ABD’de Yaşayan Mirasçıların Türkiye’deki Taşınmaz ve Banka Terekesi İntikal İşlemleri

ABD'de Yaşayan Mirasçılar İçin Türkiye'de Miras Hukuku Kuralları

Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşayan Türk vatandaşları, çifte vatandaşlar, Mavi Kart sahipleri veya Amerikan vatandaşı mirasçılar; Türkiye'de vefat eden yakınlarından kalan taşınmazlar (konut, arsa, tarla, işyeri), banka hesapları, hisse senetleri ve araçlar üzerindeki miras haklarını Türkiye'ye gelmelerine gerek kalmaksızın kullanabilirler.

Uluslararası miras uyuşmazlıklarında temel kural 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (MÖHUK) 20. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre miras ölenin milli hukukuna tabidir; ancak Türkiye'de bulunan taşınmazlar (gayrimenkuller) hakkında Türk hukuku uygulanır. Mirasın açılması sebeplerine, iktisabına ve taksimine ilişkin hükümler ise terekenin bulunduğu ülke (Türkiye) hukukuna tabidir.

ABD'de Vefat Eden Murisin Türkiye'deki Miras İşlemleri

Mirasbırakan (muris) ABD'de vefat etmiş ve Türkiye'de malvarlığı bırakmışsa, miras intikal süreci şu adımlarla yürütülür:

• 1. ABD Ölüm Belgesinin (Certificate of Death) Apostili ve Tescili: Muris Türk vatandaşı veya Mavi Kartlı ise, ABD eyalet makamlarınca düzenlenen ölüm belgesine ilgili eyaletin Secretary of State ofisinden Apostil şerhi alınır. Bu belge ABD'deki ilgili Türk Başkonsolosluğuna bildirilerek ölümün Türkiye'deki nüfus kütüğüne tescili sağlanır. Muris sadece ABD vatandaşı ise, apostilli ölüm belgesi ve ABD mahkemesinden alınan Letters Testamentary / Probate veya aile kayıtları Türkiye'ye gönderilir.
• 2. Türkiye'de Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Alınması (TMK m. 598): Mirasçılar arasında ABD vatandaşı, çifte vatandaş veya Mavi Kartlı bulunması ya da ölümün yurt dışında gerçekleşmiş olması durumunda, Türkiye'de Sulh Hukuk Mahkemesi'nde dava açılarak veraset ilamı alınır.
• 3. Veraset ve İntikal Vergisi Beyannamesi (7338 s. VİVK m. 9): Ölüm Türkiye'de gerçekleşmiş ve mirasçılar ABD'de ikamet ediyorsa beyanname süresi ölüm tarihinden itibaren 6 ay; ölüm ABD'de gerçekleşmiş ve mirasçılar ABD'de ise 4 ay; ölüm başka bir yabancı ülkede gerçekleşmiş ve mirasçılar ABD'de ise 8 aydır.
• 4. Tapu İntikali ve Banka Mevduatlarının Çözümü: Vergi dairesinden ilişik kesme yazısı alındıktan sonra tapu müdürlüğünde taşınmazlar mirasçılar adına tescil edilir ve bankalardaki mevduatlar miras payları oranında tahsil edilir.

Türkiye'deki Miras Davaları: Muris Muvazaası, Tenkis ve İzale-i Şüyu

ABD'de yaşayan mirasçılar, uzun yıllar Türkiye'den uzakta bulunmaları nedeniyle bazen mirasbırakanın sağlığında yaptığı muvazaalı (danışıklı) devirler veya diğer mirasçıların taşınmazları tek başına kullanması gibi uyuşmazlıklarla karşılaşabilmektedir:

• Muris Muvazaası Nedeniyle Tapu İptal ve Tescil Davası: Mirasbırakanın, ABD'deki mirasçısından mal kaçırmak amacıyla gerçekte bağışladığı taşınmazı tapuda satış gibi göstererek diğer bir mirasçıya veya üçüncü kişiye devretmesi halinde, zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi olmaksızın tapu iptal ve tescil davası açılabilir.
• Saklı Payın İhlali ve Tenkis Davası (TMK m. 560 vd.): Altsoyun (çocuklar ve torunlar) miras payının yarısı, sağ kalan eşin ise (altsoy ile birlikte mirasçı ise) yasal miras payının tamamı saklı paydır. Saklı payı zedeleyen kazandırmalara karşı tenkis davası açılabilir.
• Ecrimisil (Haksız İşgal Tazminatı) ve Ortaklığın Giderilmesi: Türkiye'deki miras kalan taşınmazı diğer mirasçılar kendi başlarına kullanıyor veya kiraya verip gelirini ABD'deki mirasçıyla paylaşmıyorsa, geriye dönük 5 yıllık ecrimisil (kira/kullanım tazminatı) talep edilebilir ve Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şüyu) davası ile taşınmazın mahkeme kanalıyla satılarak bedelinin paylaştırılması sağlanabilir.

Sık Sorulan Sorular

ABD mahkemesinden alınan "Probate" veya "Letters Testamentary" kararı Türkiye'deki tapuda doğrudan geçerli midir?

Hayır. 5718 sayılı MÖHUK m. 20/1 ve Türk mahkemelerinin taşınmazlar üzerindeki münhasır yetkisi gereğince, yabancı ülke mahkemelerinden alınan mirasçılık veya tereke temsilciliği belgeleri Türkiye'deki tapu müdürlüklerinde doğrudan tescil sağlamaz. Bu belgeler (apostilli ve tercümeli olarak) delil niteliğinde kullanılarak Türkiye'deki Sulh Hukuk Mahkemesi'nden Türk hukukuna uygun mirasçılık belgesi alınması zorunludur.

ABD vatandaşı olan çocuklarım Türkiye'deki taşınmazlarıma mirasçı olabilir mi?

Evet. Türk vatandaşlığını sonradan kaybedenler (Mavi Kartlılar) ve yabancı ülke vatandaşı olan altsoy, Türkiye'deki taşınmazlar üzerinde yasal mirasçı sıfatıyla hak sahibidir. 2644 sayılı Tapu Kanunu m. 35 kapsamındaki yabancıların taşınmaz edinim sınırlamaları (askeri yasak bölgeler vb. istisnalar hariç) miras yoluyla intikallerde engel teşkil etmez; kısıtlı bölgelerde kalan taşınmazlarda dahi tasfiye bedeli mirasçıya ödenir.

Miras işlemleri için ABD'den nasıl vekâletname göndermeliyim?

Türk Başkonsolosluğundan veya ABD'deki yerel bir Notary Public + Eyalet Secretary of State Apostili yoluyla; içinde "veraset ilamı almaya, veraset ve intikal vergisi beyannamesi vermeye, tapuda intikal ve taksim işlemleri yapmaya, ortaklığın giderilmesi ve tapu iptal davası açmaya" yetkilerini barındıran fotoğraflı vekâletname düzenletmeniz yeterlidir.