Belçika Vatandaşlığı ve Çifte Kayıt Süreçlerinde Türkiye’de İsim, Yaş ve Nüfus Düzeltme Davası

Belçika'da (Brüksel, Anvers, Gent, Charleroi, Liège vb.) yaşayan Türk vatandaşları ve doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izni almak suretiyle Belçika vatandaşlığına geçen (Mavi Kartlı) kişiler, Belçika resmi makamları nezdindeki kimlik kayıtları ile Türkiye'deki MERNİS (Merkezi Nüfus İdaresi Sistemi) kayıtları arasındaki farklılıklar nedeniyle çeşitli hukuki engellerle karşılaşabilmektedir. Evlilik, boşanma, doğum tescilleri ile ad, soyadı, doğum tarihi veya anne-baba adı düzeltme işlemleri, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu (NHK) ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) çerçevesinde çözüme kavuşturulmaktadır.

1. Yabancı Ülke Boşanma Kararlarının Nüfusa İdari Tescili (NHK m. 27/A)

Belçika Aile Mahkemeleri (Tribunal de la famille / Familierechtbank) veya yetkili makamları tarafından verilen ve kesinleşen boşanma kararlarının Türkiye'deki nüfus kütüğüne işlenmesi için, belirli şartların varlığı halinde dava açılmasına gerek kalmadan 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu madde 27/A kapsamında idari tescil başvurusu yapılabilir:

• Müşterek Başvuru veya Vekille Başvuru: Taraflar bizzat veya vekilleri aracılığıyla T.C. Brüksel / Anvers Başkonsolosluklarına ya da Türkiye'deki İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüklerine birlikte başvurabilir.
• Tek Taraflı İdari Başvuru İmkanı: Taraflardan birinin ölmüş olması ya da boşanma kararının verildiği sırada yabancı ülke vatandaşı olması (hiç Türk vatandaşlığı bulunmaması veya Mavi Kartlı olması) halinde, Türk vatandaşı olan diğer eş (veya vekili) tek başına idari tescil başvurusu yapabilir.
• Yargısal Tanıma Zorunluluğu Olan Haller: Her iki taraf da Türk vatandaşıysa ve eski eş idari başvuruya katılmıyorsa, Türkiye'de Aile Mahkemesi'nde 5718 sayılı MÖHUK hükümleri uyarınca Tanıma Davası açılması gerekir.

2. Ad, Soyadı, Doğum Tarihi ve Anne-Baba Adı Düzeltme Davaları

Belçika kimlik belgelerinde yer alan isim imlası veya doğum tarihi ile Türkiye nüfus kaydındaki bilgilerin uyuşmaması; miras intikali, taşınmaz satışı, emeklilik ve vatandaşlık işlemlerinde "aynı kişi olma" (şahısların ayniyeti) sorununa yol açar. 5490 sayılı NHK m. 35 uyarınca kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez.

3. Yetkili Mahkeme ve Yurt Dışında İkamet Edenler İçin Usul

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu madde 36/1-a uyarınca nüfus davaları, davacının yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılır. Türkiye'de yerleşim yeri adresi bulunmayan (adresi Belçika olarak kayıtlı olan) kişiler için ise Türkiye'deki son yerleşim yeri, bu da yoksa nüfusa kayıtlı olunan yer (veya Ankara, İstanbul, İzmir) Asliye Hukuk Mahkemesi yetkilidir. Dava, Nüfus Müdürlüğü'ne husumet yöneltilerek avukat aracılığıyla takip edilir ve davacının duruşma için Türkiye'ye gelmesine gerek kalmaz.

4. Sık Sorulan Sorular

Belçika'da adımı veya soyadımı değiştirdim; Türkiye'de otomatik olarak değişir mi?

Hayır. Yabancı ülke idari makamları veya mahkemelerince verilen ad-soyadı değişikliği kararları Türkiye'de doğrudan nüfusa işlenemez. Belçika kimliğinizdeki yeni ismin Türkiye nüfus kaydına işlenebilmesi için Türkiye'de Asliye Hukuk Mahkemesi'nde TMK m. 27 uyarınca ad/soyadı düzeltme davası açılması gerekir.

Brüksel veya Anvers Başkonsolosluğu'nda doğum ve evlilik bildirimi süresi nedir?

Yurt dışında gerçekleşen doğumların 60 gün, evliliklerin ise 30 gün içinde dış temsilciliklere bildirilmesi esastır. Bu süreler geçirilmiş olsa dahi, Çok Dilli Doğum Belgesi (Formül A) veya Çok Dilli Evlenme Belgesi (Formül B) ile sonradan tescil işlemi yaptırılması mümkündür.

Mavi Kartlıyım; Belçika'da boşandığımda Türkiye'ye bildirmem gerekir mi?

Evet. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m. 28 ve 5490 sayılı NHK m. 8/A uyarınca Mavi Kartlılar Kütüğü'nde kayıtlı kişilerin her türlü nüfus olayını (evlenme, boşanma, ölüm) bildirme yükümlülüğü vardır. Aksi halde Türkiye'de mirasçılık belgesi (veraset ilamı) alınırken veya tapu işlemlerinde eski eş hâlâ mirasçı/eş olarak görünebilir.