Yargı Kararıyla İptal Edilen İşlem Nedeniyle Çalışılamayan Dönemde Döner Sermaye Ek Ödemesi — Danıştay İBK 2013/2 E., 2018/2 K.

Uyuşmazlık Konusu ve Hukuki Sorun

Döner sermaye ek ödemesinden yararlanmakta iken, haklarında tesis edilen naklen atama, görevlendirme veya göreve son verme gibi idari işlemlerin yargı kararıyla iptal edilmesi üzerine eski görevine dönen kamu görevlilerine, bu idari işlemler nedeniyle eski görevlerinde fiilen çalışamadıkları dönemler için döner sermaye gelirlerinden ek ödeme yapılıp yapılamayacağı hususudur.

Yüksek Mahkemenin Hukuki Değerlendirmesi ve Gerekçesi

Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu, 12.12.2018 tarihli ve 2013/2 E., 2018/2 K. sayılı kararında, idari yargıda verilen iptal kararlarının hukuki sonuçlarını ve idarenin mali sorumluluğunu Anayasa'nın 125. maddesi ile İYUK'un 28. maddesi çerçevesinde değerlendirmiştir. İptal kararları, dava konusu idari işlemi tesis edildiği tarihten itibaren geriye yürüyerek hukuk aleminden kaldırır ve önceki hukuki durumun iadesini zorunlu kılar.

Normal şartlarda döner sermaye ek ödemesi, ilgili mevzuatı gereğince personelin sağlık kuruluşunda fiilen görev yapmasına ve hizmete katkıda bulunmasına bağlı bir ödemedir. Ancak kamu görevlisinin görev yerinde fiilen çalışamaması kendi iradesinden veya kusurundan değil, idarenin yargı kararıyla hukuka aykırılığı saptanmış olan işleminden kaynaklanmıştır.

Hukuk devleti ilkesi uyarınca idare, kendi hukuka aykırı işleminden doğan maddi ve hukuki sonuçları ortadan kaldırmakla yükümlüdür. Bu nedenle Kurul; hukuka aykırı idari işlem tesis edilmemiş olsaydı ilgilinin görevine devam ederek döner sermaye ek ödemesini alacağının kabulü gerektiğine ve çalışılamayan döneme ilişkin döner sermaye ek ödemesinin idarece tazmin edilerek ödenmesine karar vermiştir.

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Somut İlkeler

• Naklen atama, görevden alma veya görevlendirme gibi idari işlemlerin idari yargı mercilerince iptal edilmesi halinde, kamu görevlisinin bu işlem yüzünden fiilen çalışamadığı dönemlere ait döner sermaye ek ödemeleri (varsa yeni görev yerinde aldığı ödemeler mahsup edilerek) kendisine ödenir.
• İdarenin "fiilen çalışma şartı gerçekleşmediği" yönündeki savunması, çalışamama olgusu bizzat idarenin hukuka aykırı işleminden kaynaklandığı için iptal kararlarının uygulanmasında geçerli bir ret gerekçesi oluşturmaz.
• İlgili kamu görevlisi, mahrum kaldığı parasal ve özlük haklarının ödenmesini İYUK m. 12 uyarınca doğrudan iptal davasıyla birlikte talep edebileceği gibi, iptal kararının tebliği üzerine süresi içinde açacağı tam yargı davasıyla da isteyebilir.
• Mahrum kalınan döner sermaye ek ödemesi ve diğer mali haklar için idareye başvuru veya dava tarihinden itibaren yasal faiz işletilir.

Bu sayfadaki yüksek mahkeme karar incelemesi genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre hukuki değerlendirme farklılık gösterebilir.