Türkiye'ye gelmeden azilname düzenlenebilir.
• Vekâletname Bilgisi Bilinmiyorsa: İptal edilmek istenen vekâletnamenin tarihi ve yevmiye numarası hatırlanmıyorsa bile, vekilin adı-soyadı ve T.C. kimlik numarası belirtilerek "bugüne kadar hangi noterlikten veya konsolosluktan verilmiş olursa olsun tüm vekâletnamelerden azledildiği" şeklinde genel azilname düzenlenebilir (ancak e-Devlet üzerinden vekâletname bilgilerinin sorgulanıp numaralarının yazılması TAKBİS ve UYAP eşleşmesi için çok daha güvenlidir).

2. Azilnamenin İlgili Kurumlara Bildirilmesi ve Üçüncü Kişilere Etkisi

TBK madde 42/3 uyarınca, temsil yetkisinin geri alındığı üçüncü kişilere (tapu müdürlüğü, banka, mahkeme, alıcı vb.) bildirilmediği sürece, bu durumdan haberdar olmayan iyiniyetli üçüncü kişilere karşı azil ileri sürülemez. Bu nedenle azilnamenin düzenlenmesi kadar ilgili kurumlara bildirilmesi de hayati önem taşır:

3. Vekâletnamenin Kötüye Kullanılması Halinde Tapu İptal ve Tazminat

Vekilin, vekâlet görevinin sınırlarını aşarak veya özen ve sadakat borcuna (TBK m. 506) aykırı hareket ederek taşınmazı gerçek değerinin çok altında ya da muvazaalı olarak bir yakınına devretmesi halinde, vekalet görevinin kötüye kullanılması hukuksal nedenine dayalı Tapu İptali ve Tescil Davası (veya bedel tahsili/tazminat davası) açılabilir. Bu davalarda Yargıtay, vekil ile alıcının el ve iş birliği içinde hareket edip etmediğini veya alıcının TMK m. 1023 kapsamında iyi niyetli olup olmadığını araştırır.

4. Sık Sorulan Sorular

Geçmişte kimlere vekâletname verdiğimi nereden görebilirim?

e-Devlet kapısına giriş yaparak "Türkiye Noterler Birliği - Kişi Vekâletnameleri Sorgulama" ekranından, 2016 yılı sonrasında Türkiye'deki noterliklerde veya yurt dışındaki Türk konsolosluklarında adınıza düzenlenmiş vekâletnameleri ve azilnameleri görebilirsiniz. Daha eski tarihli vekâletnameler için ilgili noterlik arşivinden sorgulama yapılması gerekir.

Yeni bir vekâletname verirken kendimi nasıl güvenceye alabilirim?

Vekâletnameyi süreli (örneğin "işbu vekâletname 6 ay süreyle geçerlidir" şeklinde), sadece belirli bir taşınmazın ada/parsel numarasını yazarak (özel vekâletname) ve satış bedelinin sadece kendi banka hesabınıza yatması şartıyla sınırlandırarak düzenletebilirsiniz.

Avukatımı azledersem vekâlet ücreti açısından ne olur?

1136 sayılı Avukatlık Kanunu madde 174/2 uyarınca, avukatın azli halinde ücretin tamamı verilir; ancak avukat kusur veya ihmalinden dolayı (haklı sebeple) azledilmiş ise ücret ödenmesi gerekmez. Bu nedenle avukat azilnamelerinde haklı bir sebep varsa bunun azilnamede açıkça belirtilmesi hukuki açıdan önem taşır.