Genel Dava Vekâletnamesi ile Özel Yetkili Vekâletname Arasındaki Farklar (HMK m. 74)

Genel Dava Vekâletnamesi Nedir ve Hangi Yetkileri Kapsar?

Genel dava vekâletnamesi, bir kişinin Türkiye'deki mahkemelerde, icra dairelerinde ve resmi kurumlarda kendisini temsil etmesi amacıyla bir avukata verdiği standart temsil belgesidir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 73. maddesi uyarınca, kanunda özel yetki verilmesini gerektiren haller saklı kalmak üzere, genel dava vekâletnamesi avukata davanın açılmasından hükmün kesinleşmesine ve icrasına kadar olan tüm usul işlemlerini yapma, tebligatları alma, delil sunma, istinaf ve temyiz kanun yollarına başvurma ve yargılama giderlerini tahsil etme yetkisi verir.

Genel dava vekâletnamesinde vekil edenin fotoğrafının bulunması zorunlu değildir ve bu vekâletname ile alacak davaları, tazminat davaları, kira tahliye davaları, iş davaları, tüketici uyuşmazlıkları ve ceza davalarında müdafilik/vekillik görevleri yürütülebilir.

HMK Madde 74 Uyarınca Açıkça Özel Yetki Gerektiren İşlemler

Yurt dışından vekâletname çıkarılırken en sık karşılaşılan sorun, vekâletnamenin yapılacak işleme ilişkin "özel yetki" içermemesidir. 6100 sayılı HMK'nın "Davaya vekâlette özel yetki verilmesini gerektiren hâller" başlıklı 74. maddesi uyarınca, vekilin aşağıdaki işlemleri yapabilmesi için vekâletnamede bu hususta açıkça yetkilendirilmiş olması şarttır:

• Sulh Olmak ve İbra Etmek: Taraflar arasında uyuşmazlığı anlaşma (sulh) ile sonlandırmak veya karşı tarafı borçtan kurtarmak (ibra).
• Davadan veya Kanun Yollarından Feragat Etmek: Açılmış bir davanın talep sonucundan vazgeçmek (feragat) veya istinaf/temyiz hakkından feragat etmek.
• Davayı Kabul Etmek: Karşı tarafın açtığı davadaki talep sonucunu kabul etmek.
• Yemin Teklif Etmek, Kabul veya Reddetmek: İspat vasıtası olarak karşı tarafa yemin teklifinde bulunmak ya da teklif edilen yemini kabul/reddetmek.
• Başkasını Tevkil Etmek (Alt Vekâlet): Avukatın, takip ettiği işi başka bir avukata yetki belgesi ile devredebilmesi veya birlikte takip edebilmesi.
• Haczi Kaldırmak: İcra takibinde borçlunun malvarlığı üzerine konulan haczin alacağın tahsilinden önce kaldırılması.
• Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yollarına Başvurmak: Arabuluculuk (6325 s. Kanun) veya tahkim yoluna başvurmak ve bu süreçlerde anlaşma tutanağı imzalamak.
• Hakimin Reddi ve Hakime Karşı Tazminat Davası: Yargılamayı yürüten hakimin reddini talep etmek veya devlet aleyhine tazminat davası açmak.
• Kişiye Sıkı Sıkıya Bağlı Haklar: Boşanma, ayrılık, soybağının reddi, tanıma ve tenfiz gibi şahsa sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili davaları açmak ve takip etmek.

Ahzu Kabz (Tahsil) ve Alternatif Uyuşmazlık (Arabuluculuk) Yetkisi

Yurt dışında yaşayan müvekkiller bakımından vekâletnamede yer alması gereken iki kritik yetki daha bulunmaktadır:

• Ahzu Kabz (Tahsilat) Yetkisi: İcra dairelerinden, mahkeme veznesinden veya sigorta şirketlerinden tahsil edilecek paraların avukat tarafından çekilebilmesi ve müvekkilin hesabına aktarılabilmesi için vekâletnamede "ahzu kabz" (tahsil etme) yetkisinin bulunması gerekir. Müvekkil dilerse bu yetkiyi sınırlandırabilir veya paranın doğrudan kendi IBAN hesabına ödenmesini talep edebilir.
• Arabuluculuk Yetkisi: Türkiye'de ticari davalar, iş davaları, tüketici uyuşmazlıkları, kira ve ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvuru dava şartı (zorunlu) haline getirilmiştir. Yurt dışındaki müvekkilin arabuluculuk toplantılarına katılma zorunluluğu olmadan avukatının süreci yürütebilmesi için vekâletnamede "alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına ve arabuluculuğa başvurma, anlaşma tutanağı imzalama" yetkisinin yer alması şarttır.

Sık Sorulan Sorular

Genel dava vekâletnamesi ile boşanma davası açılabilir mi?

Hayır. Boşanma hakkı kişiye sıkı sıkıya bağlı bir haktır. HMK m. 74 ve Noterlik Kanunu m. 93 uyarınca boşanma davası açılabilmesi veya açılmış bir boşanma davasında temsil sağlanabilmesi için vekâletnamenin fotoğraflı olması ve içinde açıkça boşanma davasına ilişkin özel yetki bulunması zorunludur.

Genel dava vekâletnamesi ile tapuda taşınmaz satışı yapılabilir mi?

Hayır. Tapu müdürlüklerinde taşınmaz satışı, bağışlama veya ipotek tesisi gibi işlemler genel dava vekâletnamesi ile yapılamaz. 1512 sayılı Noterlik Kanunu m. 89 gereğince bu işlemler için konsoloslukta veya noterde "düzenleme şeklinde" ve fotoğraflı olarak hazırlanmış, satış yetkisini açıkça içeren tapu vekâletnamesi gerekir.

Vekâletnamede "tevkil" yetkisi ne işe yarar?

Tevkil yetkisi, vekil tayin edilen avukatın ihtiyaç halinde (örneğin başka bir şehirdeki duruşmaya veya keşfe katılım, ya da büro içindeki diğer avukatların dosyayı takip etmesi amacıyla) başka bir avukata yetki belgesi düzenleyebilmesine olanak tanır. HMK m. 74 uyarınca bu yetkinin vekâletnamede açıkça yazılması gerekir.

Verilen vekâletname nasıl iptal (azil) edilir?

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 512. maddesi uyarınca vekâlet veren kişi, vekili her zaman azledebilir. Yurt dışında yaşayan kişi, en yakın Türk Başkonsolosluğu Noterlik Servisi'nden düzenleteceği bir "Azilname" ile vekâletnameyi tek taraflı olarak sona erdirebilir.