ABD'de Yaşayanların Türkiye'de Geçirdiği Trafik Kazalarında Tazminat Hakları
Amerika Birleşik Devletleri'nde ikamet eden Türk vatandaşları, Mavi Kart sahipleri veya ABD vatandaşları, izin veya seyahat amacıyla bulundukları Türkiye'de yaralanmalı veya ölümlü bir trafik kazasına maruz kaldıklarında (veya araçlarında maddi hasar oluştuğunda), 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) m. 85 vd. ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 49-56 hükümleri uyarınca kusurlu aracın sürücüsünden, işleteninden ve Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası (ZMMS) ile İhtiyari Mali Mesuliyet (Kasko) sigorta şirketlerinden tazminat talep etme hakkına sahiptirler.
Kazazedenin tedavisine ABD'ye döndükten sonra devam etmesi veya kazanç kaybının ABD'deki gelir düzeyine (USD cinsinden maaş veya serbest meslek kazancına) göre gerçekleşmesi, tazminatın hesaplanması ve belgelenmesi açısından özel bir hukuki takip gerektirir.
Talep Edilebilecek Maddi ve Manevi Tazminat Kalemleri (TBK m. 53-56)
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu uyarınca yaralanmalı ve ölümlü trafik kazalarında talep edilebilecek başlıca zarar kalemleri şunlardır:
- Geçici ve Sürekli İşgöremezlik (Maluliyet) Tazminatı (TBK m. 54): Kaza nedeniyle kişinin iyileşme süresince çalışamamasından doğan geçici gelir kaybı ile kaza sonrasında vücudunda kalıcı bir fonksiyon kaybı (maluliyet/engellilik) oluşması halinde çalışma gücünün azalmasından doğan sürekli işgöremezlik tazminatıdır.
- Tedavi, Bakıcı ve Rehabilitasyon Giderleri (TBK m. 54/1): Türkiye'deki acil müdahale ve hastane giderlerinin yanı sıra, kazazedenin ABD'ye dönüşü sonrasında yaptığı ameliyat, fizik tedavi, ilaç ve bakıcı giderleridir.
- Destekten Yoksun Kalma Tazminatı (TBK m. 53): Ölümlü trafik kazalarında, vefat eden kişinin sağlığında destek olduğu eşi, çocukları ve anne-babasının uğradığı maddi kayıptır.
- Manevi Tazminat (TBK m. 56): Bedensel bütünlüğün zedelenmesi veya yakınların ölümü nedeniyle duyulan elem ve ızdıraba karşılık talep edilen tazminattır (Zorunlu trafik sigortası manevi tazminatı kapsamaz; ancak karşı aracın İhtiyari Mali Mesuliyet poliçesi varsa oradan ve kusurlu sürücü/işletenden talep edilir).
- Araç Değer Kaybı ve Hasar Bedeli: Türkiye'deki kazada hasar gören aracın onarım bedeli ve ikinci el piyasa değerinde meydana gelen düşüştür.
| Hukuki Aşama / Süreç | Yasal Dayanak ve Süre | ABD'de Yaşayan Kazazede İçin Uygulama |
|---|---|---|
| 1. Sigorta Şirketine Zorunlu Başvuru | 2918 s. KTK m. 97 (Dava ve Tahkim öncesi zorunlu dava şartı) | Avukat tarafından kaza tespit tutanağı, hastane evrakları ve gelir belgeleri ile sigorta şirketine yazılı başvuru yapılır; sigortanın 15 gün cevap süresi vardır. |
| 2. Sigorta Tahkim Komisyonu Başvurusu | 5684 s. Sigortacılık Kanunu m. 30 | Sigorta şirketi 15 gün içinde ödeme yapmaz veya eksik ödeme yaparsa, poliçe limitleri dahilinde hızlı sonuçlanan Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurulur. |
| 3. Asliye Ticaret / Asliye Hukuk Mahkemesi | 6100 s. HMK ve 2918 s. KTK m. 109 | Poliçe limitlerini aşan maddi zararlar ile manevi tazminat talepleri için arabuluculuk sonrası kusurlu sürücü, araç sahibi ve sigorta şirketine dava açılır. |
| 4. Zamanaşımı Süreleri | 2918 s. KTK m. 109 ve 5237 s. TCK m. 66 | Genel süre zararı ve faili öğrenmeden itibaren 2 yıl (her halde 10 yıl); ancak yaralanmalı/ölümlü kazalarda uzamış ceza zamanaşımı (8 veya 15 yıl) uygulanır. |
ABD'deki Gelir Kaybının (W-2 / Tax Return) ve Tedavi Evraklarının Belgelenmesi
ABD'de yaşayan ve orada çalışan bir kazazedenin işgöremezlik veya destekten yoksun kalma tazminatı hesaplanırken, Türkiye'deki asgari ücret değil, kişinin ABD'de elde ettiği gerçek net geliri esas alınır. Yargıtay yerleşik içtihatları uyarınca yurt dışında çalışan kazazedelerin gerçek gelirinin ispatı için:
- ABD'deki işverenden alınan maaş bordroları (Pay Stubs), yıllık gelir vergisi bildirimleri (IRS Form 1040, W-2 veya 1099 formları),
- ABD'deki hastanelerde yapılan tedavilere ilişkin epikriz raporları (Medical Records / Discharge Summary) ve faturalar,
- Bu belgelerin ABD'de Apostil şerhi alınarak Türkiye'de yeminli tercüman tarafından Türkçeye çevrilip mahkemeye veya Sigorta Tahkim Komisyonu bilirkişisine sunulması gerekmektedir.
Sık Sorulan Sorular
Trafik kazası sonrası ABD'ye döndüm; dava için Türkiye'ye tekrar gelmem gerekir mi?
Davanın açılması, sigorta başvurusu, Sigorta Tahkim süreci ve ceza davasına katılma (müdahillik) işlemlerinin tamamı vekâletname ile avukat tarafından yürütülür. Yalnızca kalıcı maluliyet (sürekli işgöremezlik) oranının tespiti için Türkiye'deki yetkili bir Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Üniversite Hastanesi veya Adli Tıp Kurumu'ndan "Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik" hükümlerine uygun sağlık kurulu raporu alınması gerektiğinde, bir defaya mahsus muayene planlaması yapılabilir.
Sigorta şirketi telefonla ulaşıp bir miktar ödeme teklif etti ve ibraname imzalamamı istiyor; ne yapmalıyım?
2918 sayılı KTK m. 111 uyarınca, tazminat miktarlarına ilişkin olup da yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmalar veya ibraname (vazgeçme) belgeleri, yapıldıkları tarihten başlayarak 2 yıl içinde iptal edilebilir. Ancak hak kaybına uğramamak için aktüerya hesabı yapılmadan eksik ödemeye dayalı ibraname imzalanmamalıdır.
Kazaya karışan karşı aracın trafik sigortası yoksa veya olay yerinden kaçmışsa tazminat alınabilir mi?
Evet. Kazaya neden olan aracın tespit edilememesi veya zorunlu trafik sigortasının (ZMMS) bulunmaması halinde, Güvence Hesabı'na başvuru yapılarak bedensel zararlar (yaralanma, maluliyet ve ölüm tazminatları) yasal poliçe limitleri dahilinde tahsil edilebilir.
İlgili Mevzuat, Emsal İçtihat ve Hesaplama Araçları
İlgili Çalışma Alanları
İlgili Temel Kanunlar
Emsal Yüksek Mahkeme Kararları
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz.