Danimarka’da Çalışan Gurbetçilerin SGK Yurt Dışı Borçlanma (3201 s. K.) ve Emeklilik Davaları

Danimarka'da yaşayan, çalışan veya ev hanımı olarak ikamet eden Türk vatandaşları, Türkiye'deki sosyal güvenlik haklarını korumak ve emeklilik hakkı kazanmak amacıyla 3201 sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun hükümlerinden yararlanabilmektedir. Ayrıca Türkiye ile Danimarka arasında yürürlükte bulunan Sosyal Güvenlik Sözleşmesi ve Türkiye'deki çalışma geçmişinden kaynaklanan işçilik alacakları, İş Mahkemelerinin görev alanına giren önemli hukuki süreçleri oluşturur.

1. 3201 Sayılı Kanun Kapsamında Yurt Dışı Hizmet Borçlanması

Danimarka'da 18 yaşını doldurduktan sonra Türk vatandaşı olarak geçirilen sigortalılık süreleri, bu sürelerin arasında veya sonunda her birinde bir yıla kadar olan işsizlik süreleri ve ev kadını olarak geçen ikamet süreleri SGK'ya borçlanılarak Türkiye'den emeklilikte değerlendirilebilir:

• Borçlanma Statüsü ve 2019 Değişikliği: 7186 sayılı Kanun ile 3201 sayılı Kanun'da yapılan değişiklik uyarınca, 1 Ağustos 2019 tarihinden itibaren yapılan yurt dışı borçlanma başvurularında borçlanılan süreler 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b (Bağ-Kur) kapsamında geçmiş sigortalılık süresi olarak kabul edilmektedir.
• Ev Kadınlığı Sürelerinin Borçlanılması: Danimarka'da çalışmadan ev kadını olarak ikamet edilen süreler, Danimarka resmi makamlarından (Borgerservice / CPR-register) alınacak ikamet belgesi ve konsolosluk/SGK onaylı belgelerle borçlanılabilir.
• Kesin Dönüş Şartı: Yurt dışı borçlanması yaparak yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için; yurt dışındaki çalışmanın sona ermesi, ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği alınmaması ve Türkiye'ye kesin dönüş yapılmış olması şarttır.

2. SGK Uyuşmazlıkları ve İş Mahkemesi Davaları

SGK tarafından yapılan borçlanma hesaplamaları, sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti veya bağlanan aylığın kesilmesi işlemlerine karşı Türkiye'de İş Mahkemeleri nezdinde dava açma hakkı bulunmaktadır.

3. Türkiye'deki Çalışmalardan Kaynaklanan İşçilik Alacakları

Danimarka'ya yerleşmeden önce Türkiye'de bir işverene bağlı olarak çalışan veya merkezi Türkiye'de bulunan şirketlerin yurt dışı projelerinde istihdam edilen işçiler; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, ödenmeyen ücret, fazla çalışma ve yıllık izin ücreti alacaklarını talep edebilirler. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3 uyarınca işçilik alacakları ve işe iade taleplerinde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Arabuluculuk görüşmeleri ve sonrasındaki dava süreci, Kopenhag Büyükelçiliği'nden verilecek vekâletname ile avukat tarafından Türkiye'ye gelmeye gerek kalmaksızın yürütülür.

4. Sık Sorulan Sorular

Danimarka vatandaşlığına geçtim; Türk vatandaşı olduğum dönemleri borçlanabilir miyim?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve ilgili dairelerin yerleşik içtihatları ile 3201 sayılı Kanun uygulaması kapsamında, borçlanma talep tarihinde Türk vatandaşı (veya doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybeden Mavi Kartlılara ilişkin yasal düzenleme ve yargı kararları çerçevesinde) olma şartları değerlendirilir. Başvuru ve dava hakları kişinin vatandaşlık statüsüne göre somut dosya üzerinden incelenmelidir.

Borçlanma tutarını ödedikten sonra emekli olmaktan vazgeçersem paramı geri alabilir miyim?

Evet. 3201 sayılı Kanun uyarınca, borçlanmadan sonradan vazgeçenler ile yapılan borçlanma sonrasında aylık bağlanması için gerekli şartları yerine getiremeyenlere veya hak sahiplerine, talepleri üzerine yaptıkları ödemeler faizsiz olarak Türk Lirası cinsinden iade edilir.

Türkiye'den yurt dışı borçlanmasıyla emekli olduktan sonra Danimarka'da tekrar çalışmaya başlarsam ne olur?

3201 sayılı Kanun m. 6 uyarınca, yurt dışı sürelerini borçlanarak Türkiye'den yaşlılık aylığı bağlananların yurt dışında yabancı ülke mevzuatına tabi çalışmaya başlamaları veya ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği almaları halinde aylıkları kesilir. Bu durumun zamanında SGK'ya bildirilmesi, geriye dönük yersiz ödeme borcu çıkmaması açısından önemlidir.