Suçun Hukuki Tanımı, Korunan Değer ve Unsurları
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 123. maddesinde düzenlenen kişilerin huzur ve sükununu bozma suçu, sırf huzur ve sükûnunu bozmak maksadıyla bir kimseye ısrarla; telefon edilmesi, gürültü yapılması ya da aynı maksatla hukuka aykırı başka bir davranışta bulunulmasıyla oluşur. Suçla korunan hukuki değer bireyin psikolojik dinginliği, iç huzuru ve rahatsız edilmeme hakkıdır.
Bu suçun oluşabilmesi için iki temel şart bir arada aranır: Birincisi eylemin "ısrarla" (birden fazla kez, süreklilik gösterecek biçimde) gerçekleştirilmesi; ikincisi ise failin "sırf huzur ve sükûnu bozmak maksadıyla" (özel kast / saik) hareket etmesidir. Tek seferlik bir telefon araması veya yüksek sesle müzik dinlenmesi bu suçu oluşturmaz.
7406 sayılı Kanun ile 2022 yılında TCK’ya eklenen "Israrlı Takip (TCK m. 123/A)" suçundan sonra TCK m. 123’ün uygulama alanı daralmıştır: Fiziken takip etme veya iletişim/bilişim araçlarıyla ısrarla temas kurmaya çalışarak mağdurda ciddi bir huzursuzluk ya da güvenlik endişesi yaratma fiilleri artık TCK m. 123/A kapsamında değerlendirilirken; gürültü yapma, zile basıp kaçma, komşuyu rahatsız etmek amacıyla tavana vurma gibi fiziksel takip veya temas kurma içermeyen ısrarlı eylemler TCK m. 123 kapsamında kalmaya devam etmektedir.
Temel Şekli, Nitelikli Halleri ve Ceza Hükümleri
Seçimlik Hareketler: Telefon Etme, Gürültü Yapma veya Başka Hukuka Aykırı Davranış
Kanun metninde ısrarla telefon edilmesi ve gürültü yapılması örnek olarak sayılmış, "ya da aynı maksatla hukuka aykırı başka bir davranışta bulunulması" denilerek kapı ziline sürekli basılması, balkondan sürekli çöp atılması, gece vakti bilerek yüksek ses çıkarılması gibi davranışlar da kapsama alınmıştır.
Israr Unsuru (Süreklilik ve Tekrar)
Hareketin tek bir sefer yapılmasıyla suç oluşmaz; mağdurun istemediğini açıkça belli etmesine rağmen fiilin farklı zamanlarda veya ardışık biçimde tekrarlanması gerekir. Israr suçun kurucu unsuru olduğundan ayrıca TCK m. 43 zincirleme suç artırımı uygulanmaz.
Özel Kast: Sırf Huzur ve Sükûnu Bozmak Maksadı
Failin başka bir meşru veya hukuki amaçla değil, münhasıran mağduru bunaltmak ve huzurunu kaçırmak saikiyle hareket etmesi şarttır. Örneğin alacaklının borcunu istemek için veya müşterek çocuğun velayet/kişisel ilişki saatini sormak için birden fazla kez araması özel kast bulunmadığından bu suçu oluşturmaz.
Israrlı Takip (TCK m. 123/A) Suçu ile İlişkisi
Eylem telefon, mesaj veya sosyal medya üzerinden "temas kurmaya çalışmak" niteliğindeyse ve mağdurda ciddi bir huzursuzluk veya güvenlik endişesi doğurmuşsa özel hüküm niteliğindeki TCK m. 123/A (ısrarlı takip) uygulanır. TCK m. 123 ise temas kurma amacı taşımayan gürültü ve rahatsız etme fiillerinde uygulama alanı bulur.
Şikâyet ve Uzlaştırma Usulü
TCK m. 123 kapsamındaki suçun soruşturulması ve kovuşturulması mağdurun şikâyetine bağlıdır (6 aylık şikâyet süresi). Ayrıca TCK m. 123/A’dan farklı olarak TCK m. 123 suçu CMK m. 253 uyarınca uzlaştırma kapsamındadır.
Yargıtay Uygulama İlkeleri ve İspat Kriterleri
- Zincirleme Suç (TCK m. 43) Uygulanamayacağı Kuralı (Yargıtay 18. ve 4. CD): "Israr" öğesi TCK m. 123’te düzenlenen suçun maddi ve kurucu unsuru olduğundan, aynı suç işleme kararıyla birden fazla kez gürültü yapılması veya aranması halinde TCK m. 43/1 uyarınca zincirleme suç artırımı yapılamaz.
- Alacak veya Hukuki İlişki Nedeniyle Aramalar: Yargıtay kararlarına göre taraflar arasındaki ticari alacak, kira ilişkisi veya boşanma/çocuk teslimi gibi hukuki bir uyuşmazlığı konuşmak amacıyla yapılan aramalarda "sırf huzur ve sükûnu bozmak özel kastı" bulunmadığından beraat kararı verilmelidir.
- Başka Suç Oluşturan Eylemlerle İçtima: Telefon aramaları veya mesajlar sırasında mağdura hakaret (TCK m. 125) veya tehdit (TCK m. 106) edilmişse, failin amacı hakaret/tehdit olduğundan ayrıca TCK m. 123’ten ceza verilmez; ancak sessiz aramalar veya gürültü bağımsız olarak sürdürülüyorsa her iki suç ayrı ayrı incelenir.
- HTS Kayıtları ve Somut Delil Araştırması: Telefonla rahatsız etme iddialarında salt müşteki beyanı yeterli olmayıp, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) üzerinden HTS arama dökümlerinin getirtilerek arama sayısı, saatleri ve sıklığının denetlenmesi zorunludur.
Ceza Muhakemesi Süreci: Soruşturmadan Kanun Yoluna
1. Soruşturma Aşaması (CMK m. 158-174)
Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ihbar veya şikâyet üzerine delillerin toplanması, şüpheli ifadesinin alınması ve koruma tedbirlerinin (adli kontrol/tutuklama) değerlendirilmesi.
2. Alternatif Çözüm Yolları (CMK m. 253 / TCK m. 75)
Suçun uzlaştırma veya önödeme kapsamında olması halinde kamu davası açılmadan önce uzlaştırma bürosu veya önödeme ihtarı işlemlerinin yürütülmesi.
3. İddianamenin Değerlendirilmesi ve Kovuşturma (CMK m. 170-222)
Yeterli şüphe oluştuğunda düzenlenen iddianamenin görevli mahkemece kabulü ile kovuşturma (duruşma) aşamasına geçilmesi ve delillerin tartışılması.
4. Hüküm ve Bireyselleştirme Kurumları (CMK m. 223, 231 / TCK m. 50-51)
Yargılama sonunda beraat, mahkûmiyet, kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesi, erteleme veya koşulları varsa HAGB kararı verilmesi.
5. Kanun Yolları ve İnfaz (CMK m. 272-307 / 5275 s. Kanun)
İlk derece mahkemesi kararına karşı tebliğden itibaren 2 hafta içinde Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) ve koşulları varsa Yargıtay (Temyiz) denetimi.
Sık Sorulan Sorular
Üst komşunun sürekli ve kasıtlı olarak gürültü yapması TCK m. 123 suçunu oluşturur mu?
Gündelik yaşamın olağan sesleri suç oluşturmaz (Kabahatler Kanunu m. 36 veya Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamında değerlendirilir); ancak komşunun sırf alt/yan komşusunun huzurunu kaçırmak maksadıyla ısrarla ve kasıtlı olarak gürültü yapması, yere/duvara vurması TCK m. 123 kapsamında kişilerin huzur ve sükununu bozma suçunu oluşturur.
Bir kişiyi bir kez aramak veya tek mesaj atmak bu suçu oluşturur mu?
Hayır. Kanun metninde açıkça "ısrarla" ibaresi yer aldığından, tek seferlik arama veya davranış TCK m. 123 suçunun maddi unsurunu oluşturmaz.
TCK m. 123 ile TCK m. 123/A (Israrlı Takip) arasındaki en önemli usul farkı nedir?
Her iki suç da şikâyete tabidir; ancak TCK m. 123 (kişilerin huzur ve sükununu bozma) CMK m. 253 uyarınca uzlaştırmaya tabiyken, TCK m. 123/A (ısrarlı takip) suçu CMK m. 253/3 uyarınca uzlaştırma kapsamı dışındadır ve cezası daha ağırdır (6 ay - 2 yıl / nitelikli halde 1 - 3 yıl).
Huzur ve sükunu bozma suçunda zincirleme suç artırımı uygulanır mı?
Uygulanmaz. Eylemin birden fazla kez tekrarlanması zaten suçun oluşması için zorunlu olan "ısrar" unsurunu meydana getirdiğinden, aynı fiiller nedeniyle mükerrer değerlendirme yapılarak TCK m. 43 zincirleme suç hükümleri uygulanamaz.
İlgili Ceza Kanunları, Muhakeme Kurumları ve Başvuru Dilekçeleri
İlgili Çalışma Alanları
İlgili Ceza Mevzuatı
İlgili Dilekçe Rehberleri
Ceza Muhakemesi & İnfaz Kurumları
- HAGB (CMK m. 231)
- KYOK / Takipsizlik (CMK m. 172)
- Tutuklama & Adli Kontrol (CMK m. 100)
- Etkin Pişmanlık & Haksız Tahrik (TCK m. 29, 168)
- Uzlaştırma & Önödeme (CMK m. 253)
- Basit Yargılama & Seri Muhakeme (CMK m. 250-251)
- Denetimli Serbestlik & İnfaz (5275 s. K.)
- Erteleme & Seçenek Yaptırımlar (TCK m. 50-51)
Bu sayfada yer alan ceza hukuku bilgileri 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve ilgili özel ceza kanunları hükümleri çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her ceza soruşturması ve kovuşturması somut olayın delil durumuna göre değerlendirilir.